Μνημεία της φύσης και του ανθρώπου

Ξακουστή αχαϊκή κωμόπολη με μακραίωνη ιστορική διαδρομή, χτισμένη στις πλαγιές του όρους Χελμού (Αροανίων), τα Καλάβρυτα είναι ένα από τα σημαντικότερα κέντρα χειμερινού τουρισμού στη χώρα μας χάρη στο όμορφο φυσικό περιβάλλον, το υγιεινό κλίμα και, προπάντων, το Χιονοδρομικό Κέντρο Χελμού, που είναι εύκολα προσπελάσιμο από την Αθήνα. Στα καταστήματα του κεντρικού πεζοδρόμου των Καλαβρύτων πωλείται μια μεγάλη ποικιλία εξαίρετων τοπικών προϊόντων (γλυκά, ζυμαρικά, τυροκομικά και γαλακτοκομικά προϊόντα, μέλι, κρασί, καρύδια, κάστανα, τσάι, βότανα). Τα Καλάβρυτα μπορούν κάλλιστα να αποτελέσουν το σημείο αφετηρίας για εξορμήσεις στην ευρύτερη περιοχή, όπου τα σπουδαία μνημεία της φύσης και του ανθρώπου αφθονούν.

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ. Κατά την αρχαιότητα η περιοχή των Καλαβρύτων αποτελούσε τμήμα της αρκαδικής Αζανίας, όπου οι ανασκαφικές έρευνες έφεραν στο φως αξιόλογα ευρήματα.Η ονομασία Καλάβρυτα απαντά πρώτη φορά (ως Βαρονία Καλαβρύτων, μια από τις βαρονίες του Πριγκιπάτου της Αχαΐας) στο «Χρονικόν του Μορέως», φημισμένη χρονογραφία του 14ου αιώνα, που αναφέρεται στην Πελοπόννησο κατά τη διάρκεια της Φραγκοκρατίας. Τα Καλάβρυτα διαδραμάτισαν πρωταγωνιστικό ρόλο κατά την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης.

Στις 13 Δεκεμβρίου 1943, κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, πραγματοποιήθηκε το Καλαβρυτινό Ολοκαύτωμα. Την αποφράδα εκείνη ημέρα έλαβε χώρα ένα ανείπωτο δράμα, η ομαδική εκτέλεση του άρρενος πληθυσμού των Καλαβρύτων (ηλικίας άνω των 14 ετών) από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής.

Ο ΤΟΠΟΣ ΘΥΣΙΑΣ. Σημείο αναφοράς για τα Καλάβρυτα και ιερό προσκύνημα αποτελεί ο Τόπος Θυσίας με τον λευκό σταυρό, το μνημείο εκτελεσθέντων και την πετρωμένη Καλαβρυτινή Μάνα.

Στο Δημοτικό Μουσείο Καλαβρυτινού Ολακαυτώματος (στεγάζεται στο κτίριο του παλαιού δημοτικού σχολείου, ιστορικό διατηρητέο μνημείο) εκτίθενται φωτογραφίες από την προπολεμική ζωή των Kαλαβρύτων, φωτογραφικά ντοκουμέντα της πορείας προς το ολοκαύτωμα, προσωπικά αντικείμενα των εκτελεσθέντων, φωτογραφίες και αντικείμενα που σώθηκαν από την κωμόπολη μετά την πυρπόλησή της από τους Γερμανούς.

ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΩΡΙΑΣ. Σε μικρή απόσταση από τα Καλάβρυτα βρίσκονται τα ερείπια φράγκικου κάστρου, που οικοδομήθηκε στις αρχές του 13ου αιώνα και είναι γνωστό ως κάστρο της Ωριάς. Θρυλείται ότι εδώ αυτοκτόνησε τον 15ο αιώνα η πριγκίπισσα Αικατερίνη Παλαιολόγου, για να μην πέσει στα χέρια των Τούρκων.

Η ΜΟΝΗ ΑΓΙΑΣ ΛΑΥΡΑΣ. Σε απόσταση 5 χλμ ΝΔ των Καλαβρύτων είναι χτισμένη η ιστορική μονή της Αγίας Λαύρας. Εδώ, στις 13 Μαρτίου 1821, ο μητροπολίτης Παλαιών Πατρών Γερμανός (1771-1826), μορφωμένος και γλωσσομαθής ιεράρχης, μέλος της Φιλικής Εταιρείας, ευλόγησε το λάβαρο του Αγώνα, κηρύσσοντας κατ’ ουσίαν την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης (η 25η Μαρτίου θεωρείται η επίσημη επέτειος της κήρυξης του Αγώνα, καθώς την ημέρα αυτήν ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ύψωσε στην πλατεία των Πατρών τη σημαία της Επανάστασης και ευλόγησε τους επαναστάτες).

Η μονή της Αγίας Λαύρας, προσκύνημα με πανελλήνια ακτινοβολία, ιδρύθηκε τον 10ο αιώνα από τον ασκητή Aθανάσιο Aθωνίτη, σε μικρή απόσταση από το σύγχρονο κτιριακό συγκρότημα, στη θέση «Παλαιομονάστηρο». Η αρχική μονή πυρπολήθηκε το 1585 από τους Tούρκους και μεταφέρθηκε πιθανώς το 1689 στη σημερινή θέση της, όπου υπέστη εκ νέου καταστροφές, από τον Iμπραήμ το 1826 και τους Γερμανούς το 1943.

