Από την κωμωδία στο δράμα

Αν ανάμεσα στα πολλά κινηματογραφικά είδη υπήρχε ως είδος και η δικαστική κωμωδία, η χάι λάιτ σκηνή θα ήταν ακριβώς αυτή: Η δίκη ενός σκανδάλου θα ολοκληρωνόταν 14 ολόκληρα χρόνια από την ημέρα που θα είχε αρχίσει η δικαστική του διερεύνηση. Και ένας υπόδικος του οποίου το αδίκημα θα είχε απλώς παραγραφεί λόγω παρέλευσης χρόνου, θα πανηγύριζε για την αθώωσή του.

Η δικαστική κωμωδία δεν υπάρχει στον κινηματογράφο ως είδος. Αντίθετα, υπάρχει το δικαστικό δράμα επειδή η δικαιοσύνη είναι μια πολύ σοβαρή υπόθεση για να γελάει κανείς μαζί της. Αν θα έπρεπε να το πει κανείς όσο πιο ανώδυνα γίνεται, τα δικαστήρια επηρεάζουν ζωές. Κάποιος περιμένει να δικαιωθεί για την αδικία που έχει υποστεί. Να αυτοδικήσει; Οχι. Το κράτος δικαίου του εγγυάται μια δίκαιη δίκη και ένα φυσικό δικαστή που θα κρίνει όσο πιο αμερόληπτα γίνεται την υπόθεσή του. Αν λοιπόν περιμένει να βρει κάπου το δίκιο του, είναι ακριβώς εκεί, σε μια δικαστική αίθουσα.

Ο,τι όμως είναι αυτονόητο στον κινηματογράφο, φαίνεται να μην είναι αυτονόητο στην πραγματική ζωή. Σε κάποια πραγματική ζωή μπορεί να υπάρχει ένα δικαστικό σύστημα που, χωρίς να έχει απαραίτητα ευθύνη, δικάζει έπειτα από χρόνια ολόκληρα ή μπορεί να μη δικάζει και ποτέ. Το 98% των πταισμάτων, λέει μια μέτρηση, δεν φτάνει ποτέ στο ακροατήριο. Υπάρχουν υποθέσεις σοβαρότερες από πταίσματα, λέει ένα άλλο στοιχείο, που εκκρεμούν από τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Τι είδους δικαίωση μπορεί να περιμένει κανείς έπειτα από σαράντα ολόκληρα χρόνια;

Κι έτσι φτάνει κανείς στην κωμωδία – την πικρή κωμωδία – που έζησαν δικαστές και διάδικοι στην υπόθεση Siemens. Το σκάνδαλο της γερμανικής εταιρείας είναι διεθνές και επομένως προσφέρεται για συγκρίσεις. Αλλά μπορεί να στοιχηματίσει κανείς πως πουθενά αλλού στον κόσμο δεν χρειάστηκαν 14 ολόκληρα χρόνια να αποφασίσει η Δικαιοσύνη ποιοι είναι ένοχοι και ποιοι αθώοι – όχι μόνο στη Νορβηγία και την Ελβετία, αλλά και στο Βιετνάμ, το Μεξικό, το Μπανγκλαντές και ενδεχομένως ακόμη και στο Ιράκ όπου επίσης έβρεχε μίζες.

Είναι επίσης σχεδόν βέβαιο ότι δεν υπήρξε ένας μπαγκλαντεσιανός Θόδωρος Τσουκάτος που να παραγράφηκε το αδίκημά του κι εκείνος να δήλωσε πως «πήρε την πολιτική ευθύνη λέγοντας την αλήθεια και η δικαίωση ήρθε έντεκα χρόνια μετά». Δεν θα έκανε λάθος να υποθέσει κανείς πως η δικαίωση, έτσι όπως την εννοεί ο Ελληνας Θόδωρος Τσουκάτος, δεν θα ερχόταν εάν η Δικαιοσύνη δεν είχε πέσει θύμα μιας απελπιστικής βραδύτητας. Εάν, εκτός από τυφλή, δεν ήταν και αδιανόητα αργή.

Ο Τσουκάτος δεν έτυχε μόνο των ευεργετικών διατάξεων του νόμου, έτυχε και της ευεργετικής επίδρασης του χρόνου. Αλλά δεν είναι ο μόνος. Σύμφωνα με την απόφαση του δικαστηρίου, η ποινική δίωξη έπαυσε οριστικά λόγω παραγραφής για το αδίκημα της δωροδοκίας στον ιδιωτικό τομέα για μια σειρά από κατηγορούμενους, μεταξύ των οποίων και ο Μιχάλης Χριστοφοράκος, πρώην επικεφαλής της Siemens στην Ελλάδα που φυγοδίκησε στη Γερμανία.

Εντάξει, στο Βερολίνο υπάρχουν δικαστές, όπως θέλει ο θρύλος να λέει εκείνος ο μυλωνάς από το Πότσδαμ, του οποίου ο ανεμόμυλος κινδύνευσε από τον Φρειδερίκο τον Μέγα επειδή ενοχλούσε την αυτοκρατορική γαλήνη του στα θερινά του ανάκτορα. Αλλά μπορεί να πει κανείς το ίδιο για την Αθήνα χωρίς να γελάσει; Μπορεί να είναι σίγουρος πως θα βρει το δίκιο του σαν τον γερμανό μυλωνά χωρίς να κλάψει;