«Υπάρχει και ο ήχος του χιονιού που πέφτει»

Τον Αύγουστο του 2017 η εμφάνισή του στο ανακαινισμένο τότε αρχαίο θέατρο της Νικόπολης στην Πρέβεζα είχε δημιουργήσει «γεγονός» στο πολιτιστικό καλοκαίρι. Στο πρώτο μέρος της συναυλίας του είχε παρουσιάσει τη σύνθεση «Dust of truths» – μια ωδή για την αρχαία Νικόπολη – την οποία ο μινιμαλιστής συνθέτης είχε εμπνευστεί όταν έπαιξε σόλο το 2014 στο Μνημείο του Οκταβιανού Αυγούστου. Στις συνεντεύξεις του έλεγε τότε συχνά ότι η ναυμαχία του Ακτίου το 31 π.Χ. δεν ήταν απλώς ένα κεφάλαιο σε ρωμαϊκό εμφύλιο πόλεμο, αλλά η μάχη δύο κόσμων: της Ρώμης και της ελληνιστικής Αιγύπτου (Κλεοπάτρα), η έκβαση της οποίας σημάδεψε τη ροή της Ιστορίας και ειδικά της Ευρώπης. Αυτή τη φορά ο σημαντικός βέλγος συνθέτης επισκέπτεται τη Θεσσαλονίκη και την Αθήνα με τη νεότερή του δουλειά «That which is not», η οποία, σύμφωνα με τον ίδιο, συνδυάζει «τη λογική ροή με το παιγνιώδες στοιχείο και τις έννοιες της διασκέδασης με την αρετή». Οι πιστοί ακόλουθοί του τον γνωρίζουν ήδη από το ντεμπούτο του 1980, το «For amusement only», ηλεκτρονική σύνθεση για μηχανές φλίπερ! Οι σινεφίλ έχουν συνδέσει το όνομά του με την υπαινικτική μουσική στην «Κοιλιά του αρχιτέκτονα» του Πίτερ Γκριναγουέι (εκεί όπου πρέπει να αποδώσει την πορεία του ήρωα προς την αυτοκαταστροφή εν μέσω μιας απειλητικής πόλης). Και ολοένα και περισσότεροι ακροατές ανακαλύπτουν τους πειραματισμούς ενός συνθέτη, ο οποίος παίζει πιάνο και τραγουδάει, εναλλάσσει τις συνθέσεις του μεταξύ συμφωνικής ορχήστρας και μικρότερων συνόλων, ενώ ήδη από το 1980 έχει γράψει το επιδραστικό βιβλίο «Αμερικανική μινιμαλιστική μουσική».

«Στη μουσική και τη visual art υπάρχει πάντοτε αυτή η διαφορά μεταξύ αυτού που βλέπεις και αυτού που ακούς. Εγώ λέω ότι “βλέπεις αυτό που ακούς”. Ο ακροατής πρέπει να σε καταλάβει μέσω της ακοής. Μόνο τότε μπορεί να “απομακρυνθεί” από συμβατικούς κώδικες, όπως η γλώσσα, και να κατανοήσει με καθαρότητα αυτό που έχει δημιουργήσει ο συνθέτης.

Πολλές φορές οι μουσικοί δηλώνουν ενθουσιασμένοι με τη δημιουργία μουσικής και αδιαφορία για τη σιωπή. Προσωπικά “μεταφράζω” τη σιωπή σαν μια κατάσταση, σαν μία ακόμη φάση μέσα στη μουσική. Είναι η αίσθηση ότι τίποτε δεν κινείται ή δεν εξελίσσεται μέσα στη σύνθεση. Και αυτή είναι η προσωπική μου “αντίσταση” στον καθιερωμένο τρόπο με τον οποίοι οι πολλοί θέλουν να ακούγεται η μουσική: ο ένας τόνος που οδηγεί γραμμικά στον επόμενο. Δεν λειτουργώ έτσι. Προτιμώ να ενσωματώνω στοιχεία της σιωπής και της ατονικότητας, μακριά από τους κανόνες οποιασδήποτε παράδοσης.

