Δεν πρόλαβε να «διώξει το κακό πνεύμα του Πούτιν»

Μία μέρα του περασμένου Μαρτίου, ένας 50χρονος σαμάνος με μακριά μαλλιά και τραγουδιστή φωνή ξεκίνησε πεζή από τη γενέτειρά του, το παγωμένο Γιακούτσκ της Ανατολικής Σιβηρίας, με σκοπό να φτάσει στη Μόσχα, 8.000 χιλιόμετρα μακριά, και να «διώξει το κακό πνεύμα του Πούτιν από το Κρεμλίνο». «Υπάρχει πολύ κακό μέσα του και αυτός ο ίδιος ενσαρκώνει τις δυνάμεις του κακού, ένας εξορκισμός είναι λοιπόν απαραίτητος», διαβεβαιώνει ο Αλεξάντρ Γκάμπισεφ ακόμα και σήμερα, μετά τη σύλληψή του για «υποκίνηση σε εξτρεμισμό», ενόσω περιμένει, περιορισμένος πίσω στο Γιακούτσκ, να δει αν η FSB, η διάδοχος της KGB, θα κάνει πράξη την απειλή της να τον κλείσει σε κάποιο ψυχιατρικό ίδρυμα -όπως έκανε συχνά με τους διαφωνούντες η ΕΣΣΔ. Η ιστορία αυτού του σαμάνου, οι διαδηλώσεις που πυροδότησε στον δρόμο του ακόμα και σε παραδοσιακά ήρεμες πόλεις όπως το Ουλάν-Ούντε, κοντά στα σύνορα με τη Μογγολία, λένε πολλά για τη λαϊκή δυσφορία που σιγοβράζει στη Ρωσία έπειτα από χρόνια οικονομικής δυσπραγίας.

Εζησε ως ερημίτης

Πρώην ηλεκτροσυγκολλητής, υδραυλικός και ξυλουργός, ο Γκάμπισεφ ασπάστηκε τον σαμανισμό σύμφωνα με την παράδοση του λαού του, των Σάχα, πριν από δέκα και πλέον χρόνια, όταν πέθανε η σύζυγός του – δύο χρόνια έζησε ως ερημίτης μέσα στο δάσος. Ξεκίνησε για τη Μόσχα μόνος, σπρώχνοντας ένα καρότσι με τα υπάρχοντά του, καθ’ οδόν σχηματίστηκε όμως γύρω του, όπως επισημαίνει η Guardian, μία σφιχτή ομάδα συμβούλων και προστατών, πυροδοτώντας εικασίες ότι είχε δημιουργήσει μια μορφή αίρεσης.

Οσο η Μόσχα συγκλονιζόταν, το καλοκαίρι, από διαδηλώσεις διαμαρτυρίας για τον αποκλεισμό των ανεξάρτητων υποψήφιων της αντιπολίτευσης από τις δημοτικές εκλογές του Σεπτεμβρίου, και ο κόσμος συγκλονιζόταν από την άγρια καταστολή τους, ο σαμάνος Γκάμπισεφ συνέχιζε το ταξίδι του. Οι εκλογές είχαν μόλις γίνει όταν έφτασε στο Ουλάν-Ούντε: ο Ιγκόρ Σουτένκοφ είχε μόλις κερδίσει στη μάχη για τη δημαρχία, με τη στήριξη της Ενωμένης Ρωσίας, του κόμματος του Πούτιν, έναν δημοφιλή κομμουνιστή υποψήφιο. Η (διαφημισμένη ήδη μέσω των σόσιαλ μίντια) άφιξη του σαμάνου, η σύλληψη για άσχετο λόγο δύο υποστηρικτών του, η απόφαση ενός οδηγού ταξί ονόματι Ντιμίτρι Μπάιροφ να διαμαρτυρηθεί για αυτό και η θέληση μίας ομάδας κομμουνιστών να διαμαρτυρηθούν για τις νοθευμένες, όπως κατήγγειλαν, εκλογές – όλα αυτά μαζί συνδυάστηκαν με αποτέλεσμα να ξεσπάσουν πρωτοφανείς για την πόλη διαδηλώσεις διαμαρτυρίας, με αίτημα την ακύρωση των εκλογών και την παραίτηση του Αλεξέι Τσιντένοφ, του διορισμένου από τον Πούτιν κυβερνήτη της περιφέρειας.

Η σύλληψη από πάνοπλους

Ελάχιστες ημέρες αργότερα, στις 19 Σεπτεμβρίου, πάνοπλοι άνδρες των ρωσικών δυνάμεων ασφαλείας συνέλαβαν τον σαμάνο Γκάμισεφ μέσα στη σκηνή του, στην άκρη του αυτοκινητοδρόμου M-53. Είχε διανύσει συνολικά 2.500 χιλιόμετρα από τα 8.000 που ήθελε να κάνει. Η FSB τον έστειλε πίσω στο Γιακούτσκ, εκεί τον συνάντησε ο ανταποκριτής των New York Times. «Οι ιστορίες μου», του είπε ο Γκάμισεφ, «συνέπεσαν με την απελπισία πολλών Ρώσων που ζουν με την αδικία, τη φτώχεια και τη στέρηση». Για να κάνει εξορκισμό στον Πούτιν, του εξήγησε, θα άναβε μία φωτιά στην Κόκκινη Πλατεία, έξω ακριβώς από τα τείχη του Κρεμλίνου, θα έριχνε σε αυτήν, σύμφωνα με την παράδοση των Σάχα, γάλα φοράδας και αλογότριχες, θα χτυπούσε ένα δερμάτινο τύμπανο και θα τελούσε μία προσευχή. Τότε, «ο Πούτιν θα λογικευόταν και θα παραιτούνταν ήσυχα». Μπορεί το δυτικό κοινό – όπως σημειώνει ο Πολ Γκρέγκορι, ερευνητής στο Ιδρυμα Hoover του πανεπιστημίου Στάνφορντ – να βρίσκει την επιθυμία του σαμάνου να κάνει εξορκισμό στον ρώσο πρόεδρο αστεία, ο ίδιος ο Πούτιν ωστόσο μάλλον δεν γελάει. Αλλωστε ένα υψηλό ποσοστό των Ρώσων πιστεύουν στο υπερφυσικό. «Διεθνή κρατούμενο συνείδησης» έχει χαρακτηρίσει η Διεθνής Αμνηστία τον Αλεξάντρ Γκάμισεφ.