Η χρήση του δολαρίου ως όπλου μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ

Η γλώσσα της διεθνούς νομισματικής πολιτικής έχει γίνει στρατιωτική. Η φράση «πόλεμος νομισμάτων» είναι πλέον δημοφιλής και η πρόσφατη χρήση του δολαρίου ως όπλο από την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών, προκαλεί διαμάχες. Ομως μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να καταλήξει να απειλεί την παγκόσμια κυριαρχία του αμερικανικού νομίσματος.

Πρόσφατα η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών δημοσιοποίησε στοιχεία για τον κύκλο εργασιών σε παγκόσμιες αγορές συναλλάγματος. Το δολάριο ΗΠΑ παραμένει στην πρώτη θέση με διαφορά, ακολουθούμενο από το ευρώ, το γιεν και τη στερλίνα. Περίπου 47% των συνολικών πληρωμών γίνεται σήμερα σε δολάρια, έναντι 31% σε ευρώ. Επιπλέον, το 88% των συναλλαγών σε ξένα νομίσματα αφορά το δολάριο, σχεδόν τριπλάσιο του μεριδίου του ευρώ (32%). Και οι κεντρικές τράπεζες κατέχουν το 62% των αποθεμάτων τους σε δολάρια, έναντι μόνο 20% σε ευρώ. Το δολάριο κυριαρχεί επίσης στο εμπόριο και τη χρηματοδότηση.

Οι ειδικοί των διεθνών σχέσεων συσχετίζουν συνήθως την άσκηση της γεωπολιτικής εξουσίας με το ισχυρό νόμισμα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο κάποιοι υπογραμμίζουν τον κίνδυνο να «επιτεθεί» η Κίνα στην Αμερική πουλώντας το τεράστιο απόθεμα των αμερικανικών ομολόγων, πλήττοντας έτσι το δολάριο και αυξάνοντας το κόστος δανεισμού της αμερικανικής κυβέρνησης. Επίσης όταν μια χώρα έχει για μεγάλο διάστημα δημοσιονομικά ελλείμματα, τότε υπονομεύει τη γεωπολιτική εξουσία της – όπως απέδειξε το Ηνωμένο Βασίλειο κατά τη διάρκεια του εικοστού αιώνα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες κληρονόμησαν το «προνόμιο» του Ηνωμένου Βασιλείου: μπορούν εύκολα να χρηματοδοτήσουν τα ελλείμματά τους επειδή άλλες χώρες επιθυμούν να έχουν στα χαρτοφυλάκιά τους το ισχυρότερο διεθνές νόμισμα στον κόσμο.

Επίσης η Ευρώπη ή η Κίνα μπορεί να προχωρήσουν στην ανάπτυξη εναλλακτικών μηχανισμών πληρωμής. Αυτό μπορεί με τη σειρά του να υπονομεύσει τον ρόλο του δολαρίου μακροπρόθεσμα. Γενικότερα, η αμερικανική εξωτερική πολιτική στο πλαίσιο του Ντόναλντ Τραμπ εξακολουθεί να έρχεται σε αντίθεση με τους παραδοσιακούς στόχους της Αμερικής. Αν οι ΗΠΑ παραιτηθούν από τον ηγετικό τους ρόλο το δολάριο θα μπορούσε τελικά να χάσει την ισχύ του.

Ο Τζέφρι Φράνκελ είναι καθηγητής στο Kennedy School of Government του Harvard University. Εχει διατελέσει οικονομικός σύμβουλος του Μπιλ Κλίντον.