Σύμβολο της Επανάστασης του 1821, η μονή διαθέτει μοναδικά κειμήλια στο σκευοφυλάκιό της, όπως το λάβαρο του Αγώνα, τα χρυσοκέντητα άμφια του Παλαιών Πατρών Γερμανού, την κάρα του Αγίου Aλεξίου, πολύτιμα ευαγγέλια και επιτάφιο του 1754. Βορείως της μονής της Αγίας Λαύρας, σε λόφο, υψώνεται το Πανελλήνιο Ηρώο Αγωνιστών του 1821.

Η ΜΟΝΗ ΜΕΓΑΛΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ. Σε απόσταση 10 χλμ ΒΑ των Καλαβρύτων, σε ένα τοπίο σπάνιας ομορφιάς, βρίσκεται το μοναστήρι του Μεγάλου Σπηλαίου.

Σύμφωνα με την παράδοση, η μονή ιδρύθηκε από δύο αδέλφια, μοναχούς από τη Θεσσαλονίκη, τον Συμεών και τον Θεόδωρο, οι οποίοι βρήκαν σε ένα σπήλαιο, κατόπιν υποδείξεως της βοσκοπούλας Ευφροσύνης, την εικόνα της Παναγίας που είχε φιλοτεχνήσει ο Ευαγγελιστής Λουκάς.

Το κύριο οικοδόμημα της μονής, που γνώρισε πολυάριθμες καταστροφές, αποτελείται από οκτώ ορόφους. Το καθολικό, σκαμμένο στο βράχο, φέρει την προαναφερθείσα εικόνα της Παναγίας, τοιχογραφίες του 1653 και ξυλόγλυπτο τέμπλο. Στα πολύτιμα κειμήλια της μονής συγκαταλέγονται, μεταξύ άλλων, σιγίλια, χειρόγραφα, χρυσοί σταυροί, ιερά σκεύη, εικόνες, χαλκογραφίες, επιτάφιοι και λειψανοθήκες.

ΤΟ ΣΠΗΛΑΙΟ ΤΩΝ ΛΙΜΝΩΝ. Στους πρόποδες του ορεινού όγκου του Χελμού, σε απόσταση 1,5 χλμ Β από το χωριό Καστριά, βρίσκεται ένα μοναδικό δημιούργημα της φύσης, το σπήλαιο των Λιμνών, με δεκατρείς μόνιμες κλιμακωτές λίμνες, επιβλητικά σταλαγμιτικά συμπλέγματα και εντυπωσιακό σταλακτιτικό διάκοσμο.

Τα νερά του σπηλαίου προέρχονται από το κλειστό οροπέδιο του Aπανώκαμπου (5 χλμ ΒΔ από την είσοδό του) και διοχετεύονται χαμηλότερα, προς τις πηγές του ποταμού Αροανίου, κοντά στον οικισμό Πλανητέρο.

Η ύπαρξη του σπηλαίου ήταν γνωστή από την αρχαιότητα (η πρώτη γραπτή μαρτυρία απαντά στα «Αρκαδικά» του Παυσανία), αλλά μόλις τον Νοέμβριο του 1964 κάτοικοι των Kαστριών, χρησιμοποιώντας διάφορα εργαλεία και ξυλόσκαλες, κατόρθωσαν να ανακαλύψουν τον δεύτερο όροφο.

Το 1965 οργανώθηκαν αποστολές για την εξερεύνηση του σπηλαίου. Τους ορειβάτες – σπηλαιολόγους συνόδευε στις δύο πρώτες αποστολές ο καθηγητής Παλαιοντολογίας Iωάννης Mελέντης, ο οποίος εντόπισε οστά ζώων της Πλειστοκαινικής Περιόδου και οστά ανθρώπου μεταγενέστερης περιόδου.

Το 1966 η Ελληνική Σπηλαιολογική Εταιρεία (Ε.Σ.Ε.) προέβη σε συστηματική χαρτογράφηση του σπηλαίου, στο οποίο φιλοξενούνται μεγάλη ποικιλία ασπόνδυλων και είδη νυχτερίδων. Σύμφωνα με τα αρχαιολογικά ευρήματα, το σπήλαιο των Λιμνών χρησιμοποιήθηκε εντατικά κατά τους Όψιμους Νεολιθικούς Χρόνους.

Στο μήκους 2 χλμ σπήλαιο υπάρχουν περί τα 700 μ. πλωτής διαδρομής, ενώ έχουν αξιοποιηθεί τουριστικά περί τα 300 μ. Το σπήλαιο είναι ανοιχτό για το κοινό όλον τον χρόνο, ενώ στις εγκαταστάσεις του υπάρχουν αίθουσα αναμονής επισκεπτών, εστιατόριο και τουριστικό περίπτερο. Οι επισκέπτες του σπηλαίου των Λιμνών μπορούν να απολαύσουν και το εξαιρετικής ομορφιάς τοπίο (πηγές Αροανίου, υπεραιωνόβια πλατάνια, οργιώδης βλάστηση, κρυστάλλινα τρεχούμενα νερά) στον κοντινό οικισμό Πλανητέρο, όπου οι ταβέρνες σερβίρουν πέστροφες παραγωγής τους.

Ο ΒΟΥΡΑΪΚΟΣ. Υπέροχη εμπειρία αποτελεί η διαδρομή στο φαράγγι του ποταμού Βουραϊκού με τον οδοντωτό σιδηρόδρομο, που ενώνει τα Καλάβρυτα με το Διακοφτό.

Οι σήραγγες και οι γέφυρες, οι καταρράκτες, τα σπήλαια και η πυκνή βλάστηση συνθέτουν ένα περιβάλλον μοναδικής ομορφιάς.

Η διαδρομή, που διαρκεί μία ώρα, καλύπτει απόσταση περίπου 22 χλμ.