«Επέζησα επειδή εξαφανίστηκα»

Πώς θα χαρακτηρίζατε τη συνάντησή σας με τη Σμαράγδα Καρύδη στο έργο «Του Κουτρούλη ο γάμος» του Αλέξανδρου Ρίζου Ραγκαβή;

Θα την παρομοίαζα με την παραμονή Χριστουγέννων. Εχει μια χαρά η Σμαράγδα και εμποτίζει τον τρόπο με τον οποίο επεξεργάστηκε την παράσταση.

Το δέλεαρ του έργου ποιο ήταν για εσάς;

Είναι ένα σπουδαίο κείμενο. Είναι γραμμένο στην καθαρεύουσα και κάποιοι θεωρούν ότι αυτό είναι désavantage. Ομως τη χρησιμοποιούμε με έναν πολύ ζωντανό τρόπο. Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει κάτι που δεν είναι κατανοητό. Εχει πολλή πλάκα γιατί είναι λίγο «κουνημένη» η γλώσσα και πολύ ιδιαίτερη, αλλά και η ίδια η πλοκή.

Ο ράφτης που γίνεται υπουργός.

Ενας ράφτης που η αγαπημένη του απαιτεί να υπουργοποιηθεί για να τον παντρευτεί. Γίνεται υπουργός από το κουτσομπολιό, από τη φήμη, από το gossip. Αυτό όμως που σου σπάει τα κόκαλα είναι ότι γράφτηκε το 1845 και πολύ εύκολα κάνεις αντιστοιχίσεις με το σήμερα.

Δεν έχουν αλλάξει, λέτε, και πολλά από την εποχή που το έγραφε ο Ραγκαβής;

Εκείνο που σκέφτεται κανείς είναι πως ο συγγραφέας είναι κάποιος σύγχρονός μας και σατιρίζει το τότε! Οταν το διάβασα, δεν πίστευα ότι μπορεί αυτό που συμβαίνει σήμερα να είναι το ίδιο με πριν από σχεδόν δύο αιώνες. Χωριό ήταν η Ελλάδα τότε, χωριό είναι η Ελλάδα σήμερα. Κάποια στιγμή ο ήρωας λέει «μα πώς μου ζητάτε να γίνω υπουργός;» και η απάντηση είναι «τόσοι και τόσοι είναι υπουργοί που δεν θα ‘πρεπε να είναι. Χειρότεροι και από εσάς!». Με αυτά τα υλικά δομήθηκε το ελληνικό κράτος. Τι να περιμένουμε; Κυλήσαμε σούμπιτοι σε αυτό που πραγματικά θέλαμε να ήμαστε. Αν είσαι άξιος άνθρωπος με όνειρα, δεν μπορείς να αντέξεις τη μη προσπάθεια και την αναξιοκρατία. Και το βλέπω αυτό παντού.

Εσείς είστε και άξιος και διαπρέψατε.

Το έχω πληρώσει με επιλογές μου. Είμαι ένας ακραίος άνθρωπος. Τα κατάφερα με πολλή προσπάθεια και μόνο μέσα από τη δουλειά μου. Δεν χρωστάω σε κανέναν και δεν ζήτησα ποτέ τίποτα από κανέναν. Δεν μου αρέσει να διαβάζω τον κόσμο σύμφωνα με το προσωπικό μου συμφέρον. Αυτό όταν το βλέπω γύρω μου, σαλεύω.

Το κόστος των επιλογών σας ποιο είναι;

Μου δόθηκαν ευκαιρίες να κάνω πολλά σίριαλ, να γίνω πολύ διάσημος και φυσικά να βγάλω χρήματα. Από την άλλη, βέβαια, σκέφτομαι ότι δεν έχω κάνει τίποτα καλό ή κακό για την καριέρα μου. Εκανα αυτό που αισθανόμουν. Τα «όχι» και τα «ναι» τα είπα εκεί που θεωρούσα ότι έπρεπε να τα ακούσουν.

Εχετε μετανιώσει για κάποια «όχι» σας;

Ναι, γιατί θα μπορούσα να είμαι καλύτερα οικονομικά. Θα μπορούσα να πάρω μια ανάσα.

Τα τελευταία χρόνια ζείτε μόνο από το θέατρο.

