Παραμένουν μακριά ΔΝΤ και ΕΕ για την Ελλάδα

Το Εκτελεστικό Συμβούλιο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου έβαλε χθες την υπογραφή του στην έκθεση του άρθρου 4 για την ελληνική οικονομία. Κωδικοποιώντας τα βασικά σημεία της έκθεσης, το ΔΝΤ στέλνει καθαρό μήνυμα προς την ευρωζώνη για την ανάγκη να μειωθούν οι στόχοι για τα πρωτογενή πλεονάσματα και εξίσου καθαρά μηνύματα προς την ελληνική κυβέρνηση να προχωρήσει σε μειώσεις στο αφορολόγητο, να κόψει τις προσωπικές διαφορές στις συντάξεις και να πάρει πίσω τη «13η σύνταξη», κοινώς να ακυρώσει τον μόνιμο χαρακτήρα που προσέδωσε για προεκλογικούς λόγους η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ στο επίδομα, λίγο πριν από τις ευρωεκλογές και τις δημοτικές εκλογές του Μαΐου.

Ούτε η ευρωζώνη προτίθεται να ακολουθήσει τη «γραμμή» του ΔΝΤ, ούτε η ελληνική κυβέρνηση. Η τελευταία, μάλιστα, επιχείρησε να αποκρούσει τις πιέσεις του Ταμείου για αφορολόγητο και συντάξεις, μέσω της επιστολής του έλληνα αντιπροσώπου Μιχάλη Ψαλιδόπουλου.

Για τα πλεονάσματα, το Ταμείο εξαρχής θεωρούσε ότι ο πήχης θα έπρεπε να μπει πολύ πιο χαμηλά σε σχέση με την απαίτηση 3,5% του ΑΕΠ έως και το 2023 και 2,2%, στη συνέχεια, έως και το 2060. Κατά την εκτίμηση του Ταμείου ένα ποσοστό της τάξεως του 1,5% του ΑΕΠ είναι αφενός εφικτό, αφετέρου λιγότερο ασφυκτικό για την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας.

Η ευρωζώνη άκουσε αλλά δεν προσαρμόστηκε στις απαιτήσεις του Ταμείου. Οι υπουργοί Οικονομικών του Eurogroup «απολογούνται» στο εσωτερικό πολιτικό τους ακροατήριο και εάν οι στόχοι για τα πρωτογενή πλεονάσματα έμπαιναν σε πιο λογικά επίπεδα, κάποιος άλλος φαινομενικά θα έπρεπε να «πληρώσει» τον λογαριασμό ώστε το χρέος να βγαίνει βιώσιμο.

Στη δημόσια συζήτηση πολλές φορές η Τράπεζα της Ελλάδος έδωσε εναλλακτική πρόταση για τη μείωση των στόχων πρωτογενών πλεονασμάτων, χωρίς να υπάρξει επιβάρυνση κανενός ευρωπαίου φορολογούμενου. Ο διοικητής Γιάννης Στουρνάρας, έχει εξηγήσει σε αλλεπάλληλες δημόσιες τοποθετήσεις του πως 1% υψηλότερος ρυθμός ανάπτυξης (ο οποίος μπορεί να προκύψει εάν η μείωση του στόχου για το πρωτογενές πλεόνασμα επιτευχθεί με μείωση φόρων και εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, σε συνδυασμό με περισσότερες ιδιωτικοποιήσεις και μεταρρυθμίσεις) ή/και 100 μονάδες βάσης χαμηλότερο κόστος δανεισμού (που έχει ήδη προκύψει σε σχέση με το σενάριο βάσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής), είναι 1,8 φορές πιο αποτελεσματικά για τη μείωση του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ από ό,τι μία ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ πρωτογενές πλεόνασμα.

Τώρα, το ΔΝΤ επανέρχεται στις συστάσεις μείωσης των στόχων για τα πρωτογενή πλεονάσματα. Η ευρωζώνη όμως και πάλι θέλει περισσότερο χρόνο. Ενώ για παράδειγμα, το αρχικό σενάριο προέβλεπε ότι τον Δεκέμβριο θα δρομολογούνταν αποφάσεις για την αλλαγή χρήσης των κερδών από ελληνικά ομόλογα (SMP’s -ANFA’s), μέσω των οποίων θα μπορούσε να προκύψει έμμεση ανάσα στα πλεονάσματα, η συζήτηση μετατέθηκε για το 2020. Η αναβολή συνδέεται και με τα προβλήματα έγκαιρης διαδοχής στην ηγεσία της Κομισιόν. Το Eurogroup αποχαιρέτισε στη συνεδρίαση του Οκτωβρίου τον Πιερ Μοσκοβισί αναμένοντας τον Νοέμβριο τον διάδοχό του και τον Νοέμβριο καλωσόρισε «για λίγο ακόμη» τον απερχόμενο επίτροπο.

Στο δεύτερο μέτωπο των συστάσεων για αφορολόγητο και συντάξεις, η ΝΔ πριν λάβει την εντολή διακυβέρνησης της χώρας είχε ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να παρέμβει με μειώσεις. Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, αδιαφορώντας αναφορικά με το εάν το 2020 υπήρχε ο δημοσιονομικός χώρος για την καταβολή της λεγόμενης «13ης σύνταξης», έσπευσε να τη μονιμοποιήσει χωρίς να λαμβάνει στο ελάχιστο υπόψη ότι μια νέα κυβέρνηση μπορεί να προκύψει από τις κάλπες και δεν είναι απαραίτητο να έχει την ίδια οπτική χρήσης επιδοματικών υποκατάστατων για την αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών. Η ΝΔ πριν και μετά τις εκλογές διεμήνυσε ότι η 13η σύνταξη θα συνεχίσει να καταβάλλεται. Αρα, δεν υπάρχει περίπτωση να πει στους συνταξιούχους πως δεν θα ξαναπάρουν το πασχαλινό Δώρο. Το αφορολόγητο άλλωστε έχει γίνει «κόκκινη γραμμή».

Κάπως έτσι, υποστηρίζουν πολλοί αναλυτές – υπέρμαχοι μιας διαφορετικής συνταγής φορολογικής δικαιοσύνης και δίκαιης ανάπτυξης – χάθηκε η ευκαιρία καλύτερης αξιοποίησης 1,8 δισ. ευρώ τον χρόνο. Τόσα θα περίσσευαν εάν δεν είχε μονιμοποιηθεί η «13^η σύνταξη» και μειωνόταν το αφορολόγητο. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι το ΔΝΤ προτείνει διεύρυνση της φορολογικής βάσης με τη μείωση του αφορολογήτου, ώστε να δημιουργηθεί δημοσιονομικός χώρος για ουσιαστικές μειώσεις στους φορολογικούς συντελεστές.