Μεταναστευτικό – Προσφυγικό: Η ώρα {LF}της Ευρώπης

Το ζήτημα των μεταναστευτικών ροών προς την Ευρώπη αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα και κρίσιμα ζητήματα το οποίο η Ευρωπαϊκή Ενωση καλείται να διαχειριστεί με την προσήκουσα προσοχή, επειδή αποτελεί ένα πεδίο πολιτικής στο οποίο οι περισσότεροι παράγοντες είναι εξαιρετικά δύσκολο να εκτιμηθούν. Πώς μπορεί κανείς να διαγνώσει τις επιλογές ολόκληρων κοινωνικών ομάδων σε διαφορετικά σημεία της Ασίας και της Αφρικής, οι οποίες για πολύ διαφορετικούς λόγους θα επιλέξουν τη μετανάστευση; Πώς μπορείς να ελέγξεις τις εγκληματικές οργανώσεις οι οποίες αναλαμβάνουν τη διακίνηση ανθρώπων όταν αυτές έχουν άτυπη οργάνωση και μεγάλη διασπορά;

Ταυτόχρονα, ο ρόλος διαφορετικών βαθμίδων διοίκησης – σε τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο – προκαλεί αυτονόητα προβλήματα συντονισμού. Τα αποτελέσματα δε μιας πολιτικής για τη μετανάστευση δεν είναι πάντοτε μετρήσιμα, όπως συμβαίνει με τους οικονομικούς δείκτες.

Από την άλλη πλευρά, κανένας δεν πρέπει να παραβλέπει ότι τις τελευταίες δεκαετίες η μετανάστευση έχει επιφέρει νέα ερωτήματα κοινωνικής οργάνωσης, κοινωνικής συνοχής, αλλά και διοικητικού χαρακτήρα, στα κράτη-μέλη σε τομείς όπως η πρόνοια, η εκπαίδευση και η ασφάλεια. Σε όλα αυτά θα πρέπει να προστεθεί και η πολιτική εκμετάλλευση εκ μέρους δημαγωγικών, ακροδεξιών κομμάτων τα οποία διεύρυναν την επιρροή τους και απέκτησαν κοινοβουλευτική εκπροσώπηση σε πολλά κράτη.

Το Μεταναστευτικό αποτελεί ένα από τα θέματα για τα οποία κανένας θεσμός και καμία ηγεσία δεν θέλει να έχει την κυριότητα λόγω του πολιτικού κόστους που προκύπτει.

Το γεγονός, όμως, ότι το 34% των ευρωπαίων πολιτών, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία του Ευρωβαρομέτρου, θεωρούν ότι το Μεταναστευτικό βρίσκεται στην κορυφή των ζητημάτων που τους απασχολούν αρκεί για να επιστήσουμε την προσοχή όλων. Σημειωτέον ότι το πολιτικό κόστος έχει πρόσκαιρο χαρακτήρα, αλλά οι διαιρετικές τομές και τα κοινωνικά φαινόμενα έχουν μία βαθύτερη επίδραση στις πολιτικές εξελίξεις.

Κατά την προσωπική μου γνώμη, δύο βασικοί άξονες είναι πρωταρχικής σημασίας. Πρώτον, η προάσπιση του κράτους δικαίου για όλους, άρα και η ισχυρή προστασία των δικαιωμάτων όσων διαμένουν στην επικράτεια των κρατών-μελών, ιδιαίτερα εκείνων που ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες, οι οποίοι προσέτρεξαν στην Ευρώπη αναζητώντας επειγόντως άσυλο για να γλιτώσουν από ανείπωτα δεινά.

Δεύτερον, οι ισχυροί θεσμοί κοινωνικής προστασίας και ενσωμάτωσης, προκειμένου να διαφυλαχθεί η κοινωνική συνοχή η οποία χαρακτήριζε επί δεκαετίες τα ευρωπαϊκά κράτη.

Ενα τελευταίο ερώτημα που πρέπει να εξεταστεί είναι εάν τελικά υπάρχει όριο στον αριθμό των μεταναστών τους οποίους μπορεί να υποδεχθεί η Ευρώπη και κάθε κράτος ξεχωριστά. Παρά το γεγονός ότι οι περισσότεροι συμμεριζόμαστε ανθρωπιστικές και ηθικές αξίες όταν προσεγγίζουμε τη μετανάστευση, θα πρέπει να αξιολογήσουμε ότι η Ευρώπη σε αυτή την ιστορική συγκυρία δεν γνωρίζει ένα αναπτυξιακό θαύμα ανάλογο με αυτό της Αμερικής των αρχών του 20ού αιώνα. Δεν δημιουργούνται πολλές θέσεις εργασίας χαμηλών δεξιοτήτων και προσόντων.

Οι εξελίξεις στην ψηφιακή τεχνολογία και την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και ο παγκόσμιος ανταγωνισμός, θα δημιουργήσουν μάλλον δυσμενή δεδομένα για την απασχόληση και τις αμοιβές στην Ευρώπη. Για τον λόγο αυτό, χρειάζεται ισχυρή εποπτεία των κοινωνικών δεδομένων και πολιτικές οι οποίες θα διασφαλίζουν ισχυρή κοινωνική προστασία και συνοχή.

Η Μαριέττα Γιαννάκου είναι πρώην υπουργός