Ο Martin Μargiela στην οθόνη

Ο Martin Margiela αυτοβιογραφείται. Σε ένα ντοκιμαντέρ που κάνει πρεμιέρα σήμερα στο φεστιβάλ κινηματογράφου DOC NY της Νέας Υόρκης. Η ταινία «Margiela in his own words» θα είναι το πρώτο και πλήρες ντοκουμέντο σχετικά με την καριέρα του Margiela, ενός τόσο ιδιωτικού ανθρώπου που δεν έχει αποκαλυφθεί καμία επίσημη φωτογραφία του και θεωρείται ως «η απάντηση της μόδας στον καλλιτέχνη – φάντασμα Banksy».

Το 2008, ύστερα από μια επίδειξη που συνοψίζει την 20ή επέτειο του οίκου Maison Margiela, ο οραματιστής σχεδιαστής Martin Margiela αποχώρησε από τον κόσμο της μόδας για πάντα. Στη διάρκεια της καριέρας του, ο βέλγος σχεδιαστής παραμένει ανώνυμος, αρνείται συνεντεύξεις και ποτέ δεν φωτογραφίζεται. Σε αυτή την ταινία όμως ο Margiela βρίσκει τρόπους για να συνομιλήσει με τον θεατή. Καθώς ανασκάπτει τα επιμελώς τακτοποιημένα και ιδιοσυγκρασιακά προσωπικά του αρχεία για να αναλογιστεί την καριέρα του και την κληρονομιά του στην κάμερα του σκηνοθέτη Ράινερ Χόλτζεμερ.

Από το πρώτο του ντεφιλέ ο απόφοιτος της Ακαδημίας Καλών Τεχνών της Αμβέρσας και πρώην βοηθός του Ζαν-Πολ Γκοτιέ υπερασπίζεται μια νέα γραμμή των ώμων, όπως και μια βαθιά μουντή χρωματική παλέτα, ενώ καλύπτει με βέλο από λεπτή μουσελίνα το πρόσωπο των μανεκέν του για να τους προσδώσει αινιγματική γοητεία. Το ταλέντο ενός αληθινού δασκάλου ραπτικής αποκαλύπτεται μπροστά στους θεατές του. Ταυτόχρονα με την ικανότητα του τεχνίτη προβάλλει όμως και η φύση του εικονοκλάστη καλλιτέχνη: στη διάρκεια της ημέρας των δοκιμών τα μοντέλα φορούσαν τα παπούτσια του σχεδιαστή και, πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες του, περπατούσαν πάνω σε κόκκινη μπογιά. Τα ίχνη από τις σόλες τους μεταφέρθηκαν – καθώς βάδιζαν στη διάρκεια του ντεφιλέ – πάνω στο βαμβακερό λευκό ύφασμα με το οποίο είχε στρωθεί η πασαρέλα. Το ύφασμα αυτό ο Margiela και η ομάδα του το έκοψαν και το χρησιμοποίησαν για τα ρούχα της επόμενης, δεύτερης συλλογής του. Οι δημοσιογράφοι αντιδρούν ξαφνιασμένοι στη θέα της γυναικείας συλλογής που αποτελούν γιλέκα φτιαγμένα από σπασμένα πιατικά (φθινόπωρος – χειμώνας 1989-90) ή από σχισμένο χαρτί (άνοιξη – καλοκαίρι 1990). Ενώ εκείνη την εποχή η μόδα είχε στραφεί προς τα στρετς εφαρμοστά ρούχα, εκείνος επέμενε να δίνει σημασία στις πένσες, να εκθειάζει το ημιτελές ρούχο, αφήνοντας τα ίχνη από τα πλισέ και εμμένοντας στην αυθάδεια της μεταστροφής (detournement).

Ως πρωτοπόρος της ανακύκλωσης χρησιμοποίησε ρούχα από υπαίθριες αγορές για να κάνει τα δικά του σχέδια. Φθαρμένα, ξεφτισμένα, αποχρωματισμένα υφάσματα και ευτελή πρόχειρα υλικά χαρακτήρισαν τις μετέπειτα συλλογές του. Ο Margiela δίνει τα ραντεβού του σε χώρους ανοίκειους για το περιβάλλον της μόδας καθώς εμπνέεται από την ποιητική του περιθωρίου: το αποστειρωμένο περιβάλλον ενός πάρκινγκ για τη συλλογή του 1991, οι γαλότσες των ψαράδων αντί για γυναικείες γόβες, η ανοιξιάτικη συλλογή του 1997 που έκανε σακάκια και φορέματα μεταφέροντας σε σκληρό λινό το σχήμα της τυπικής κούκλας ραπτικής Stockman συνθέτουν το συλλογικό ασυνείδητο της μόδας του τέλους του 20ού αιώνα, στην οποία αναφέρονται από τότε διαρκώς επιμελητές, ιστορικοί, συλλέκτες. Με αυτή την κληρονομιά άλλωστε θα αναμετρηθούν οι σχεδιαστές που ανήκουν στη νεότερη γενιά και οι οποίοι σήμερα επιχειρούν να ξεπεράσουν το ίνδαλμά τους, χωρίς όμως να τα έχουν καταφέρει. Τα ρούχα του Margiela έχουν πάνω στη μελετημένη, άνετη γραμμή τους την ενσάρκωση κάποιου άλλου, την υποτιθέμενη μνήμη ενός άλλου σώματος. Γι’ αυτό και η μελαγχολία τους γίνεται τόσο ελκυστική.