Η πρόληψη χαρίζει υγιή γεράματα

H πρόληψη είναι το πλέον αποτελεσματικό μέτρο για πολλά και καλά χρόνια ζωής – κανόνας που ισχύει και για τους ηλικιωμένους. Υπό το πρίσμα αυτό και με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ηλικιωμένων που εορτάστηκε και φέτος, όπως κάθε χρόνο, την 1η Οκτωβρίου, οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι η υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής σε συνδυασμό με το τακτικό τσεκάπ συνδράμουν για μια ομαλή και κυρίως χωρίς απρόοπτα μετάβαση από τη μέση στην τρίτη ηλικία. Οι συστάσεις των επιστημόνων πρέπει άλλωστε να ληφθούν σοβαρά υπόψη δεδομένου ότι η χώρα μας μαζί με την Ιταλία καταγράφουν τον τρίτο χαμηλότερο δείκτη γεννήσεων (9‰) στην ΕΕ, μετά τη Γερμανία (8,4‰) και την Πορτογαλία (8,5‰), ενώ αντιστρόφως ανάλογα αυξάνεται ραγδαία το ποσοστό των ηλικιωμένων.

Οι πολίτες ηλικίας άνω των 65 ετών αντιπροσωπεύουν σήμερα στη χώρα μας ποσοστό πάνω από το 20,7% του πληθυσμού και σύμφωνα με τις προβλέψεις το 2030 θα είναι περίπου το 30% του πληθυσμού, ενώ το 2050 θα πλησιάσουν το 1/3 του πληθυσμού.

Πέρα όμως από τα προβλήματα βιωσιμότητας στα ασφαλιστικά ταμεία, οι ειδικοί ενώνουν τις δυνάμεις για να στείλουν ένα ακόμη ηχηρό μήνυμα: ότι η… ισχυρή σε παρουσία κοινωνική αυτή ομάδα δικαιούται την προσοχή που της αξίζει.

Ομως τα δεδομένα από την ετήσια έκθεση της διεθνούς οργάνωσης Help Age International του 2015 για την ποιότητα της ζωής των ηλικιωμένων, που έβαλε στο… μικροσκόπιο κοινωνικούς και οικονομικούς παράγοντες, χαρακτηρίζει την Ελλάδα ως μια από τις χειρότερες χώρες για να ζουν οι πολίτες άνω των 60 ετών. Μάλιστα, κατατάσσει τη χώρα μας στην 79η θέση μεταξύ 96 χωρών όσον αφορά την κοινωνικο-οικονομική ευημερία, κάτω από τη Βενεζουέλα και τη Νότια Αφρική.

Παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα με την ίδια οργάνωση, το προσδόκιμο ζωής των Ελλήνων ηλικίας 60 ετών είναι 24 έτη και το προσδόκιμο ζωής με καλή υγεία τα 17,4 έτη, πολύ κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Ελεγχος. Οι αριθμοί καταγράφουν μια… μαύρη σελίδα: στην Ελλάδα το 2018 συνέβησαν περίπου 90.000 οστεοπορωτικά κατάγματα (εκ των οποίων τα 16.000 του ισχίου) ενώ για την περίθαλψη των περιστατικών δαπανήθηκαν περί τα 700 εκατομμύρια ευρώ.

Και παρότι η οστεοπόρωση μπορεί να διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο και να αντιμετωπιστεί, «η μεγάλη πλειοψηφία των οστεοπορωτικών ατόμων υποθεραπεύονται ή δεν λαμβάνουν καθόλου φαρμακευτική αγωγή, κυρίως λόγω οικονομικών δυσχερειών αλλά και της έλλειψης ορθής εκτίμησης της σοβαρότητας της πάθησης από τους πάσχοντες και το ιατρικό προσωπικό παγκοσμίως. Ακόμα και μετά το πρώτο οστεοπορωτικό κάταγμα, μόνο 20% των ασθενών άνω των 50 ετών διεθνώς αναγνωρίζονται ως ασθενείς με οστεοπόρωση και λαμβάνουν αγωγή πρόληψης νέου κατάγματος» διαπιστώνει ο πρόεδρος της Ελληνικής Γεροντολογικής και Γηριατρικής Εταιρείας, επίκουρος καθηγητής Χειρουργικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιωάννης Γ. Καραϊτιανός.

