Οι πρόσφυγες μπορούν να ενταχθούν και να προοδεύσουν

«Ονομάζομαι Ζαχαρίας Ιμάμ, γεννήθηκα στην Αθήνα από γονείς σύρους μετανάστες. Ο πατέρας μου ήρθε το 1990 και η μητέρα μου το 2000. Την απέλασαν από το αεροδρόμιο. Ξανάρθε με τη βοήθεια του εργοδότη του πατέρα μου, που για μένα είναι ο θείος μου. Η μητέρα του, που μεγάλωσε εμένα και τη μικρότερη αδελφή μου Τζαμίλα, είναι η γιαγιά μας, αυτή που μας έμαθε ελληνικά. Τα παιδιά του είναι τα ξαδέλφια μας». Με αυτά τα λόγια ο 18χρονος Ζαχαρίας δίνει στα «ΝΕΑ» μία σύντομη περιγραφή του γενεαλογικού δέντρου του. Ενός δέντρου σπάνιου, εξωτικού, που κάποια από τα κλαδιά του μπολιάστηκαν στον κορμό του και στέριωσαν, με λίπασμα τον αλληλοσεβασμό.

Ο Ζαχαρίας από τον Αλιμο, έγινε το πρόσωπο των ημερών, όταν το όνομά του αναφέρθηκε από τη Γιάννα Αγγελοπούλου (δίπλα σε αυτά των Γιάννη Αντετοκούνμπο και Κάχι Καχιασβίλι) στην – κοινοβουλευτική – πρεμιέρα-παρουσίαση της επιτροπής «Ελλάδα 2021». Και αναφέρθηκε ως αυτό ακριβώς που είναι: Ενα καύχημα για την Ελλάδα. Το ζωντανό παράδειγμα ότι ένα προσφυγόπουλο, ένα μεταναστάκι μπορεί να διαπρέψει όταν περιβληθεί με εκτίμηση.

Το πώς και το γιατί τα εξηγεί ο ίδιος: «Από 12 χρόνων δουλεύω βοηθώντας τον πατέρα μου. Οταν αποφοίτησα από το ΕΠΑΛ είχα σκοπό να γίνω ψυκτικός για να βγω αμέσως στη δουλειά. Να ξεκουράσω τον πατέρα. Ο θείος μου με παρότρυνε να σπουδάσω μηχανικός για να ξαναχτίσω τη Συρία. Με έστειλε σε φροντιστήριο. Ρίχτηκα με τα μούτρα στο διάβασμα και από μαθητής του 13 έγινα μαθητής του 19,8 και σημαιοφόρος. Τελικά, μπήκα στη σχολή Ναυπηγών Μηχανολόγων Μηχανικών του ΕΜΠ με 19.055 μόρια».

Διακόσια χρόνια μετά την Ελληνική Επανάσταση ένα παιδί μεταναστών γίνεται σημείο αναφοράς των επετειακών εκδηλώσεων. Τι σηματοδοτεί αυτό για την πορεία της χώρας στο μέλλον;

Ελαβα μια πρόσκληση από τη Βουλή και εκεί ξαφνικά άκουσα την κυρία Αγγελοπούλου να αναφέρει το όνομά μου, ανάμεσα σε αυτά των πιο σπουδαίων ανθρώπων που έχει βγάλει η Ελλάδα. Σκέφτηκα τον πατέρα μου που δουλεύει λαντζέρης και ήθελα να κλάψω. Συγκρατήθηκα. Ελπίζω όλο αυτό να αποτελέσει ένα μήνυμα προς την ελληνική κοινωνία, ότι οι πρόσφυγες μπορούν να ενταχθούν, να προοδεύσουν. Ταυτοχρόνως να αποτελέσει μήνυμα-κίνητρο και προς τους πρόσφυγες ώστε να προσπαθήσουν να ενταχθούν και να συμβάλουν στην αναγέννηση της Ελλάδας.

