Τα κοστούμια {CR}του Τσίπρα

Στην εποχή του Ιψεν, κανείς δεν τολμούσε να φορέσει το καλό του παντελόνι για να πολεμήσει «για την ελευθερία και την αλήθεια». Στον 21ο αιώνα, όμως, κάθε περίσταση της δημόσιας ζωής έχει τον δικό της ενδυματολογικό κώδικα. Κανόνας απαράβατος, ειδικά για τους πολιτικούς που επενδύουν στην επικοινωνία του εαυτού τους. Ο Μπους και το τζάκετ, η Θάτσερ και το μπλε ταγέρ, ο Αντώνης Τρίτσης με το σακάκι περασμένο στον ώμο. Δεν μιλάμε πια για απλές ενδυματολογικές επιλογές, αλλά για σημεία πολιτικής. Για επιλογές που υποδηλώνουν μια ολόκληρη κοσμοθεωρία και που αλλάζουν μόνο όταν μετατοπίζεται η στάση με την οποία έχουν ταυτιστεί.

Αν κάτι πρέπει κανείς να αποδώσει στον Αλέξη Τσίπρα είναι ότι αυτού του είδους την επικοινωνία την κατέχει περισσότερο κι από τον μετρ του είδους, Γιάνη Βαρουφάκη. Η λογική που ακολουθεί στις στυλιστικές του επιλογές είναι παρόμοια με την πολιτική του στάση: διαθέτει μια διαφορετική εμφάνιση για κάθε περίσταση, με σκοπό να ικανοποιήσει το κοινό στο οποίο κάθε φορά απευθύνεται. Αλλες φορές με περισσότερη κι άλλες με λιγότερη επιτυχία. Η απουσία της τσιπρικής γραβάτα, για παράδειγμα, έφτασε να συζητιέται και στις Βρυξέλλες. Ως απόδειξη πως ο συνομιλητής της Ανγκελα Μέρκελ προτιμούσε να δείχνει πως διαπραγματεύεται με σοβαρότητα παρά να το κάνει στ’ αλήθεια.

Με το ζιβάγκο του Ανδρέα
25 Νοεμβρίου 2013, Γοργοπόταμος
Το ημερολόγιο έγραφε 2013. Ο Αλέξης Τσίπρας, ενάμιση χρόνο πριν, είχε πετύχει κάτι μοναδικό για αρχηγό ελληνικού αριστερού κόμματος: είχε αναδειχθεί σε αξιωματική αντιπολίτευση. Το ΠΑΣΟΚ, λόγω της κυβερνητικής συνεργασίας με τη ΝΔ, έχανε την αντιδεξιά ψήφο. Κι ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, που ήξερε την απήχησή του στην κεντροαριστερή βάση, έφτασε μέχρι την απόλυτη σημειολογική ταύτιση με τον ιστορικό ηγέτη της δημοκρατικής παράταξης. Εβαλε ένα μαύρο ζιβάγκο και ταξίδεψε έως τον Γοργοπόταμο, για την εορτασμό της επετείου της γνωστής μάχης του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Κανείς δεν θυμάται τι είπε τότε ο Τσίπρας στον Γοργοπόταμο. Ολοι όμως θυμούνται το σήμα κατατεθέν του Ανδρέα Παπανδρέου πάνω σε έναν πολιτικό που είχε ήδη ξεκινήσει να μιμείται το ηχόχρωμα της φωνής του – και οι αντιδράσεις δεν ήταν όλες θετικές. Ακόμα και σήμερα, ο Τσίπρας συνεχίζει να αντιγράφει τον Ανδρέα. Αποφεύγει, όμως, όσο μπορεί το ζιβάγκο.

