Η ταινία συνεχίζεται… έξω από την αίθουσα

Εχει ενδιαφέρον που το θέμα της λογοκρισίας του «Τζόκερ» συνέπεσε με την είδηση της κακοποίησης γάτας από μικρά παιδιά στη Φολέγανδρο. Είμαι της γνώμης ότι αν τα παιδιά αυτά είχαν δει το «Τζόκερ», πολύ πιθανόν και να το σκέφτονταν αν θα κακοποιούσαν τη γάτα. Μπορεί να κάνω λάθος φυσικά, όμως το πιστεύω. Γιατί ο Αρθουρ Φλεκ που μετατρέπεται σε Τζόκερ, κατά μία έννοια βρίσκεται στη θέση της γάτας. Η γάτα είναι τυφλή, άρα αδύναμη. Ο Αρθουρ είναι ψυχασθενής, άρα κι αυτός αδύναμος. Και οι δύο κακοποιούνται από τον περιβάλλοντα χώρο τους. Απλώς ο Αρθουρ, επειδή είναι άνθρωπος, μετατρέπεται σε τέρας. Μετατρέπεται σε Τζόκερ.

Αυτές είναι κάποιες φιλοσοφίζουσες σκέψεις μου για τα δύο θέματα. Ας πάμε τώρα στα γεγονότα. Ξεκαθαρίζω από την αρχή πως ό,τι έγινε στην κινηματογραφική αίθουσα όπου συνέβη το περιστατικό της καταγγελίας, έγινε μέσα στο πλαίσιο της νομιμότητας. Δεν τίθεται θέμα σκοταδισμού και Μεσαίωνα. Το λέω γνωρίζοντας πολύ καλά την περίπτωση καθότι και εγώ είμαι μέλος (αναπληρωματικό) της επιτροπής Αξιολόγησης Καταλληλότητας.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.

Οι επιτροπές Αξιολόγησης Καταλληλότητας στην Ελλάδα είναι τέσσερις. Αποτελούνται από πέντε τακτά μέλη (συν τον γραμματέα) και πέντε αναπληρωματικά μέλη (και πάλι συν τον γραμματέα). Οι επιτροπές μοιράζονται τις ταινίες που πρόκειται να διανεμηθούν στις αίθουσες (είναι πολλές) και τις αξιολογούν. Η αξιολόγηση γίνεται αμέσως μετά την προβολή της ταινίας και συνήθως υπάρχει ομοφωνία.

Ο «Τζόκερ» κρίθηκε ταινία ακατάλληλη για ανηλίκους. Ο λόγος; Οι σκληρές σκηνές βίας και η βωμολοχία. Κρίθηκε ακατάλληλη και αυτό σημαίνει ότι ανήλικοι δεν μπορούν να βρίσκονται μέσα στην αίθουσα όπου η ταινία προβάλλεται. Αν θέλουμε να είμαστε νομότυποι αυτό οφείλει να γίνει. Τελεία και παύλα.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ μου, το αρμόδιο τμήμα του υπουργείου Πολιτισμού δέχθηκε πάμπολλα τηλεφωνήματα μέσω των οποίων έγινε εμφανές ότι κάποιες αίθουσες, επέτρεπαν σε μικρούς σε ηλικία θεατές να δουν την ταινία παρά την ακαταλληλότητά της. Στις αίθουσες αυτές βρέθηκαν οι δύο υπάλληλοι του ΥΠΠΟ οι οποίες έκαναν την καταγγελία. Στο πίσω μέρος της ταυτότητας των μελών αυτής της επιτροπής λέει: «Με την επίδειξη της παρούσας ο κάτοχος εισέρχεται σε χώρους δημοσίων θεαμάτων και ακροαμάτων για άσκηση ελέγχου, αποκλειστικώς στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του. Παρακαλούνται οι αστυνομικές αρχές να παρέχουν κάθε δυνατή και νόμιμη διευκόλυνση στον κάτοχο του παρόντος για την απρόσκοπτη άσκηση των καθηκόντων του».

Υποκρισία. Ολα τα παραπάνω είναι αδιαμφισβήτητα γεγονότα. Ωστόσο, για μένα (και ίσως όχι μόνον εμένα) η πραγματική ουσία βρίσκεται αλλού. Θεωρώ ότι η ταινία «Τζόκερ» δεν θα έπρεπε να κριθεί ακατάλληλη και το γιατί το λέω στην πρώτη παράγραφο. Ζούμε στο 2019. Τα πράγματα έχουν αλλάξει. Δεν μπορούμε να κρίνουμε με όρους περασμένων εποχών. Περασμένων δεκαετιών. Περασμένου αιώνα. Τα παιδιά έχουν πλέον εξοικειωθεί με τη βία. Παίζουν στο σπίτι βίντεο γκέιμ «σκοτώνοντας» ψηφιακά. Δεν είναι υποκριτικό να επιτρέπουμε να «παίζουν» με τον θάνατο στο σπίτι μας και να γινόμαστε έξαλλοι όταν τα βλέπουμε να βλέπουν τον θάνατο στη μεγάλη οθόνη;

Ξέρω παιδί 16 ετών που βλέποντας την ταινία είπε ότι συμπάθησε έναν άνθρωπο που σκοτώνει γιατί κατάλαβε ότι οι κοινωνικές συνθήκες τον έφεραν σε αυτό το σημείο. Είναι μια σκέψη. Σημαίνει ότι το παιδί προβληματίστηκε. Και μιλάμε για ένα παιδί που σήμερα καλείται να αποφασίσει τι θα σπουδάσει αύριο. Ποια ζωή θα ακολουθήσει αύριο. Τι θα ψηφίσει αύριο. Εχει την ωριμότητα να κάνει όλα αυτά και δεν του επιτρέπεται να δει μια βίαιη ταινία που σε κάνει να σκεφτείς;

Τελικά, οι δύο υπάλληλοι του ΥΠΠΟ έγιναν βορά του συστήματος που υπηρετούν επειδή το… υπηρέτησαν. Εκαναν το αυτονόητο, έναν έλεγχο μέσα στο πλαίσιο του νόμου και τώρα κατηγορούνται για υπερβάλλοντα ζήλο. Η λογική του παραλόγου και το παράλογο της λογικής που όλοι βιώσαμε βλέποντας την ταινία «Τζόκερ», συνεχίζεται εκτός αιθουσών στην ελληνική κοινωνία.

Ο «Τζόκερ» βρίσκεται ήδη ανάμεσά μας.