Με τη γνώση και την ελπίδα

Αυτή τη φορά δεν είναι για τα σκουπίδια. Αυτή τη φορά κανείς δεν μπορεί να εξυψώσει όσους αντιδρούν στη σφαίρα των ανυπότακτων γαλατικών χωριών. Τα Γιαννιτσά και τα Βρασνά των κλειστών δρόμων, η Κως και η Λέρος των κλειστών λιμανιών δεν θα γίνουν ποτέ Κερατέα. Είναι αδύνατον να αναγνωριστεί οποιοσδήποτε ηρωισμός σε εκείνους που όρθωσαν τα στήθη τους για «να πάνε αλλού οι πρόσφυγες», όπως είχε αναγνωριστεί σε εκείνους που ήθελαν οπουδήποτε τα σκουπίδια αλλά μακριά από τη δική τους περιοχή. Μπορεί όμως να συμμεριστεί κανείς την ανησυχία τους;

Ακόμα και αν θα μπορούσε, θα έπρεπε πρώτα να τοποθετήσει το πρόβλημα στις πραγματικές του διαστάσεις. Αντιδρούν. Αλλά ποιοι αντιδρούν; Υπερασπίζονται κάτι. Αλλά τι υπερασπίζονται; Οσο η Κερατέα δεν είναι γαλατικό χωριό, άλλο τόσο τα Γιαννιτσά δεν είναι ο εμβληματικός τόπος της ξενοφοβίας. Οι κοινότητες είναι τοπικές αλλά δεν είναι ομοιογενείς. Στα Γιαννιτσά δεν ήταν παρά καμιά τριανταριά που έκλεισαν τον δρόμο στα δύο πούλμαν με τους πρόσφυγες, στη Λέρο ήταν ο δήμαρχος που κάλεσε τους κατοίκους να κλείσουν το λιμάνι. Η αντίδραση από αυτή την άποψη υπακούει σε έναν γενικότερο κανόνα όλων των διαμαρτυριών: αυτοί που διαμαρτύρονται είναι και σε αυτή την περίπτωση μια ηχηρή μειοψηφία.

Και η σιωπηρή πλειοψηφία; Οι πολλοί μιας κοινότητας 30.000 ανθρώπων που δεν κατεβαίνουν στους δρόμους για να εμποδίσουν 100 πρόσφυγες να μείνουν σε ξενοδοχεία της πόλης τους; Πώς μπορεί να διερμηνεύσει κανείς τις διαθέσεις τους; Πού βρίσκεται εκείνη η γραμμή που χωρίζει την αλληλεγγύη και τον ανθρωπισμό ή απλώς την ανοχή για τους ικέτες από την ενόχληση ή ακόμα και την αποστροφή για αυτή την υποτιθέμενη εισβολή των ξένων;

Κανείς δεν μπορεί να ξέρει ακριβώς την απάντηση. Μπορεί όμως να υποθέσει πως αυτό που υπερασπίζονται δεν είναι ένας επίγειος παράδεισος, κάποια ηλιόλουστη Φλόριντα μιας τακτοποιημένης ζωής χωρίς προβλήματα. Είναι ένας ρημαγμένος τόπος όπου δημιουργείται ο φόβος πως η προσθήκη ενός ακόμα προβλήματος σε μια αλυσίδα προβλημάτων που ξεκινούν από την ανεργία και φτάνουν ως την ασφάλεια μπορεί να μετατρέψει τον ρημαγμένο τόπο σε κόλαση.

Είναι ένας φόβος που η σιωπηρή πλειοψηφία εκφράζει στις δημοσκοπήσεις. Σε αυτό το δημοσκοπικό καλοκαίρι που δεν λέει να τελειώσει για την κυβέρνηση υπάρχει ένα βαρύ σύννεφο. Και αυτό δεν είναι άλλο από τη διαχείριση του Προσφυγικού όπου η κοινή γνώμη δεν εμφανίζεται καθόλου ικανοποιημένη από τις κυβερνητικές επιδόσεις. Η κοινή γνώμη απαιτεί λύσεις τώρα, κανένας χρόνος δεν πιστώνεται, καμία περίοδος χάριτος δεν δίνεται.

Το ξέρουν όλοι πια, η λύση των τριάντα των Γιαννιτσών ή του δημάρχου της Λέρου δεν είναι λύση. Το «να πάνε αλλού» μπορεί να φτιάχνει γαλατικά χωριά για τα σκουπίδια αλλά δεν φτιάχνει για τους πρόσφυγες. Γι’ αυτό έχουν αρχίσει και το υποψιάζονται όλο και περισσότεροι. Το Προσφυγικό δεν λύνεται, οι πρόσφυγες και οι μετανάστες δεν «εξαφανίζονται» πια. Μπορεί μόνο να αντιμετωπιστεί με τη γνώση πως θα υπάρχουν πάντα καμιά τριανταριά εδώ ή ένας δήμαρχος εκεί για να κάνουν όλη τη φασαρία. Με τη γνώση αλλά και με την ελπίδα πως δεν εμφανιστεί καμία πολιτική δύναμη, σαλβινική ή ορμπανική και πάντως εθνικολαϊκιστική, για να πείσει τη σιωπηρή πλειοψηφία πως γαλατικά χωριά δεν φτιάχνουν μόνο τα σκουπίδια αλλά και οι πρόσφυγες.