Μπορούν οι κοινωνίες να ξεμπερδέψουν με τον ρατσισμό και κάθε μορφής διάκριση;

Οι άνθρωποι είναι επιφυλακτικοί με τον αλλόδοξο, είτε στη θρησκεία, είτε στην εθνότητα, είτε ακόμα και στο ποδόσφαιρο. Οι πολιτισμένες κοινωνίες προσπαθούν να τα ξεριζώσουν αυτά. Δεν είναι εύκολο. Ακόμα και στην Ευρώπη υπάρχει ρατσισμός και μισαλλοδοξία. Κοινή συνισταμένη-εχθρός είναι ο φανατισμός. Από αυτόν πρέπει να απαλλαγούμε, πριν μας πνίξει. Ο κίνδυνος αποσοβείται όταν η Ιστορία διδάσκει την αλήθεια και η θρησκεία την ανεκτικότητα.

Τι αποτυπώνεται, τελικά, στη μνήμη; Οι στιγμές απόρριψης ή η αλληλεγγύη και η αποδοχή;

Ο,τι πάρει ο καθένας θα δώσει και ό,τι δώσει θα πάρει. Το μίσος μεγαλώνει το μίσος. Εγώ και η οικογένειά μου βρήκαμε αγάπη και αποδοχή, πρώτα από την οικογένεια του εργοδότη του πατέρα μου και ύστερα από δασκάλους, συμμαθητές, φίλους και γείτονες. Κάναμε τα πάντα για να σταθούμε αντάξιοι της αγάπης και να ανταποδώσουμε.

Πόσο σημαντική είναι η μνήμη – συλλογική και προσωπική – στο χτίσιμο του μέλλοντος;

Αν κρίνω από τον εαυτό μου, πολύ. Η αποδοχή, η αγάπη και η βοήθεια που πήρα, μου δημιουργεί την ανάγκη να τα ανταποδώσω πολλαπλάσια στη χώρα και στους ανθρώπους. Η Ελλάδα μορφώνει εμένα και την αδελφή μου. Νιώθω ότι έχω ένα χρέος. Δεν θα πω ποτέ ότι δεν χρωστάω ή ότι δεν πληρώνω. Είναι θέμα συνείδησης.

Στα όνειρά σου για το μέλλον χωράει η Ελλάδα της (μετα)κρίσης; Η Συρία του εμφυλίου;

Η Ελλάδα δεν μπορεί να χωρέσει μέσα στα όνειρά μου επειδή είναι η μεγαλύτερη ναυτική δύναμη παγκοσμίως. Τα όνειρά μου, όμως, χωράνε μέσα σε αυτήν. Σήμερα, 200 χρόνια μετά την Επανάσταση, πρέπει να γίνει μια νέα επανάσταση για να απελευθερωθεί η χώρα από φτώχεια, μισαλλοδοξία και μιζέρια. Σε αυτή την επανάσταση πρόσφυγες και μετανάστες μπορούν και πρέπει να μετέχουν.

Η Συρία είναι η χώρα των γονιών μου. Ματώνει η καρδιά μου βλέποντας τα βάσανά της και θα ήθελα να βοηθήσω. Ελπίζω στο μέλλον να το κάνω.

Εχεις επικοινωνία με συγγενείς εκεί; Ενημερώνεσαι;

Μιλάω συχνά με τα ξαδέλφια μου. Υπάρχει απελπισία, φόβος, αγωνία και θάνατος. Μαζί με τις πόλεις καταστρέφονται και οι ζωές. Ειλικρινά δεν ξέρω ποια είναι η λύση. Πρέπει, σίγουρα, να σταματήσουν οι σκοτωμοί, οι ξένες δυνάμεις να αποχωρήσουν, οι Σύροι να επιστρέψουν, να την ξαναφτιάξουν. Η ανθρώπινη ζωή και αξιοπρέπεια να επανακτήσουν την αξία τους.

Τα αίτια που οδηγούν Ελληνες και Σύρους στη μετανάστευση και στην προσφυγιά ταυτίζονται;

Οι Σύροι φεύγουν λόγω πολέμου για να σώσουν τις ζωές τους. Οι Ελληνες φεύγουν λόγω της κρίσης για μια καλύτερη ζωή. Η Ελλάδα της κρίσης που για τους έλληνες μετανάστες φαντάζει κόλαση, για τους σύρους πρόσφυγες είναι τόπος σωτηρίας. Μέχρι τη στιγμή που βρίσκονται να ζουν στριμωγμένοι σε διάφορα κέντρα συγκέντρωσης.