Η ΕΕ δεν μπορεί να συνεχίσει να κλείνει τα μάτια

Αυτές οι τελευταίες ημέρες συνιστούν μια κρίσιμη καμπή για την Ευρώπη. Δεν αναφέρομαι στο Brexit αλλά στη Συρία – η οποία μοιάζει ολοένα και περισσότερο σαν τον ισπανικό εμφύλιο του 21ου αιώνα μας. Η (πολιτική και ηθική, όχι απλώς στρατιωτική) ήττα της Δύσης και της Ευρώπης στη Συρία μπορεί να παραλληλιστεί με τη δεκαετία του 1930, όταν οι δημοκρατίες αποδείχθηκαν ανήμπορες ή απρόθυμες να ορθώσουν το ανάστημά τους στους ολοκληρωτισμούς ή έστω να παίξουν τον οποιονδήποτε ουσιαστικό ρόλο στην αποσόβηση μιας καταστροφής που θα κατάπινε πολύ σύντομα και τις ίδιες.

Οι εξελίξεις στη Βορειοανατολική Συρία είναι προφανώς τραγικές, αν όχι μοιραίες, για τους δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους που έχουν εγκλωβιστεί σε αυτές εκεί. Θα επηρεάσουν όμως και την Ευρώπη, με περισσότερους τρόπους από ό,τι είμαστε ενδεχομένως πρόθυμοι να αναγνωρίσουμε. Το έχει πει ακόμα και ο Ντόναλντ Τραμπ, επισημαίνοντας αδιάφορα πως οι ξένοι μαχητές του ISIS που τριγυρνούν σήμερα ελεύθεροι θα βρουν τρόπο να επιστρέψουν στην Ευρώπη. Ο αμερικανός πρόεδρος κατέστησε σαφές πως αυτό είναι ένα πρόβλημα που η Ευρώπη θα πρέπει να αντιμετωπίσει μόνη. Οσο άσχημη όμως και αν είναι αυτή η προοπτική, είναι μόνο ένα κομμάτι μιας ευρύτερης εικόνας που θα έπρεπε να κάνει τους Ευρωπαίους να νιώθουν μόνοι και έρημοι: σε μια κρίσιμη στιγμή της Ιστορίας, ο αυταρχικός άξονας Ρωσίας – Ιράν είναι σήμερα απόλυτος θριαμβευτής στο κατώφλι της Ευρώπης.

Οι δυνάμεις του Μπασάρ αλ Ασαντ, υποβοηθούμενες από τη ρωσική και την ιρανική στρατιωτική εμπλοκή, προωθούνται σήμερα προς Βορρά ώστε να ανακαταλάβουν τα εδάφη που η δυτική συμμαχία εναντίον του ISIS και οι κουρδικές χερσαίες δυνάμεις της είχαν καταφέρει τα τελευταία χρόνια να κρατήσουν μακριά από τα χέρια του σύρου δικτάτορα και των υποστηρικτών του. Με την ξαφνική απόφαση του Τραμπ να αποσύρει τα αμερικανικά στρατεύματα και τις ραγδαίες εξελίξεις που ακολούθησαν, η Ρωσία δεν έχασε χρόνο προκειμένου να καλύψει το κενό. Ο άξονας Ρωσίας – Ιράν είναι πιο ισχυρός από ποτέ, και αυτό συνέβη όχι μόνο εξαιτίας της απερισκεψίας του Τραμπ και του δόγματός του «Πρώτα η Αμερική», αλλά και εξαιτίας του διχασμού, της σύγχυσης και της εσωστρέφειας όλων των δυτικών δημοκρατιών μας. Οι ομοιότητες με τη δεκαετία του 1930 είναι εξόφθαλμες.

Είναι αλήθεια πως οι Ευρωπαίοι παλεύουν επί του παρόντος να φανταστούν κυρώσεις εις βάρος της Ρωσίας για τη στρατιωτική της επίθεση εναντίον κουρδικών εδαφών εντός της Συρίας, δεν δίνουν ωστόσο την εντύπωση ιδιαίτερης ηπειρωτικής ενότητας. Οση πίεση και αν μπορέσουν να συγκεντρώσουν ορισμένες πρωτεύουσες, μοιάζει μάλλον απίθανο να επηρεάσει τις εξελίξεις. Ούτε δείχνουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις σε θέση να ασκήσουν την οποιαδήποτε αποτελεσματική πίεση στη Ρωσία, καθώς αυτή σπέρνει τον όλεθρο για μία ακόμα φορά στη γειτονιά τους. Ουσιαστικά, η Ευρώπη είναι θεατής σε έναν εφιάλτη που δεν είδε να έρχεται, ούτε είχε τα μέσα να αποτρέψει.

Και αν νομίζετε πως η Συρία είναι απλώς μια μακρινή σύγκρουση, από την οποία εμείς οι Ευρωπαίοι μπορούμε εύκολα να αποστρέψουμε το βλέμμα, ξανασκεφτείτε το. Η προσφυγική κρίση του 2015, στην οποία τα πεδία μαχών της Συρίας δεν έπαιξαν καθόλου μικρό ρόλο, απέδειξε ασφαλώς πόσο αρνητικά μπορεί να επηρεαστούν η ευρωπαϊκή πολιτική και η συνοχή της ηπείρου μας από το χάος και τη βία στη γειτονιά της.

Η Ναταλί Νουγκερέντ, πρώην διευθύντρια της γαλλικής «Le Monde», είναι αρθρογράφος της «Guardian»