Μπορώ να καταλάβω την ιδέα ότι κάποιος ακούει τον ήχο του χιονιού που πέφτει, παρόλο που δεν υπήρξε ποτέ δική μου εμπειρία. Στον επικοινωνιακό θόρυβο που παράγει η εποχή, η μουσική προσφέρει ένα τέτοιο καταφύγιο. Αναπληρώνει μια βασική ανάγκη για αναστοχασμό και “στροφή προς τον εαυτό μας”.

Οταν ξεκινούσα στα τέλη της δεκαετίας του 1970, οι φίλοι μου κι εγώ αναζητούσαμε συνεχώς τις νέες επιρροές, θέλαμε να ξεφύγουμε από την “ορθολογική” σύνθεση. Επρεπε να ανακαλύψουμε τη δική μας φωνή, ενώ την ίδια στιγμή ανήκαμε φυσικά σε μια συγκεκριμένη παράδοση. Από τη μια κουβαλούσα πίσω μου το Βέλγιο και την Κεντρική Ευρώπη και από την άλλη ήθελα να αναπτύξω έναν μουσικό κώδικα που θα μπορούσε να συγκινεί ανθρώπους σε άλλες περιοχές. Παράδειγμα, η Ελλάδα, όπου έφτασα να παίζω στη Θεσσαλονίκη ή στη μαγευτική Πρέβεζα.

Η σύνθεση σε κείμενα του ποιητή Καλλίμαχου ήταν μια ξεχωριστή εμπειρία. Αυτό που με συγκίνησε στην περίπτωσή του ήταν η αντίδρασή του στη φόρμα του μεγάλου έπους. Και ως ένα σημείο ένιωσα μια ταύτιση μαζί του, καθώς κι εγώ αποφεύγω τη μεγάλη συμφωνική φόρμα. Προτιμώ τις συμπυκνωμένες μελωδίες και τις μικρές συνθέσεις που δεν “φωνάζουν” την έμπνευσή τους.

Εκείνο που με ενδιαφέρει στα ταξίδια μου ανά τον κόσμο είναι να ανακαλύπτω αυτό που αποκαλώ “αρχαϊκό συναίσθημα της μουσικής. Τη βασική λειτουργία της μουσικής, δηλαδή, και τα ακούσματα που διαπερνούν σχεδόν όλες τις κοινωνίες. Για εμένα αυτά βασίζονται στον ήχο των πνευστών, των εγχόρδων, των κρουστών και της άρπας. Αυτά είναι τα μεγάλα σύνολα οργάνων που βρίσκουμε όχι μόνο στον αρχαιοελληνικό πολιτισμό, αλλά και στους Ασσύριους. Για πολλούς λόγους ενδιαφέρομαι ως συνθέτης για τους συνδυασμούς και τη μετάβαση από τη μία ομάδα στην άλλη, ώστε να τις φέρω στο ίδιο επίπεδο κατά το τελικό αποτέλεσμα.

info

Εκτός της μουσικής αφιερώνω πολύ χρόνο στη λογοτεχνία αλλά και στη μελέτη της μουσικής θεωρίας. Θέλω να κατοχυρώσω τη δική μου πρακτική θεωρία, αλλά την ίδια στιγμή και την πρακτική εφαρμογή της. Θέλω, λοιπόν, να μένω ενημερωμένος για τις τάσεις και τα ιδεολογικά ρεύματα στην κοινωνία και ένας από τους τρόπους είναι να διαβάζω συνεχώς παλιούς και σύγχρονους στοχαστές: από τον Αριστοτέλη ως τους σημερινούς φιλοσόφους».

Θεσσαλονίκη, Βασιλικό Θέατρο, 21/10. Προπώληση (29,70-79,20 ευρώ): Stereodisc, Αριστοτέλους 4, 2310-262.912, Musicland, Μητροπόλεως 102, 2310-264.880. {CR}Αθήνα, Παλλάς, 22/10. Προπώληση (27-72 ευρώ): 11876, Reload Stores, Seven Stores, Wind, Ευριπίδης. {CR}Ηλεκτρονικά: viva.gr, hunteragency.gr