Ορμονοθεραπεία για τον καρκίνο του προστάτη

Η ορμονοθεραπεία και συγκεκριμένα η καταστολή της παραγωγής ανδρογόνων αποτελεί εδώ και δεκαετίες τη βάση της αρχικής αντιμετώπισης του μεταστατικού καρκίνου του προστάτη. Η σύγχρονη ορμονοθεραπεία, με τη χορήγηση αγωνιστών ή ανταγωνιστών LHRH αποτελούσε μέχρι και προ 5 ετών τη μοναδική θεραπεία για τους ασθενείς με μεταστατικό ορμονοευαίσθητο καρκίνο προστάτη. Σήμερα υπάρχουν θεραπευτικές προσεγγίσεις που είναι πλέον εγκεκριμένες σε συνδυασμό με την ορμονοθεραπεία για αυτό το στάδιο της νόσου: α. η χημειοθεραπεία και συγκεκριμένα η δοσιταξέλη, β. η αμπιρατερόνη, αναστολέας της παραγωγής ανδρογόνων από τα επινεφρίδια, και γ. η ακτινοθεραπεία της πυέλου ειδικά για τους ασθενείς που έχουν χαμηλό φορτίο μεταστατικής νόσου. Μέσα στο 2019 όμως παρουσιάστηκαν 3 μεγάλες κλινικές μελέτες που κατέδειξαν ότι μια ακόμη κατηγορία φαρμάκων – τα νεότερα αντιανδρογόνα – είναι επίσης δραστικά σε αυτό το στάδιο της νόσου. Ιδιαίτερα στο πρόσφατο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας, ASCO2019, παρουσιάστηκε η μελέτη ΕΝΖΑΜΕΤ που κατέδειξε το όφελος από τη χρήση του συνδυασμού ανδρογονικού αποκλεισμού με το νεότερο αντιανδρογόνο ενζαλουταμίδη έναντι των παλαιότερης γενιάς αντιανδρογόνων, σε ασθενείς με μεταστατικό ορμονοευαίσθητο καρκίνο προστάτη. Η μελέτη ήταν θετική αποδεικνύοντας όφελος στην επιβίωση από τη χρήση της ενζαλουταμίδης.

Ανάλογα ήταν τα αποτελέσματα και της μελέτης ΤΙΤΑΝ που μελέτησε σε αυτούς τους ασθενείς το όφελος από την προσθήκη του νεότερου αντιανδρογόνου απαλουταμίδη στην αγωγή με ανδρογονικό αποκλεισμό. Και σε αυτή τη μελέτη που παρουσιάστηκε στο ASCO2019 αποδείχθηκε αντίστοιχο όφελος στην επιβίωση και αναμένεται τα δύο φάρμακα να λάβουν έγκριση τους επόμενους μήνες για χρήση στον μεταστατικό ορμονοευαίσθητο καρκίνο προστάτη.

Το ερευνητικό ενδιαφέρον στον συγκεκριμένο τομέα όμως συνεχίζεται αμείωτο και τα επόμενα χρόνια θα παρουσιαστούν κλινικές μελέτες που απαντούν δύο βασικά ερωτήματα: α. έχει θέση η προστατεκτομή σε ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο προστάτη και β. μπορεί ο συνδυασμός όλων των σύγχρονων θεραπειών (ακτινοβολία, χημειοθεραπεία και ορμονοθεραπεία) εξαρχής σε ασθενείς με μεταστατικό ορμονοευαίσθητο καρκίνο προστάτη να αυξήσει ακόμη περισσότερο την επιβίωση;

Επομένως σήμερα οι περισσότεροι ασθενείς με μεταστατικό και ορμονοευαίσθητο καρκίνο του προστάτη αντιμετωπίζονται με συνδυασμούς φαρμάκων (ορμονική θεραπεία και χημειοθεραπεία ή συνδυασμοί δύο ορμονικών θεραπειών) με αποτέλεσμα τη βελτίωση της επιβίωσης των ασθενών αυτών.

Ο Θάνος Δημόπουλος είναι καθηγητής Θεραπευτικής Αιματολογίας – Ογκολογίας, πρύτανης του ΕΚΠΑ