Είναι άθλος γιατί είμαι με την ψυχή στο στόμα. Θα ήθελα να επικρατούσαν καλύτερες συνθήκες – για όλους τους ηθοποιούς, όχι μόνο για μένα, οι οποίοι είμαστε σε ελεύθερη πτώση. Δεν υπάρχει τίποτα σταθερό και έτσι χάνονται οι προσπάθειες και εγκαταλείπουν οι άξιοι άνθρωποι. Ετσι γράφεται όμως σε πολύ μεγάλο βαθμό η ιστορία αυτής της χώρας. Δεν υπάρχει κάτι στοιχειώδες που να ισχύει για όλους. Ενας κοινός τόπος για να μην αισθάνονται οι άνθρωποι αδικημένοι και χαμένοι.

Η υπερπροσπάθεια που κάνετε να παίζετε όλες τις ημέρες της εβδομάδας – Δευτέρα και Τρίτη στη «Γίδα ή Ποια είναι η Σύλβια» και Τετάρτη με Κυριακή «Του Κουτρούλη o γάμος» – δεν σας εξαντλεί;

Θα ήταν πολύ ωραίο να σταματούσα για λίγο. Ομως για μένα το θέατρο δεν είναι μια δουλειά. Είναι μια ζωογόνος περιοχή που έχει διαμορφώσει τον τρόπο που λειτουργώ απέναντί του – σε σχέση με αυτά που μου ζητάει -, το πώς προσάρμοσα και προσαρμόστηκα στη νόσο του διαβήτη και θα μπορούσα να απαριθμήσω κι άλλα. Στην πραγματικότητα, αν μου πεις να απέχω έναν μήνα για να ξεκουραστώ, θα τρελαθώ. Είναι μεγάλη ιστορία η προσπάθεια που κάνω μέσα στο θέατρο. Είναι αναγκαία όσο το ερωτικό συναίσθημα.

Ο διαβήτης πώς επηρέασε τη ζωή σας και τη δουλειά σας;

Με την ευκαιρία να πω – γιατί οι περισσότεροι δεν ξέρουν τίποτα – ότι είναι ένα μεταβολικό αυτοάνοσο σύνδρομο. Στην πραγματικότητα βάζω την ινσουλίνη μόνος μου στον οργανισμό μου για να μεταβολίσω την τροφή μου. Η ινσουλίνη στα χέρια ενός ανθρώπου είναι ένα υπερόπλο, μια πυρηνική βόμβα. Μπορείς να κάνεις ό,τι γουστάρεις.

Με ποιο τρόπο;

Μπορείς να γίνεις τούρμπο. Οταν αντιλήφθηκα τι έχω στα χέρια μου έπειτα από 20 χρόνια – είμαι 33 χρόνια διαβητικός -, απογειώθηκα. Πρακτικά: υπολογίζεις πόση τροφή και σε ποια ποιότητα θα καταναλώσεις και πόση ινσουλίνη για να προκύψει η ενέργεια που θες. Φυσικά το προσάρμοσα στις ανάγκες που απαιτούσε η αισθητική μου. Εννοώ, για να μπορώ να κάνω θέατρο όπως θέλω εγώ. Για μένα η εν λόγω τέχνη ή θα είναι κάτι σπουδαίο ή θα είναι για πέταμα. Δεν θέλω το θέατρο να είναι σαν τη ζωή μας. Μια κανονική και ησυχούλα.

Ηταν μια άσκηση πειθαρχίας;

Απολύτως. Είμαι μηχανή συγκέντρωσης. Ολοι με ρωτάνε «τι κάνεις, τι σου συμβαίνει;». Κάποιοι παίρνουν ναρκωτικά, εγώ κάνω θέατρο με αυτόν τον τρόπο.

Ηταν πάντα τόσο παθιασμένη αυτή η σχέση;

Πέρασε και έντονες ταλαντεύσεις. Το 2001 στην Επίδαυρο (στην «Ορέστεια» του Γιάννη Κόκκου). Αυτό που μου ζήτησε ο χώρος ήταν πάνω από τις δυνάμεις μου. Και σε αισθήματα, και οργανικά. Ο εγωισμός μου ταράχθηκε. Απαίτησε κάτι που δεν μπορούσα να φτάσω. Ενιωσα πολύ λίγος, πολύ επιφανειακός. Ηταν ένα μεγάλο χαστούκι στη ματαιοδοξία μου.