Η κολπική μαρμαρυγή, ο διαβήτης, η νόσος Αλτσχάιμερ είναι επίσης μερικές από τις συνηθέστερες ασθένειες που μειώνουν την ποιότητα ζωής των ανθρώπων οι οποίοι διανύουν την τρίτη ηλικία, με τον πρόεδρο της Ελληνικής Γεροντολογικής και Γηριατρικής Εταιρείας να προσθέτει ψηλά στη λίστα και τον καρκίνο.

«Πάνω από το 66% των θανάτων από καρκίνο συμβαίνει σε ασθενείς ηλικίας άνω των 65 ετών. Οι καρκίνοι είναι υπεύθυνοι ως πρώτη αιτία θανάτου στο φάσμα ηλικίας μεταξύ 65 και 74 ετών και η δεύτερη αιτία θανάτου μετά τα 75 χρόνια» σημειώνει ο ίδιος. Και προσθέτει: «Υπό τα δεδομένα αυτά προκύπτουν ηθικά και δεοντολογικά προβλήματα για την ιατρική περίθαλψη των ηλικιωμένων. Παρά την  επικρατούσα, σήμερα, άποψη ότι οι προληπτικές εξετάσεις για καρκίνο στα άτομα τρίτης ηλικίας στοιχίζουν δυσανάλογα στο σύστημα υγείας σε σχέση με το πιθανό όφελος, αυτό δεν φαίνεται να ισχύει. Εχει μείζονα σημασία η εφαρμογή εθνικών προγραμμάτων έγκαιρης διάγνωσης των συχνότερων μορφών καρκίνου (μαστού, παχέος εντέρου, προστάτη, τραχήλου μήτρας, δέρματος κλπ.) ακόμα και σε άτομα προχωρημένης ηλικίας, τουλάχιστον μέχρι τα 75 έτη, ανάλογα με τη βιολογική ηλικία αλλά και το προσδόκιμο επιβίωσης των ατόμων αυτών».

Σε ό,τι αφορά τον καρκίνο του πνεύμονα, η ετήσια αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης συνιστάται για τους βαρείς καπνιστές, ακόμα κι εκείνους που έχουν κόψει το κάπνισμα για λιγότερο από 15 χρόνια, μέχρι την ηλικία των 74 ετών, υπό την προϋπόθεση ότι στην περίπτωση ανίχνευσης καρκίνου θα μπορούν να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση ή ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία.

Οταν οι ηλικιωμένοι υποσιτίζονται

Το χαμηλό ανοσοποιητικό, η αδυναμία του μυϊκού συστήματος και η μείωση της μυϊκής μάζας, η αργή επούλωση των πληγών και το αυξημένο ρίσκο νοσηλειών είναι μερικά από τα συνεπακόλουθα της κακής διατροφής στους ηλικιωμένους, σύμφωνα με τους έγκριτους επιστήμονες της Ιατρικής Σχολής των ΗΠΑ Mayo Clinic.

Οπως όμως οι ίδιοι διαπιστώνουν, το πρόβλημα αυτό είναι κάθε άλλο παρά σπάνιο, σημειώνοντας ότι κοινωνικοί, οικονομικοί και φυσικοί παράγοντες συμβάλλουν ώστε το καθημερινό τους διαιτολόγιο να είναι φτωχό και άρα να μην καλύπτει τις ανάγκες του οργανισμού τους.

«Η όρεξη, η γεύση αλλά και η οσμή εξασθενούν με την πάροδο των ετών, γεγονός που “κλέβει” το αίσθημα της ικανοποίησης την ώρα του φαγητού» εξηγούν οι ειδικοί. Εξίσου επιβαρυντικοί παράγοντες είναι η δυσκολία μάσησης ή κατάποσης – κατά κανόνα λόγω προβλημάτων στην οδοντοστοιχία -, η άνοια (συμπεριλαμβανομένης της νόσου Αλτσχάιμερ), η φαρμακευτική αγωγή (κάποια σκευάσματα επηρεάζουν την όρεξη) αλλά και η μοναξιά, η κατάθλιψη και η οικονομική αδυναμία.