Το «θαύμα» {LF}των ελληνικών ομολόγων

Το ελληνικό Δημόσιο βγήκε χθες στις αγορές και δανείστηκε για δέκα χρόνια 1,5 δισ. ευρώ με ιστορικά χαμηλό κόστος 1,5%. Οι επενδυτές έσπευσαν υπερκαλύπτοντας την έκδοση οκτώ φορές. Ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας έστειλε το πολιτικό μήνυμα. «Η χώρα, με κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, βγήκε φέτος, επιτυχώς, για δεύτερη φορά στις αγορές» δήλωσε, υπογραμμίζοντας το επιτόκιο 1,5% και αντιπαραβάλλοντάς το με αυτό της προηγούμενης αντίστοιχης έκδοσης επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. «Θυμίζουμε», είπε, «ότι το επιτόκιο της προηγούμενης έκδοσης 10ετούς ομολόγου, στις 12 Μαρτίου 2019, ήταν στο 3,9%». Το «θαύμα» έχει την εξήγησή του.

Το γενικότερο κλίμα στις αγορές, όπου οι συνθήκες έντονης αβεβαιότητας για το μέλλον έχουν κάνει τους επενδυτές να αναζητούν με μανία ασφαλές καταφύγιο στα ομόλογα ακόμα και εάν έχουν αρνητική απόδοση (17 τρισ. ευρώ οι τίτλοι με αρνητικό πρόσημο απόδοσης), έχει συμβάλει δραστικά στην αποκλιμάκωση του κόστους δανεισμού και του ελληνικού Δημοσίου. Είναι επίσης αλήθεια, όμως, ότι η πτωτική τροχιά των αποδόσεων στους ελληνικούς τίτλους εδραιώθηκε όταν οι επενδυτές είδαν την προοπτική εκλογής αυτοδύναμης κυβέρνησης της ΝΔ και επιταχύνθηκε μετά το αποτέλεσμα της κάλπης. Τον Απρίλιο κανένας στην αγορά ομολόγων δεν μπορούσε να διανοηθεί ότι το φθινόπωρο θα έβρισκε τα ελληνικά δεκαετή χαρτιά με απόδοση ακόμα και στο 1,3%, με το spread έναντι των γερμανικών δεκαετών τίτλων να έχει περιοριστεί στις 200 μονάδες βάσης με πτώση 215 μονάδων σε ετήσια βάση.

ΓΙΑΤΙ ΒΓΗΚΑΜΕ. Παρ’ όλα αυτά, η επιτυχία της χθεσινής έκδοσης δεν απαντά στο ερώτημα γιατί χρειαζόταν να βγει το ελληνικό Δημόσιο και πάλι στις αγορές όταν το «μαξιλάρι» των ταμειακών διαθεσίμων μετρά 34 δισ. ευρώ, το ετήσιο πρόγραμμα δανεισμού έχει υπερκαλυφθεί από το καλοκαίρι και τα στοιχήματα στην αγορά ομολόγων δείχνουν ότι το πιθανότερο σενάριο τον ερχόμενο Ιανουάριο είναι τα επιτόκια να είναι ακόμα χαμηλότερα.

Πρακτικά, όπως εξηγούν αξιόπιστοι παράγοντες της αγοράς ομολόγων, η χθεσινή κίνηση, εκτός από έναν ισχυρό πολιτικό συμβολισμό εδραίωσης συνθηκών κανονικότητας, με τακτική παρουσία στις αγορές, μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της δομής και του κόστους διαχείρισης του δημόσιου χρέους με νέες κινήσεις επαναγοράς χρέους μετά την πρόωρη προεξόφληση των ακριβών δανείων του ΔΝΤ.  Για παράδειγμα, πληροφορίες αναφέρουν πως έχουν γίνει κρούσεις ανταλλαγής ομολόγων του PSI+ συνολικού ύψους περίπου 2 δισ. ευρώ τα οποία κατείχαν αρχικά αμερικανικά funds. Τα ομόλογα αυτά λήγουν έως και το 2042 και φέρουν κουπόνι ακόμα και 4%. Εχουν περάσει δε στα χαρτοφυλάκια ασφαλιστικών εταιρειών οι οποίες με τέτοιες αποδόσεις «κλειδωμένες» σε περιβάλλον αρνητικών επιτοκίων δεν θα έμπαιναν καν στη διαδικασία της συζήτησης ανταλλαγής αν δεν έπαιρναν ένα μεγάλο Premium. Θα μπορούσαν όμως, εκτιμούν παράγοντες της αγοράς, να «ενδώσουν» εάν τρέξει σενάριο επαναγοράς τους. Ακριβό χρέος αντικαθίσταται από φθηνότερο.

ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ… ΣΤΟΚ. Παράλληλα δεν είναι κρυφό ότι υπουργείο Οικονομικών και ΟΔΔΗΧ σχεδιάζουν σταδιακή μείωση του στοκ των εντόκων γραμματίων που φτάνουν σήμερα τα 15 δισ. ευρώ. Εχουν κόστος ελάχιστο (0,097% για τρεις μήνες) αλλά είναι ένα μέσο «perpetual» δανεισμού και καλύπτονταν σχεδόν αποκλειστικά μέχρι πριν από λίγους μήνες από τις ελληνικές τράπεζες. Επομένως διά της μείωσης του ύψους τους απελευθερώνεται ρευστότητα για το τραπεζικό σύστημα. Επιπρόσθετα η μείωση της εξάρτησης από έντοκα αποτελεί μεταμνημονιακή δέσμευση.

Τέλος, ένα ακόμα σενάριο για τους επόμενους μήνες θέλει το οικονομικό επιτελείο να έχει δεχθεί εισηγήσεις νέας κίνησης πρόωρης αποπληρωμής του ΔΝΤ το 2020 (το σημερινό χρέος 8,466 δισ. ευρώ) ώστε, με τη σύμφωνη γνώμη των Ευρωπαίων, το χρέος της Ελλάδας στο Ταμείο να πέσει κάτω από τα 2 δισ. ευρώ (το quota, δηλαδή το μερίδιο της Ελλάδας στο ΔΝΤ). Το σενάριο αυτό θεωρείται πως θα εξασφάλιζε ένα καλύτερο DSA από το Ταμείο, μια ανάλυση βιωσιμότητας χρέους με λιγότερο αυστηρούς όρους δηλαδή, φέρνοντας την Ελλάδα πιο κοντά στην ένταξη στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Προς το παρόν, τα κριτήρια για το QE δεν καλύπτονται καθώς οι ελληνικοί τίτλοι στερούνται επενδυτικής βαθμίδας.