Στον αστερισμό του Ρούζβελτ και του Νερούδα

Χωρίς καμία αμφιβολία το προεκλογικό μανιφέστο που παρουσίασαν οι Εργατικοί είναι ριζοσπαστικό όχι μόνο για τα δεδομένα της Βρετανίας. Ανταποκρίνεται στο βασικό προεκλογικό σύνθημα του κόμματος «Πραγματική Αλλαγή». Ενδεικτικά μερικές από τις εξαγγελίες που δίνουν το σχετικό στίγμα: κρατικοποιήσεις δικτύων ενέργειας, επιπλέον φορολόγηση πετρελαϊκών επιχειρήσεων, αλλαγή των κριτηρίων για την εισαγωγή εταιρειών στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου και άμεση διαγραφή όσων εξ αυτών δεν συμβάλλουν στην καταπολέμηση της κλιματικής και περιβαλλοντικής αλλαγής, κατάργηση των διδάκτρων στα πανεπιστήμια, αύξηση των δημόσιων επενδύσεων στους τομείς της υγείας, μεταφορών, καθώς και δωρεάν πρόσβαση στην ευρυζωνικότητα. Ο Κόρμπιν σε μια προσπάθεια να αντικρούσει τις αιτιάσεις των συντηρητικών περί «σοβιετικού μανιφέστου» έκανε αναφορά στον πρόεδρο Ρούζβελτ και στο «νιου ντηλ». Η πρόθεσή του προφανής, να καταδείξει ότι το μανιφέστο, μολονότι ριζοσπαστικό, παραμένει εντός του «δυτικού πλαισίου» πολιτικής διακυβέρνησης έχοντας ως βασική στόχευση την ανακούφιση της μεσαίας τάξης και των κοινωνικών στρωμάτων που ένιωσαν, κατά τρόπο ανισομερή, την πολιτική της αυστηρής λιτότητας από το 2010. Πράγματι πολλές από τις προτάσεις, για παράδειγμα η κρατική παρέμβαση σε «φυσικά μονοπώλια» όπως το δίκτυο ενέργειας, έχουν βάση στην οικονομική θεωρία. Αλλες είναι σαφώς πιο ριζοσπαστικές.

Ωστόσο, ο ελέφαντας στο δωμάτιο παραμένει το Brexit. Σε περίπτωση που η Βρετανία αλλάξει, με κάποιον τρόπο, γνώμη και παραμείνει στην ΕΕ ή επιλέξει μια μορφή Brexit κοντά στο λεγόμενο «νορβηγικό μοντέλο», τότε πολλές από τις εξαγγελίες δεν θα είναι εύκολα πραγματοποιήσιμες, τουλάχιστον στον βαθμό που αναφέρεται στο μανιφέστο, λόγω του ευρωπαϊκού δικαίου των κρατικών ενισχύσεων και του ανταγωνισμού. Η εφαρμογή των εξαγγελιών θα ήταν ίσως πιο εύκολη στο πλαίσιο ενός ευρύτερου αναπροσανατολισμού στην εφαρμογή των σχετικών κανόνων από τη νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κάτι που δεν είναι σίγουρο και σε κάθε περίπτωση βρίσκεται εκτός της σφαίρας ελέγχου των Εργατικών. Από την άλλη, αν πραγματοποιηθεί μια πιο «σκληρή» έξοδος, νομικά ίσως δεν θα υπάρχουν τόσα εμπόδια (μολονότι υπάρχουν παρεμφερείς δεσμεύσεις στο επίπεδο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου), αλλά από οικονομικής άποψης θα είναι πιο δύσκολο λόγω των αναπόφευκτων αρνητικών επιπτώσεων της εξόδου από την ΕΕ στη βρετανική οικονομία. Σε τέτοια περίπτωση το οικονομικό «μοντέλο Σιγκαπούρης» (εξαιρετικά χαμηλή εταιρική φορολογία, κίνητρα για άμεσες ξένες επενδύσεις και άνοιγμα όλων των αγορών) φαίνεται αναπόφευκτο για την επιβίωση της οικονομίας.

Ο Κόρμπιν ολοκλήρωσε την ομιλία του με αναφορά στον Πάμπλο Νερούδα: «Μπορείς να κόψεις όλα τα λουλούδια, αλλά δεν μπορείς να εμποδίσεις την άνοιξη να ‘ρθει». Θα μπορέσουν αυτές οι προεκλογικές εξαγγελίες να αντιστρέψουν το κλίμα που φαίνεται να δίνει σαφές προβάδισμα στον Μπόρις Τζόνσον; Το πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα δεν είναι αρωγός σε αυτή τη προσπάθεια. Οι προεκλογικές εξαγγελίες των Εργατικών στοχεύουν να τους βοηθήσουν να διατηρήσουν τις βουλευτικές έδρες στα προπύργια του κόμματος στον Βορρά της Αγγλίας που ψήφισαν υπέρ της εξόδου από την ΕΕ και που οι Συντηρητικοί προσπαθούν να κερδίσουν (αυξάνοντας την πιθανότητα για αυτοδυναμία).

Είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς «αν θα έρθει η άνοιξη» στα μέσα του Δεκεμβρίου. Συνήθως έρχεται αργότερα.

Ο δρ Αρης Γεωργόπουλος είναι επίκουρος καθηγητής Δημοσίου και Ευρωπαϊκού Δικαίου της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Nότιγχαμ