Αποφασισμένος για την κορυφή

Εκ πρώτης όψεως έχει την κλασική ιστορία ενός γνήσιου τέκνου των ανώτερων στρωμάτων της κομμουνιστικής Κίνας. Γιος ενός σημαντικού στελέχους του Κόμματος, μεγάλωσε υφιστάμενος τις συνέπειες της Πολιτιστικής Επανάστασης, τις οποίες υπέμεινε σαν καλός κινέζος κομμουνιστής, αφοσιωνόμενος στους στοχασμούς του Μεγάλου Τιμονιέρη. Κι έτσι, μερικές δεκαετίες μετά, έφτασε να είναι ο πιο ενδιαφέρων, ο πιο καλλιεργημένος και ο πιο επιδραστικός από τους ως σήμερα διαδόχους του.

Ο Σι Τζινπίνγκ είναι ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας και πρόεδρος της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας. Γεννήθηκε το 1953 στο Πεκίνο. Η μητέρα του ήταν η Τσι Σιν και ο πατέρας του ο Σι Τζονγκσούν, κορυφαίο στέλεχος του ΚΚΚ που είχε διατελέσει επικεφαλής του Γραφείου Προπαγάνδας και νούμερο 2 του Κόμματος. Οταν ήταν 10 ετών, το Κόμμα έστειλε τον μπαμπά να γίνει εργάτης στην εξορία και τρία χρόνια μετά ο έφηβος Σι, η μητέρα και τα αδέλφια του αναγκάστηκαν να τον αποκηρύξουν. Η Πολιτιστική Επανάσταση μάζεψε τα πρώην κανακεμένα τέκνα της κομματικής νομενκλατούρας από τα καλά σχολεία τους και τα έστειλε στα άλλα, σε αυτά των ανεπιθύμητων, ενώ ανέθεσε στην πιστή νεολαία, τους ερυθροφρουρούς, την αποστολή να ξεριζώσουν ό,τι ήταν μέχρι χθες ισχυρό, ό,τι ήταν και ό,τι συμβόλιζε την μπουρζουαζία. Ο Σι ήταν πολύ νέος για να μπει στη Φρουρά και πολύ ατιμασμένος από το οικογενειακό του όνομα.

Ο σημερινός πρόεδρος της Κίνας δεν μιλάει συχνά για τα χρόνια της βίας από το καθεστώς που τιμούσε. Αυτό το κομμάτι της ζωής του έχει ανασυντεθεί από τις ελάχιστες αφηγήσεις του και τα απομνημονεύματα άλλων διωχθέντων που, σε αντίθεση με τον Σι Τζινπίνγκ, αντί να εντρυφήσουν στον Μάο για να αντέξουν τη βία του, τον αποκήρυξαν. Οι άνθρωποι αυτοί περιγράφουν τον Σι ως έναν ευγενικό και καλλιεργημένο νέο που στεκόταν αλύγιστος και με μεγάλο σεβασμό όταν δεχόταν τις ταπεινώσεις των ερυθροφρουρών. Ηταν κάποιος που υπέφερε πολύ, αλλά, όπως εξηγούν όσοι τον έζησαν τότε, αυτό του ενίσχυε την πεποίθηση πως τα παιδιά σαν αυτόν, τα παιδιά που γεννήθηκαν «κόκκινοι», είναι αυτοί που πρέπει να αντέξουν για να αποδείξουν ότι τους αξίζει μια θέση δίπλα στον Μάο. Μία από τις δασκάλες του θυμάται πως ο αγαπημένος του ποιητής ήταν ο σπουδαίος Ντου Φου. Διόλου τυχαία, ένας από τους πιο διάσημους στίχους του λέει: «Πότε θα φτάσω στην κορυφή και θα κατακτήσω όλα τα βουνά με μια ματιά;».