Η ποσέτ των Βρυξελλών
20 Μαρτίου 2015, Βρυξέλλες
Ηταν νέος, ήταν φρέσκος, ήταν ένας πρωθυπουργός που είχε μόλις πατήσει τα 40. Και είχε αρνηθεί να ακούσει το «διεφθαρμένο κατεστημένο» που τον έψεγε για την επιλογή του να αποφεύγει τη γραβάτα. Για την ακρίβεια, το είχε ακούσει πάρα πολύ καλά – και όσο του πήγαινε κόντρα, τόσο κέρδιζε το ακροατήριό του, που ήταν από καιρό εκπαιδευμένο στον λαϊκισμό. Το πρωτόκολλο των Βρυξελλών, όμως, επέβαλλε γραβάτα και, τον Μάρτιο του 2015, οι Ευρωπαίοι είχαν ήδη καταλάβει ότι ο ενδυματολογικός κώδικας δεν ήταν ο μόνος που δεν τηρούσε η ελληνική κυβέρνηση. Τότε, λοιπόν, ξεκίνησαν οι ποσέτ του Αλέξη Τσίπρα – μια συμβολική προσπάθεια να πείσει τους ομολόγους του πως όντως μπορεί να σταθεί στο τραπέζι «με τα μεγάλα παιδιά», αλλά χωρίς να είναι διατεθειμένος να υποχωρήσει. Η συνέχεια είναι, βέβαια, γνωστή, οι ποσέτ όμως γνώρισαν αρκετές στιγμές δόξας, ειδικά στο πέτο του Γιώργου Κατρούγκαλου.

Φιέστα με δανεική γραβάτα
22 Ιουνίου 2018, Ζάππειο
Ο Οσκαρ Ουάιλντ έλεγε πως μια καλοδεμένη γραβάτα είναι το πρώτο σοβαρό βήμα στη ζωή ενός άνδρα. Και αυτή τη σοβαρότητα, που στη δική του περίπτωση σήμαινε υποχώρηση και «τέρμα πια οι αυταπάτες», ο Αλέξης Τσίπρας την αξιοποίησε δεόντως το καλοκαίρι του 2018, σε μια επικοινωνιακή φιέστα για τη ρύθμιση του χρέους. Η γραβάτα ήταν (τι άλλο;) κόκκινη, ήταν δανεική από τον Δημήτρη Τζανακόπουλο και έδινε το σήμα πως το κακό παιδί της Ευρώπης επιτέλους συμμορφώθηκε. Ο συμμορφωμένος Τσίπρας, όμως, δεν κερδίζει εκλογές τόσο εύκολα – και οι δημοσκοπήσεις δεν τον βοηθούσαν πια. Φρόντισε, λοιπόν, με τον γνωστό φαντεζί τρόπο, να την ξαναβγάλει περίπου μισή ώρα αργότερα, μιλώντας για «στολή εργασίας χωρίς γραβάτα» και «μάχες που δεν τελειώνουν». «Κάθε φορά που θα πετυχαίνουμε νίκες», είπε, «θα φοράμε και γραβάτες». Μόνο που αυτή ήταν η μοναδική γραβάτα που φόρεσε.
Κάν’ το όπως ο Ομπάμα

26 Σεπτεμβρίου 2018, Νέα Υόρκη
Οι μέρες του στην εξουσία μετρούσαν πλέον αντίστροφα. Ομως το κεντροαριστερό προφίλ είχε ήδη αρχίσει να καλλιεργείται. Ενα προοδευτικό προφίλ τέτοιου είδους, βέβαια, πρέπει να στηθεί σιγά-σιγά και πάντα με τη βοήθεια της εικόνας. Η επίσκεψη του έλληνα πρωθυπουργού στη Νέα Υόρκη, λοιπόν, αποτυπώθηκε σε μια άκρως αμερικανική φωτογραφία στο Ιnstagram που θύμιζε τον Μπαράκ Ομπάμα, τον πιο δημοφιλή πολιτικό παγκοσμίως την τελευταία εικοσαετία. Σίγουρα, το παντελόνι ήταν ένα τσακ πιο τσαλακωμένο. Ομως ο Αλέξης Τσίπρας ήταν πια ένας ηγέτης διεθνούς βεληνεκούς, με καλοραμμένα σακάκια, μακριά από τον παλιό εαυτό του και βρισκόταν στο Μανχάταν «για συναντήσεις με σημαντικούς οικονομικούς παράγοντες». Με τα χέρια στην τσέπη του παντελονιού, σαν old school πολιτικός, και στο πλάι του τον Γιώργο Χουλιαράκη – το στέλεχος του υπουργείου Οικονομικών που, την κρίσιμη στιγμή, προσπάθησε να αντιστρέψει τη γνώμη των εταίρων για τη χώρα μας. Οταν πια είναι ανέφικτο, το αμερικάνικο όνειρο είναι πάντα πιο γλυκό.

