Επίθεση… τέχνης των Ρώσων στη Δύση

Η έμμεση «εξαγορά εξωστρέφειας» είναι ένα σπορ που ουκ ολίγοι ηγέτες έχουν αγαπήσει. Ελαφρώς ή περισσότερο απαγκιστρωμένοι στον συντηρητισμό που έχουν επιβάλει στις χώρες τους επιχειρούν να χτίσουν ένα πιο φιλελεύθερο προφίλ, μέσω δωρεών στη Δύση. Ανάμεσά τους συγκαταλέγεται ο Βλαντιμίρ Πούτιν, ο οποίος μέσω των πλούσιων φίλων του θέλει να προβάλλει τον ρωσικό πολιτισμό εκτός συνόρων. Οπως αναφέρει ο Γκράχαμ Μπόουλι στους «New York Times», έξι ρώσοι επιχειρηματίες, μέσω των εταιρειών ή των ιδρυμάτων τους, σπονσοράρουν διεθνείς πολιτιστικούς οργανισμούς με σκοπό να στήσουν «αυθόρμητες» δράσεις προβολής της καλλιτεχνικής δημιουργίας της πατρίδας τους. Οι ολιγάρχες με αυτόν τον τρόπο επενδύουν στη δημιουργία μίας καλλιτεχνικής φιλανθρωπίας, πολύ ανοιχτά, κατά παράβαση κάποιες φορές και των μέτρων που έχουν επιβληθεί στις εταιρείες αλλά κυρίως την ίδια τη χώρα τους.

Ενα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι ο Λεονίντ Μίκελσον, πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου και βασικός μέτοχος της Novatek, της μεγαλύτερης ιδιωτικής εταιρείας παραγωγής φυσικού αερίου στη Ρωσία. Ο καλός φίλος του ρώσου προέδρου, μέσω του ιδρύματός του V-A-C έχει βάλει στόχο να προάγει τη σύγχρονη τέχνη της χώρας του σε όλο τον κόσμο. Ετσι, λοιπόν, έχει κάνει γενναιόδωρες δωρεές στο New Museum της Νέας Υόρκης, όντας ο βασικός χορηγός ειδικής έκθεσης το 2011. Δύο χρόνια αργότερα, σε αναγνώριση των υπηρεσιών του το μουσείο τον έχρισε μέλος της διοικητικής του επιτροπής, διατηρώντας τη θέση του μέχρι πέρυσι. Πέρα απ’ αυτά, βοήθησε σημαντικά στη χρηματοδότηση ενός σόου για τη σοβιετική τέχνη που παρουσίασε το Art Institute του Σικάγο, το οποίο ετοίμασαν οι ίδιοι οι επιμελητές του μουσείου, σύμφωνα με τις δηλώσεις τους αλλά και στη βρετανική Tate Modern για ανάλογο έργο.

Μετά την εξαγορά των ρωσικών πετρελαίων και της βιομηχανίας του αλουμινίου, ο Βίκτορ Βέξελμπεργκ στράφηκε στην αγορά της τέχνης. Ο ιδρυτής και ιδιοκτήτης του ομίλου Renova Group, συγκαταλέγεται ανάμεσα στους βασικούς χρηματοδότες σημαντικών πολιτιστικών οργανισμών ανά τον κόσμο. Το Lincoln Center, το Carnegie Hall και το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Νέας Υόρκης, η Tate Modern του Λονδίνου και το Fort Ross της Καλιφόρνια, έχουν τύχει των χορηγιών που έχει δώσει τα προηγούμενα χρόνια ο ίδιος τόσο μέσω των επιμέρους εταιρειών του όσο και του ιδρύματός του, μέχρι να μπει φρένο εξαιτίας των αμερικανικών κυρώσεων στη χώρα του Πούτιν.

Λάτρης της υψηλής τέχνης φαίνεται πως είναι και ο Βλαντίμιρ Ποτάνιν, ιδρυτής και πρόεδρος της εταιρείας Interros. Ο Ποτάνιν που έβγαλε χρήματα επενδύοντας στο ρωσικό τραπεζικό σύστημα και τις φυσικές πηγές της χώρας (έχει σημαντικό μερίδιο σε μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες παραγωγής νικελίου της Ρωσίας), τώρα αποδεικνύεται εξαιρετικά γαλαντόμος με αμερικανικούς πολιτιστικούς φορείς. Πέρα από το μουσείο Guggenheim της Νέας Υόρκης που τροφοδοτεί με χρήματα από το 2002, τώρα κάνει άνοιγμα και στο Kennedy Center της Ουάσιγκτον. Πρόσφατα υπέγραψε μάλιστα χορηγία ύψους 6,45 εκατομμυρίων δολαρίων για την ανανέωση της συλλογής του αλλά και τη δημιουργία του Russian Lounge, έναν χώρο συναντήσεων.

ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΡΩΣΙΑ. Χρήματα αλλά και έργα τέχνης προσφέρει ο Πετρ Αβεν στην προσπάθεια προβολής του ρωσικού πολιτισμού. Ο πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου και βασικός μέτοχος της Alfa Bank, μίας από τις μεγαλύτερες ρωσικές τράπεζες, και συνιδρυτής της εταιρείας LetterOne που δραστηριοποιείται στους χώρους της ενέργειας και των τηλεπικοινωνιών, μέσω των εταιρειών του έχει συμβάλει στη διοργάνωση ρωσικοκεντρικών εκθέσεων στην Tate Modern και το Guggenheim. Ακόμα, ως μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Βασιλικής Ακαδημίας Τεχνών του Λονδίνου, έχει δανείσει πίνακες από την προσωπική του συλλογή για αφιερώματα όπως το σόου στην γκαλερί Neue της Νέας Υόρκης το 2015.

Εχοντας εμπειρία στην υποστήριξη μεγάλων πολιτιστικών οργανισμών όπως τα μπαλέτα Μπολσόι και Εϊφμαν και το θέατρο Μαρίνσκι όντας μέλος των διοικητικών τους συμβουλίων, ο Αντρέι Κοστίν επέκτεινε το δίκτυο συνεργασιών του στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού. Ο πρόεδρος και πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της τράπεζας VTB, της δεύτερης μεγαλύτερης στη Ρωσία με άμεση επαφή με τον κρατικό μηχανισμό, χρηματοδότησε παραστάσεις των φορέων αυτών στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σαν να μην έφτανε αυτό, η τράπεζά του κάνει απευθείας δωρεές και στο Kennedy Center.

Παιχνίδι εντός κι εκτός παρκέ κάνει στον αθλητισμό και τον πολιτισμό ο Μικαήλ Ντ. Προκόροφ. Ο ρώσος ιδιοκτήτης των Brooklyn Net του ΝΒΑ, έχοντας αποκτήσει δισεκατομμύρια ασχολούμενος με τις τράπεζες και τις φυσικές πηγές της πατρίδας του, έχει επίσης στο ενεργητικό του μεγάλες χορηγίες για την τέχνη. Μέσω του ομίλου επενδύσεων Onexim Group που διευθύνει, έδωσε ένα εκατομμύριο δολάρια στην Ακαδημία Μουσικής του Μπρούκλιν το 2012 ώστε να υλοποιήσει ένα τριετές πρόγραμμα πολιτιστικών ανταλλαγών μεταξύ Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών.