Χάος, απειλές και αλληλοκατηγορίες

Σε άλλο επίπεδο πήγε χθες αυτό που οι Αγγλοσάξονες ονομάζουν blame game, το «παιχνίδι της επίρριψης ευθυνών» για το χάος του Brexit, η κυβέρνηση του Μπόρις Τζόνσον. Σε ένα πρώτο στάδιο, «πηγή της Ντάουνινγκ Στριτ» – πολλοί στο Ουέστμινστερ θεωρούν ότι πρόκειται για τον τοξικό πρωθυπουργικό σύμβουλο Ντόμινικ Κάμινγκς – απείλησε ότι η Βρετανία θα αρνηθεί τη συνεργασία της σε θέματα ασφάλειας και άμυνας στις ευρωπαϊκές χώρες που θα στηρίξουν μια νέα αναβολή του Brexit. Σε ένα δεύτερο στάδιο, έπειτα από την τηλεφωνική επικοινωνία που είχε χθες ο βρετανός πρωθυπουργός με τη γερμανίδα καγκελάριο, άλλη (;) «πηγή της Ντάουνινγκ Στριτ» υποστήριξε πως η Ανγκελα Μέρκελ καθιστά με τις αξιώσεις της αδύνατη μια συμφωνία – προκαλώντας την έντονη αντίδραση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ και όχι μόνο.

Επισήμως, η Ντάουνινγκ Στριτ επιμένει πως η κυβέρνηση παραμένει επικεντρωμένη στην επίτευξη μιας συμφωνίας με την ΕΕ, στη βάση των προτάσεων που έκανε ο Τζόνσον την περασμένη εβδομάδα, ώστε να αποχωρήσει συντεταγμένα από την ΕΕ στις 31 Οκτωβρίου. Αλλά η ανώνυμη πηγή της Ντάουνινγκ Στριτ που ενημέρωσε χθες τους δημοσιογράφους για την τηλεφωνική επικοινωνία του βρετανού πρωθυπουργού με την καγκελάριο – κόντρα στο διπλωματικό πρωτόκολλο – υποστήριξε ότι η Μέρκελ «κατέστησε σαφές ότι μια συμφωνία είναι εξαιρετικά απίθανη», εκτός και αν η Βρετανία επιτρέψει στη Βόρεια Ιρλανδία να παραμείνει στην τελωνειακή ένωση.

«Η Μέρκελ», ισχυρίστηκε η επίμαχη πηγή, «είπε πως αν η Γερμανία ήθελε να εγκαταλείψει την ΕΕ θα μπορούσε να το κάνει χωρίς πρόβλημα, αλλά το ΗΒ δεν μπορεί να αποχωρήσει χωρίς να αφήσει πίσω τη Βόρεια Ιρλανδία σε μια τελωνειακή ένωση και σε πλήρη ευθυγράμμιση για πάντα. Είπε πως η Ιρλανδία είναι το ιδιαίτερο πρόβλημα της κυβέρνησης και πως η Ιρλανδία πρέπει τουλάχιστον να έχει βέτο όσον αφορά την αποχώρηση της Βόρειας Ιρλανδίας. […] Αν αυτό αποτυπώνει μια νέα εδραιωμένη θέση, τότε αυτό σημαίνει ότι μια συμφωνία είναι ουσιαστικά αδύνατη, όχι μόνο τώρα αλλά για πάντα. Κατέστη επίσης σαφές ότι είναι πρόθυμοι να τορπιλίσουν τη συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής».

ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΕ ΤΗ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ. Εκπρόσωπος της Μέρκελ επιβεβαίωσε την τηλεφωνική επικοινωνία της καγκελαρίου με τον Τζόνσον, σημειώνοντας ωστόσο πως «όπως συνήθως, δεν σχολιάζουμε εμπιστευτικές συζητήσεις». «Δεν υπάρχει νέα γερμανική θέση όσον αφορά το Brexit. Ειλικρινά, μια συμφωνία στη βάση των προτάσεων του Τζόνσον μέχρι τις 31 Οκτωβρίου ήταν εξαρχής μη ρεαλιστική και εντούτοις η ΕΕ υπήρξε πρόθυμη να συζητήσει. Το να ρίχνεις σε άλλους την ευθύνη για τη σημερινή κατάσταση δεν είναι fair play!» σχολίασε ο Χριστιανοδημοκράτης Νόρμπερτ Ρέτγκεν, πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της γερμανικής Βουλής.

Σαφώς πιο δηκτικό ήταν το tweet που έστειλε ο Τουσκ: «Μπόρις Τζόνσον, το διακύβευμα δεν είναι να κερδηθεί ένα ανόητο παιχνίδι επίρριψης ευθυνών. Το διακύβευμα είναι το μέλλον της Ευρώπης και του Ηνωμένου Βασιλείου καθώς και η ασφάλεια και τα συμφέροντα των λαών μας. Δεν θέλετε συμφωνία, δεν θέλετε παράταση, δεν θέλετε να ανακληθεί (το διαζύγιο), quo vadis;» ζήτησε να μάθει ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Στην παρούσα συγκυρία, δήλωσε ο πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου, Νταβίντ Σασόλι, μετά τη χθεσινoβραδινή – άκαρπη – συνάντησή του με τον Τζόνσον στο Λονδίνο, υπάρχουν μόνο δύο εναλλακτικές: παράταση του Brexit ή no deal.

Ευρωπαίος διπλωμάτης ομολόγησε στο BBC πως η ΕΕ «δεν έχει ιδέα πού σκοπεύει να πάει το ΗΒ μέσα στο επόμενο 20ήμερο», μέχρι την προθεσμία της 31ης Οκτωβρίου, ούτε είναι βέβαιη «για το πόσο ψηλά βρίσκεται στη λίστα των προτεραιοτήτων του βρετανού πρωθυπουργού η επίτευξη συμφωνίας». Φήμες θέλουν μάλιστα τον Τζόνσον να μην προσέρχεται στην κρίσιμη ευρωπαϊκή σύνοδο της 17ης Οκτωβρίου «αν δεν υπάρχει συμφωνία ενόψει». Σύμφωνα με την «Guardian» πάντως, αν η βρετανική κυβέρνηση αναγκαστεί, «ενδεχομένως μέσω των δικαστηρίων», να ζητήσει και να αποδεχθεί μια νέα παράταση του Brexit, όπως της επιβάλλει ο νόμος Μπεν ελλείψει συμφωνίας, το πιθανότερο είναι ότι ο Τζόνσον θα πάει στις αναπόφευκτες πρόωρες εκλογές  με σύνθημα μία αποχώρηση από την ΕΕ χωρίς συμφωνία στα τέλη Νοεμβρίου ή στις αρχές Δεκεμβρίου.