Δεύτερη φορά αντιπολίτευση
5 Αυγούστου 2019, Βουλή
Η αντίθεση ήταν μεγάλη. Τόσο που το μπεζ σακάκι και το σκούρο μπλε πουκάμισο, το κουμπωμένο έως επάνω, ήταν το πρώτο πράγμα που πρόσεχε κανείς. Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, στην πρώτη του κοινοβουλευτική εμφάνιση μετά τις εκλογές, θα ανέβαινε στο βήμα της Βουλής, από τη θέση του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Και το στυλ που επέλεξε ήταν τόσο αμήχανο όσο αμήχανη ακουγόταν η ομιλία του. Ναι, το κοστούμι κούμπωνε ακριβώς. Κάτι, όμως, έμοιαζε παράταιρο. Ισως ήταν, όντως – τρεις εβδομάδες μετά την ανακοίνωση του Αλέξη Τσίπρα για μετασχηματισμό του ΣΥΡΙΖΑ, μιλούσε ξανά «για υμνητές της χούντας» που η ΝΔ διορίζει σε κυβερνητικές θέσεις και για νομοθετικές παρεμβάσεις «που θα ζήλευε ακόμα και η κυβέρνηση του Βίκτωρ Ορμπαν στην Ουγγαρία». Τίποτα δεν είχε αλλάξει, εκτός από ένα: ο ομιλητής με το μπεζ σακάκι, που έμοιαζε με κάτι γνώριμο αλλά δεν ήταν ακριβώς αυτό, δεν καθόταν πια στα κυβερνητικά έδρανα.

Ο επαναστάτης με το δερμάτινο
17 Νοεμβρίου 2019, Πολυτεχνείο
Η επιστροφή στις πιο οικείες συνήθειες ήταν αναπόφευκτη έπειτα από μια μεγάλη ήττα – αν και, στη δεκαετία του ’90, τα δερμάτινα τζάκετ είχαν διαφορετικό ύφος. Στην πρόσφατη πορεία για το Πολυτεχνείο, ο Αλέξης Τσίπρας έβγαλε τη στολή εργασίας και φόρεσε μια άλλη, πιο παλιά, που βρήκε στην ντουλάπα του. Για τους αριστερούς συντρόφους του, ήταν ο πρώτος πρώην πρωθυπουργός που κατέβηκε ποτέ σε τέτοια πορεία. Για τους υπόλοιπους, η επικοινωνιακή φούσκα είχε πια σκάσει. Κι αν δεν είχε σκάσει μέχρι τότε, θα έσκαγε λίγο αργότερα, όταν έγινε γνωστό πως ο Τσίπρας δεν έφτασε ποτέ μέχρι την αμερικάνικη πρεσβεία, χαιρετώντας το μπλοκ του ΣΥΡΙΖΑ στα λουλουδάδικα. Ή την αμέσως επόμενη μέρα, όταν εκμεταλλευόμενος τη μαζικότητα της ειρηνικής πορείας, έκανε λόγο για την πρώτη «μεγάλη αντικυβερνητική διαδήλωση». Δεν κάνει το δερμάτινο τον επαναστάτη – ειδικά όταν αποτελεί επιλογή ανάγκης.