Τίμησαν την ελπίδα για το αύριο

Τελικά, το 100ό Νομπέλ Ειρήνης δεν πήγε ούτε στην Γκρέτα Τούνμπεργκ, ούτε στους διαδηλωτές του Χονγκ Κονγκ, ούτε στη νεοζηλανδή πρωθυπουργό Τζασίντα Αρντερν, ούτε στη γερμανίδα καγκελάριο, ούτε στον Ζόραν Ζάεφ και τον Αλέξη Τσίπρα – ονόματα που είχαν κατά καιρούς ακουστεί. Με το φετινό βραβείο τιμήθηκε από τη Νορβηγική Επιτροπή ένα από τα φαβορί, όχι των bookmakers αλλά των ειδικών, ο πρωθυπουργός της Αιθιοπίας, Αμπί Αχμέντ, για τις προσπάθειές του «να επιτύχει την ειρήνη και τη διεθνή συνεργασία, και ιδιαίτερα την αποφασιστική του πρωτοβουλία για την επίλυση της μεθοριακής διαμάχης με τη γειτονική Ερυθραία». Στα 43 του, ο Αχμέντ είναι ο νεότερος πρωθυπουργός της αφρικανικής ηπείρου. «Αφρικανικό θαύμα», τον αποκαλούν οι οπαδοί του. Στο πρόσωπό του, πάντως, τιμήθηκε περισσότερο η ελπίδα για το αύριο, παρά η σημερινή πραγματικότητα. Και η ίδια η πρόεδρος της νορβηγικής επιτροπής, άλλωστε, η Μπέριτ Ράις – Αντερσεν, αναγνώρισε πως «μένει ακόμα πολλή δουλειά να γίνει» για την ειρήνη και τη συμφιλίωση στην περιοχή.

Οταν εξελέγη, τον Απρίλιο του 2018, έπειτα από πολλά χρόνια αντικυβερνητικών διαδηλώσεων, ο Αμπί Αχμέντ έβαλε δυναμικά μπροστά μία επαναπροσέγγιση με την πρώην αιθιοπική επαρχία της Ερυθραίας. Στις 9 Ιουλίου του 2018, στη διάρκεια μιας ιστορικής συνόδου στην Ασμάρα, την πρωτεύουσα της Ερυθραίας, ο ίδιος και ο πρόεδρος της τελευταίας, Ισάιας Αφεγουέρκι, υπέγραψαν μία ειρηνευτική συμφωνία η οποία έβαλε τέλος στο σχεδόν 20ετές στρατιωτικό αδιέξοδο που είχε ακολουθήσει τον μεθοριακό πόλεμο της περιόδου 1998-2000. Επαναλειτουργία πρεσβειών και μεθοριακών σταθμών, αποκατάσταση των αεροπορικών συνδέσεων, πολλαπλασιασμός των διμερών επαφών: η συμφιλίωση προχωρούσε με ταχείς ρυθμούς. Ο νεαρός ηγέτης είχε ήδη εξασφαλίσει τους τίτλους του οραματιστή και του μεταρρυθμιστή. «Ενας άνεμος ελπίδας πνέει πάνω από το Κέρας της Αφρικής», δήλωνε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, τον Σεπτέμβριο του 2018.

ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ. Οπως σημειώνει ωστόσο η γαλλική Le Monde, ο ενθουσιασμός έδωσε γρήγορα τη θέση του στην απογοήτευση. Τα σύνορα ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν κλείσει και πάλι, οι διμερείς εμπορικές συμφωνίες περιμένουν ακόμα να υπογραφούν και η Αιθιοπία εξακολουθεί να μην έχει πρόσβαση στα λιμάνια της Ερυθραίας. «Η Νορβηγική Επιτροπή Νομπέλ ελπίζει πως το βραβείο Ειρήνης θα ενισχύσει τον πρωθυπουργό Αμπί στο σημαντικό του έργο για την ειρήνη και τη συμφιλίωση», σημείωσε η Μπέριτ Ράις – Αντερσεν. «Είναι ταυτόχρονα μία αναγνώριση και μία ενθάρρυνση των προσπαθειών του», πρόσθεσε. Γιατί ο Αμπί έχει προωθήσει παράλληλα σημαντικές μεταρρυθμίσεις στην πατρίδα του, αλλάζοντας σημαντικά την ατμόσφαιρα σε αυτό που ήταν άλλοτε γνωστό ως ένα από τα πλέον κατασταλτικά κράτη της Αφρικής. Η δημόσια αποκήρυξη των εγκλημάτων του παρελθόντος τράβηξε μία ξεκάθαρη γραμμή ανάμεσα στη δική του κυβέρνηση και εκείνες των προκατόχων του – το ίδιο και ο διορισμός πρώην διαφωνούντων, καθώς και πολλών γυναικών, σε σημαντικά πόστα.

Γεννημένος στη Δυτική Αιθιοπία, ο Αμπί Αχμέντ συμμετείχε ως έφηβος στην αντίσταση εναντίον της δικτατορίας του Μενγκίστου Χαϊλέ Μαριάμ προτού ενταχθεί στις ένοπλες δυνάμεις, φτάνοντας στον βαθμό του αντισυνταγματάρχη. Διαθέτει όμως παράλληλα, σύμφωνα με την Guardian, διδακτορικό στις σπουδές για την ειρήνη και την ασφάλεια. Επειτα από μία θητεία ως επικεφαλής των υπηρεσιών κυβερνοπληροφοριών της Αιθιοπίας, ο Αμπί ρίχτηκε στον πολιτικό στίβο πριν από οκτώ χρόνια ανεβαίνοντας γρήγορα στην ιεραρχία του Επαναστατικού Λαϊκού Δημοκρατικού Μετώπου της Αιθιοπίας. Είναι ο πρώτος ηγέτης της χώρας του από τη μεγαλύτερη εθνοτική κοινότητά της, τους Ορόμο, που διαμαρτύρονταν επί δεκαετίες για οικονομική, πολιτισμική και πολιτική περιθωριοποίηση. Επαφίεται συχνά σε τολμηρές προσωπικές πρωτοβουλίες και το προσωπικό του χάρισμα προκειμένου να φέρει την αλλαγή και έχει πια χτίσει τη φήμη ενός θαρραλέου ηγέτη που είναι έτοιμος να αναλάβει ρίσκα προκειμένου να αντιμετωπίσει προβλήματα δεκαετιών.

«Αισθάνομαι τόση τιμή και ενθουσιασμό… Σας ευχαριστώ πάρα πολύ. Είναι ένα βραβείο που δίνεται στην Αφρική, που δίνεται στην Αιθιοπία, και φαντάζομαι πως θα κάνει τους άλλους ηγέτες της Αφρικής να σκεφτούν πως είναι δυνατό να εργασθούν για την ειρήνη στην ήπειρό μας», δήλωσε ο ίδιος στην τηλεφωνική του συνδιάλεξη με τους επικεφαλής της Νορβηγικής Επιτροπής Νομπέλ. Η τελετή απονομής του Νομπέλ Ειρήνης 2019, που συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο περίπου 830.000 ευρώ, θα πραγματοποιηθεί – όπως και όλων των υπόλοιπων φετινών Νομπέλ – στο Οσλο στις 10 Δεκεμβρίου.