Γαλλικές πρωτοβουλίες, γερμανική δυσφορία

Ο ευρωπαϊκός Τύπος έχει κατακλυστεί τις τελευταίες ημέρες από «αναλύσεις» των αντιδράσεων που προκαλούν στην ΕΕ οι κινήσεις του Εμανουέλ Μακρόν. Ιδιαίτερα δύο πρόσφατες πρωτοβουλίες του γάλλου προέδρου έχουν δημιουργήσει αναταράξεις: το βέτο στο άνοιγμα προενταξιακών συνομιλιών με Τίρανα και Σκόπια και μια προσπάθεια προσέγγισης με τη Ρωσία. Και οι δύο αυτές κινήσεις σχολιάστηκαν αρνητικά από μεγάλη μερίδα αναλυτών καθώς θεωρείται ότι δημιουργούν ρήγματα στην ΕΕ και αποδυναμώνουν το γεωπολιτικό της βάρος.

Είναι εύκολο κάποιος να καταλάβει, έπειτα από μια προσεκτική ανάγνωση, ότι η «ευρωπαϊκή δυσφορία» για τις κινήσεις Μακρόν εκπορεύεται από ένα συγκεκριμένο κέντρο: το Βερολίνο. Οταν κάποιος διαβάζει ότι σε πολλές χώρες της ΕΕ (χωρίς συνήθως να κατονομάζονται) υπάρχει «εκνευρισμός» για τον Μακρόν ή ότι οι γαλλικές κινήσεις «δημιουργούν ανισορροπία στην ΕΕ», όπως έγραψε ο Στίβεν Ερλανγκερ στους «New York Times» πρόσφατα, είναι προφανές ότι η Γερμανία έχει ενεργοποιήσει το τεράστιο δίκτυο επιρροής της μεταξύ δημοσιογράφων, δεξαμενών σκέψης και αναλυτών για να συγκρατήσει την ορμή του γάλλου προέδρου.

Είναι ένα ερώτημα εδώ βέβαια ποια ακριβώς «ισορροπία» έχει έρθει να διαταράξει ο Μακρόν. Την ισορροπία της απόλυτης γερμανικής ηγεμονίας την περίοδο 2010-16 που αποξένωσε τον ευρωπαϊκό Νότο με τους χειρισμούς της στην κρίση της ευρωζώνης και την Ανατολική Ευρώπη με την πολιτική της στο Προσφυγικό; Ή την ισορροπία της απόλυτης ακινησίας στην οποία η Γερμανία έχει καταδικάσει την υπόλοιπη ΕΕ έκτοτε λόγω του δικού της εσωτερικού πολιτικού αδιεξόδου, με τη σταδιακή εξαέρωση των δύο μεγάλων κομμάτων εξουσίας και την άνοδο της Ακροδεξιάς υπό τη γενική εποπτεία μιας ανήμπορης πια να κυβερνήσει καγκελαρίου – «ζόμπι»;

Οι πρωτοβουλίες Μακρόν σίγουρα δεν είναι υπεράνω κριτικής. Η προσέγγιση με τη Ρωσία π.χ. αναπόφευκτα θα δυσαρεστήσει τις χώρες της Ανατολικής ΕΕ που βλέπουν τη Μόσχα ως υπαρξιακή απειλή. Υπάρχει όμως άλλη πηγή πολιτικής στρατηγικής στην ΕΕ σήμερα εκτός από το Παρίσι; Εχει η Γερμανία να αντιπροτείνει κάτι ουσιαστικό εκτός από μια μόνιμη άρνηση; Τους τελευταίους μήνες το μοναδικό που κάνει το Βερολίνο είναι να λέει «όχι» σε όλα. «Οχι» σε έναν προϋπολογισμό της ευρωζώνης, «όχι» σε μια ευρωπαϊκή δύναμη περιπολίας στον Περσικό Κόλπο, «όχι» στην υποψήφια του Μακρόν για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Από τις τραυματικές για τη Μέρκελ εκλογές του 2017 και μετά, η Γερμανία επιδίδεται σε πόλεμο χαρακωμάτων για να διατηρήσει την επιρροή της, με πλήρη επίγνωση του κόστους που αυτό έχει για την υπόλοιπη ΕΕ. Οι διαρροές σχετικά με το «αναιδές στυλ του Μακρόν» θα ήταν διασκεδαστικές αν δεν εξόργιζαν με την υποκρισία τους, ειδικά από τη στιγμή που η Γερμανία διαφημίζει την, υποτιθέμενη, υποστήριξή της προς τη μετατροπή της ΕΕ σε έναν «στρατηγικό δρώντα» με αυτόνομη πολιτική, οικονομική και στρατιωτική παρουσία διεθνώς.

Αυτό που αποσιωπάται είναι ότι, για το Βερολίνο, μια τέτοια Ευρώπη θα υπάρξει μόνο υπό γερμανική ηγεσία και έλεγχο, διαφορετικά δεν θα υπάρξει καθόλου.

Ο Αγγελος Χρυσόγελος είναι λέκτορας Διεθνών Σχέσεων στο London Metropolitan University