Το 1971 κατάφερε, ύστερα από επτά απορρίψεις, να γίνει μέλος της κομμουνιστικής νεολαίας. Την επόμενη χρονιά, του επέτρεψαν να ξαναδεί τον πατέρα του. Σύμφωνα με τον βιογράφο του, ο Σι Τζονγκσούν ήταν τόσο διαλυμένος από την ανάκριση και την απομόνωση που δεν κατάφερε να αναγνωρίσει τους γιους του κι έβαλε τα κλάματα. Ο νεαρός Σι τον κέρασε ένα τσιγάρο. «Γιατί άρχισες να καπνίζεις;» τον ρώτησε ο πατέρας του. «Είμαι θλιμμένος. Ηταν και για εμάς σκληρά τα προηγούμενα χρόνια». Ο ηλικιωμένος άντρας, σαν να βρήκε κάτι από τον παλιό του εαυτό, του απάντησε: «Σου επιτρέπω να καπνίζεις».

Λένε πως μοιάζει αρκετά με τον Πούτιν, τον άνθρωπο που μοιάζει να είναι ο πιο στενός του φίλος ανάμεσα στους ομολόγους του. Ο ρώσος πρόεδρος μάλιστα μιλά σχεδόν τρυφερά και με θαυμασμό για τον Σι. Η ομοιότητά τους είναι ότι εκπροσωπούν ένα συγκεκριμένο σύστημα, όντας οι ίδιοι, παράλληλα, ισχυρές προσωπικότητες. Ο Σι Τζινπίνγκ είναι ένας διανοούμενος με ιδιαίτερη συγκρότηση, είναι μάλιστα ο πρώτος μετά τον Μάο που έχει το προνόμιο της αναφοράς, από το Κόμμα, σε δική του «σκέψη». Είναι ένας πρόεδρος που συγκεντρώνει μεγάλη προσωπική ισχύ, βαδίζοντας πάνω στη βαθιά σκέψη του ΚΚΚ για τον δρόμο προς τον σοσιαλισμό. Στο πλαίσιο αυτό τα ισχυρά σημεία του είναι η άνοδος του βιοτικού επιπέδου, η ενίσχυση του παγκόσμιου ρόλου της Κίνας, η δημιουργία νέων «δρόμων του μεταξιού» και η καταπολέμηση της διαφθοράς, η μεγάλη πολιτική του διακήρυξη στο 18ο Συνέδριο του ΚΚΚ το 2012, που οδήγησε σε ένα σαρωτικό κομματικό ξεκαθάρισμα. Αν δίναμε στον Σι Τζινπίνγκ έναν ειδικό ρόλο στον χάρτη των μεγάλων ηγετών, αυτός θα ήταν του εκπροσώπου μιας αντιτραμπικής παγκοσμιοποίησης της τεχνολογίας και των επενδυτικών κεφαλαίων. Οσοι αναγνωρίζουν μια σοφία σε αυτό το μεγάλο κινεζικό σχέδιο, τον θεωρούν τον κατάλληλο άνθρωπο για να υλοποιήσει ενεργητικά αλλά αθόρυβα την πολιτική αυτή, όντας κάποιος που επικοινωνεί καταπληκτικά με τον δυτικό κόσμο, με την ίδια ακριβώς άνεση που παράγει κομμουνιστική σκέψη. Η ευελιξία του σε διαφορετικά κοινά είναι πράγματι εντυπωσιακή, φτάνοντας ως και σε αναφορές στην ποπ κουλτούρα σε ομιλίες του.

Οι πιο κριτικές φωνές επισημαίνουν, βασίμως, ότι η προσωπική ισχύς του παραβιάζει τις ασφαλιστικές δικλίδες που έβαλε ο Ντενγκ Σιαοπίνγκ για να αποτρέψει μια μελλοντική υπερσυγκέντρωση εξουσίας στο μετά Μάο ΚΚΚ. Μήπως ο Σι Τζινπίνγκ είναι ο ίδιος, πλέον, το Κόμμα; Η απορία θα απαντηθεί το 2022, έτος λήξης της θητείας του κατά τον κομματικό κανόνα. Ο ίδιος είναι σαφές ότι θέλει να παραμείνει. Εχουν περάσει άλλωστε πολλά χρόνια από τότε που υπάκουε απαγγέλλοντας σκέψεις και κανόνες άλλων. Τώρα φτιάχνει τους δικούς του.