Τι θυμάστε έντονα από τότε;

Οτι περπατούσα σε ένα θέατρο γεμάτο και αισθανόμουν ένα τιποτένιο μυρμήγκι, ένα απόλυτο μηδέν. Στην πραγματικότητα, όμως, μόνο όταν γίνεσαι μηδέν μπορείς να προχωρήσεις.

Η αντίδρασή σας ποια ήταν;

Οταν τελείωσε η παράσταση, ήθελα να τελειώσει εκεί η σχέση μου με το θέατρο – και ας ήμουν φέρελπις. Αλλά όταν έγινα μηδέν, όταν εξαφανίστηκα, κατάφερα να επιζήσω. Υστερα από δεκατέσσερις φορές που έπαιξα στην Επίδαυρο μπορώ να πω ότι σε όλα υπολείπομαι, ακόμη και όταν νιώθω ότι τα κατάφερα.

Δεν αντιμετωπίσατε ξανά αυτό το δίλημμα;

Κατ’ αρχάς, συνέχεια σκέφτομαι – αν όχι να σταματήσω το θέατρο -, κάτι να μετακινήσω, κάτι πρέπει να ξαναδώ. Νιώθω πως κάτι δεν κάνω καλά. Με απασχολούν οι σχέσεις που μ’ ενδιαφέρουν στη ζωή μου: με την Ελενα (σ.σ.: Τοπαλίδου, τη σύζυγό του), με το παιδί μου. Στο θέατρο έμαθα να επανατοποθετώ τον εαυτό μου. Είναι ένα κομμάτι που διερεύνησα μέσα από τη σχέση μου με τον Λευτέρη Βογιατζή. Ο μόνος άνθρωπος που έχει επιδράσει καθολικά.

Ηταν ένας απαιτητικός και δύσκολος συνεργάτης. Πώς καταφέρατε να βρείτε τη διαδρομή της σχέσης σας;

Κατ’ αρχάς, ήταν εκείνος που μου έχει πει «αν δεν ευχαριστιέσαι, δεν έχει νόημα. Ζορίζεσαι με τον εαυτό σου επειδή σου ζητάω κάτι που σε δυσκολεύει, επειδή στην ουσία σού λέω να ευχαριστηθείς όχι με τους εύκολους ρόλους». Αυτή ήταν η «μετακίνησή» μου.

Σας ξεβόλευε.

Ακριβώς, και εγώ αντιστεκόμουν. Ενα βράδυ έβαλα τα κλάματα μπροστά σε όλους – το θυμούνται – στις πρόβες τού «Σ’ εσάς που μ’ ακούτε». Ο Λευτέρης σοκαρίστηκε όταν του είπα ότι δεν μπορώ να συνεχίσω. Η συνάντησή μου με τον Λευτέρη στην πραγματικότητα αποκάλυψε αυτό που ήξερα αλλά δεν μπορούσα να το δεχτώ και να το παλέψω.

Δηλώσατε την ήττα σας.

Του είπα με λυγμούς ότι θέλω να πάω σπίτι μου και να μην ξανανέβω ποτέ στη σκηνή. Δεν με άφηνε και επέμενα να φύγω. Ενιωσα ότι δεν έκανα για το θέατρο. Τρόμαξε και προσπαθούσε να με συνεφέρει. Εγώ ήμουν όμως σε ελεύθερη πτώση χωρίς αλεξίπτωτο. Μου έλεγε «τι είναι αυτά που κάνεις, που κλαις μπροστά στα παιδιά» (σ.σ.: Ρένη Πιττακή, Μαρία Κεχαγιόγλου, Μαρία Πρωτόπαπα κ.ά.).

Τι απαντήσατε;

«Εσύ όταν με πιέζεις και ακουμπάς σημεία μου, μπροστά σε όλους δεν το κάνεις; Γιατί πρέπει να σκεφτώ κοινωνικά;». Τον αιφνιδίασε η συμπεριφορά μου γιατί δεν σκέφτηκα τη θέση μου και την εικόνα μου. Ηθελα να μηδενίσω. Και ο Λευτέρης κατάλαβε ότι δεν καμωνόμουν τίποτα. Εννοούσα κάθε μου λέξη.

Πώς σας επανέφερε;

«Ελα, πάμε να προσπαθήσουμε ξανά». Εκείνη τη στιγμή μού μάθαινε με έναν μυστήριο τρόπο πως όταν λες «δεν μπορώ να ανέβω ποτέ πάνω στη σκηνή για να παίξω», όλα αρχίζουν ξανά από την αρχή.