Προσπάθεια επανεκκίνησης {LF}στις σχέσεις με τη Μόσχα

Σε μια προσπάθεια ανάνηψης των ελληνορωσικών σχέσεων, οι οποίες τα τελευταία τρία χρόνια έχουν περάσει αρκετές δυσκολίες, θα επιδοθεί η Αθήνα το προσεχές διάστημα. Δύο επισκέψεις θα αποτελέσουν τον μοχλό προς αυτή την κατεύθυνση. Κατ’ αρχάς, ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας αναμένεται να βρεθεί στη Μόσχα στις 5-6 Δεκεμβρίου ώστε να συναντηθεί με τον Σεργκέι Λαβρόφ. Λίγες ημέρες αργότερα, στις 11 Δεκεμβρίου, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Μιλτιάδης Βαρβιτσιώτης θα επισκεφθεί τη ρωσική πρωτεύουσα όπου θα πραγματοποιηθούν οι εργασίες της Μεικτής Διυπουργικής Επιτροπής (ΜΔΕ).

Είναι σαφές ότι η ατμόσφαιρα στις σχέσεις Αθηνών – Μόσχας δεν είναι η καλύτερη τα τελευταία χρόνια. Η Συμφωνία των Πρεσπών και η αντίθεση της Μόσχας στην κίνηση αυτή, σε συνδυασμό με την απέλαση τεσσάρων ρώσων διπλωματών και τα αντίποινα της Μόσχας, όξυναν το κλίμα. Ο πρώην πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας προσπάθησε να αποκαταστήσει τους διαύλους επικοινωνίας που είχαν κοπεί, ενώ η τότε κυβέρνηση επεδίωξε την τήρηση ίσων αποστάσεων στην πολιτική κρίση της Βενεζουέλας, σε αντίθεση με τη σημερινή κυβέρνηση που πολύ γρήγορα μετά την ανάληψη των καθηκόντων της προχώρησε στην αναγνώριση του Χουάν Γκουαϊδό ως μεταβατικού προέδρου της λατινοαμερικανικής χώρας.

Δύο «καυτά» ζητήματα. Ωστόσο, υπάρχουν δύο ζητήματα ευρύτερης σημασίας που αναμφίβολα επηρεάζουν τη διμερή ατζέντα:

Το πρώτο είναι η υπογραφή, στις αρχές Οκτωβρίου, της αναθεώρησης του Πρωτοκόλλου της Συμφωνίας Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (MDCA) Ελλάδας – Ηνωμένων Πολιτειών παρουσία του αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάικ Πομπέο στην Αθήνα και η παράλληλη σύσφιγξη των σχέσεων Μόσχας – Αγκυρας με αφορμή το Συριακό και το πρόσφατο Μνημόνιο του Σότσι στο οποίο κατέληξαν οι Βλαντίμιρ Πούτιν και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Η ρωσική «δυσανεξία» στην επέκταση της αμερικανικής επιρροής στην Ελλάδα είναι ορατή στους έμπειρους παρατηρητές και τα σχόλια που έκανε κατά την παρουσία του στο Φόρουμ της Ρόδου για τον Διάλογο των Πολιτισμών ο πρέσβης της Ρωσίας στην ΕΕ, Βλαντίμιρ Τσιζόφ, δεν πέρασαν απαρατήρητα.

Το δεύτερο σημείο είναι οι εξελίξεις με την αυτοκεφαλία της Ουκρανικής Εκκλησίας και η πρόσφατη απόφαση της Εκκλησίας της Ελλάδος να την αναγνωρίσει. Η αμερικανική πλευρά πίεσε για αυτό, ενώ η αναγνώριση θεωρείται ότι θα συντελέσει στην αποκατάσταση των σχέσεων μεταξύ του Αρχιεπισκόπου Αθηνών κ. Ιερωνύμου και του Οικουμενικού Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου. Εκ μέρους της ρωσικής πλευράς εκφράζεται ενόχληση, ενώ σημειώνεται ότι σε υπηρεσιακό επίπεδο είχαν εκφραστεί ενστάσεις στο ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών για το χρονικό σημείο αυτής της κίνησης και για τις ενδεχόμενες πολιτικές επιπτώσεις.

Η επίσκεψη Δένδια θεωρείται μια πρώτη προσπάθεια εκ μέρους της νέας κυβέρνησης να επανέλθει η εμπιστοσύνη και να αποκατασταθούν νέοι δίαυλοι επικοινωνίας. Η εμβάθυνση των ρωσοτουρκικών σχέσεων μπορεί να μην εδράζεται απαραίτητα σε βαθιά θεμέλια, αλλά επηρεάζει τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο – περιοχή κομβική για τα ελληνικά και τα δυτικά συμφέροντα. Επιπλέον, το «κόκκινο φως» της ΕΕ για χορήγηση ημερομηνίας έναρξης ενταξιακών διαπραγματεύσεων σε Βόρεια Μακεδονία (κυρίως) και Αλβανία προδιαθέτει για ενεργότερη ανάμειξη της Μόσχας στη Βαλκανική, όπου ήδη οι σχέσεις της με το Βελιγράδι εμβαθύνονται σταθερά, ενώ παράλληλα προωθείται από διάφορες πλευρές η εξομάλυνση των σχέσεων Σερβίας – Κοσόβου. Είναι σαφές ότι η Αθήνα δεν μπορεί να μείνει αδρανής στο νέο περιβάλλον εφόσον δημοσίως ομιλεί για την αναγκαιότητα διατήρησης της περιφερειακής σταθερότητας.