«Την πάτησες, Σύντροφε»

Ιούνιος του 1877, η πρώτη φορά που μιλάει αμερικανός πρόεδρος στο τηλέφωνο. Ο Ράδερφορντ Χέιζ, ο 19ος πρόεδρος των ΗΠΑ, είχε ταξιδέψει στο Γουόργουικ του Ρόουντ Αϊλαντ προκειμένου να φάει μύδια και να μιλήσει σε μία συγκέντρωση βετεράνων του εμφυλίου πολέμου. Οταν ήρθε η ώρα, απομακρύνθηκε από το μπάρμπεκιου με τα θαλασσινά, ύψωσε το παράξενο μαραφέτι στο αυτί του, πήρε πρώτα ένα ύφος όλο δέος κι έπειτα έσκασε ένα πλατύ χαμόγελο. «Κύριε πρόεδρε, νιώθω τόσο μεγάλη τιμή…», ξεκίνησε να λέει από την άλλη άκρη της γραμμής ο εφευρέτης του τηλεφώνου, Αλεξάντερ Γκράχαμ Μπελ – βρισκόταν την ώρα εκείνη σε ένα ξενοδοχείο 20 χιλιόμετρα μακριά. «Θα ήμουν ιδιαίτερα ευτυχής να σας ακούσω να λέτε κι εσείς κάτι, αν θέλετε», κατέληξε. Τότε ήταν που πρόφερε ο Χέιζ τις πρώτες έξι λέξεις που έχει πει ποτέ αμερικανός πρόεδρος στο τηλέφωνο: «Σας παρακαλώ, μιλήστε λίγο πιο αργά».

Ενθουσιασμένος με τη «θαυμάσια» νέα τεχνολογία, ο Ράδερφορντ Χέιζ δεν άργησε να τη φέρει στον αριθμό 1600 της Pennsylvania Avenue. Στις 26 Οκτωβρίου του 1877, ο ίδιος και η σύζυγός του παρέθεσαν μία μικρή δεξίωση ώστε να γιορτάσουν την εγκατάσταση μίας τηλεφωνικής γραμμής που συνέδεε τον Λευκό Οίκο με το υπουργείο Οικονομικών. Λέγεται μάλιστα πως, επειδή η πρώτη κυρία, Λούσι Χέιζ, αγαπούσε πολύ τη μουσική, οι φιλοξενούμενοι το έριξαν στο τραγούδι – μέχρι που η δυνατή μπάσα φωνή ενός από αυτούς έπιασε ένα ντο τόσο υψηλό που το αντηχείο του τηλεφώνου έγινε κομμάτια. Σε κάθε περίπτωση, ο Χέιζ τοποθέτησε τη συσκευή του τηλεφώνου στη μικρή αίθουσα του Λευκού Οίκου που φιλοξενούσε ήδη τον τηλέγραφο – εκεί παρέμεινε για δεκαετίες. Αλλωστε ο 19ος πρόεδρος των ΗΠΑ τη χρησιμοποιούσε πολύ λίγο, σχεδόν κανείς δεν είχε τότε τηλέφωνο: ο Χέιζ μπορούσε να καλέσει, σύμφωνα με τη Chicago Sunday Tribune, μόλις 188 ανθρώπους.

Το προεδρικό τηλέφωνο αναβαθμίστηκε επί προεδρίας Χέρμπερτ Χούβερ. Αυτός ήταν που το μετέφερε στις 29 Μαρτίου του 1929 από ένα χολ εντός του Οβάλ Γραφείου, δίνοντάς του περίοπτη θέση πάνω στο γραφείο του – η έναρξη μιας νέας εποχής. Τα προεδρικά τηλεφωνήματα άρχισαν σύμφωνα με τη Washington Post να ηχογραφούνται επί προεδρίας Φρανκλίνου Ρούζβελτ (1933-1945). Ο Τζον Κένεντι ήταν αυτός που εγκατέστησε ως πρόεδρος, λίγο μετά την κρίση των πυραύλων της Κούβας, μία απευθείας «hotline» με το Κρεμλίνο – το Politico επιμένει πως εξακολουθεί να υφίσταται, ως ασφαλής ηλεκτρονική σύνδεση. Ο διάδοχος του Κένεντι, ο Λίντον Τζόνσον, ήταν αυτός που ανήγαγε την ηχογράφηση των τηλεφωνικών συνομιλιών του σε τέχνη: στη διάρκεια της θητείας του (1963-1969) ο 36ος πρόεδρος των ΗΠΑ κατέγραψε κάπου 9.500 τηλεφωνήματα, λέγεται άλλωστε ότι αυτός ο διαβόητα βωμολόγος «μετρ της πειθούς» λάτρευε το τηλέφωνο και μια μέρα απαίτησε να τοποθετηθεί συσκευή ακόμα και στην τουαλέτα ενός υψηλού συμβούλου του ώστε να μπορεί να τον βρίσκει οποτεδήποτε.

Εξίσου ενθουσιώδης χρήστης του τηλεφώνου ήταν και ο Ρίτσαρντ Νίξον. Στη διάρκεια της θητείας του (1969-1974) ηχογραφήθηκαν, με δική του απόφαση, περισσότερες από 3.700 ώρες προσωπικών και επαγγελματικών συνομιλιών του. Αυτές οι κασέτες ήταν που οδήγησαν στην πολιτική του πτώση. Οι αποκαλύψεις του Watergate, και ειδικότερα τα τηλεφωνήματα του Νίξον, άλλαξαν δια παντός τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούσαν οι πρόεδροι των ΗΠΑ το τηλέφωνο. Καταρχήν, οι διάδοχοι του Νίξον σταμάτησαν να ηχογραφούν τις τηλεφωνικές τους συνομιλίες. Κι έγιναν, γενικότερα, πιο επιφυλακτικοί. H Ιστορία βέβαια κατέγραψε και τις ρατσιστικές ύβρεις που εκστόμισε τηλεφωνικά ο Ρόναλντ Ρέιγκαν και το phone sex που έκανε ο Μπιλ Κλίντον. Με τον καιρό, τα πάντα αποκαλύπτονται.

Ο Πιτ Σόουζα, ο επίσημος φωτογράφος του Μπαράκ Ομπάμα, τρολάρει τον Ντόναλντ Τραμπ από την πρώτη στιγμή. Comrade Minus τον αποκαλεί, Σύντροφο για προφανείς λόγους και Μείον επειδή θέλει να πιστεύει ότι είναι απλώς μία παρένθεση, ο «46ος μείον ένα» πρόεδρος των ΗΠΑ. Τις τελευταίες ημέρες, ωστόσο, από όταν ανακοινώθηκε από τη Δημοκρατική Βουλή η έναρξη της διαδικασίας παραπομπής του Τραμπ, ο Σόουζα κάνει πραγματικό «πάρτι» στο Instagram, δημοσιεύοντας τη μία φωτογραφία του Μπαράκ Ομπάμα στο τηλέφωνο μετά την άλλη, «από εκείνες τις εποχές που μία τηλεφωνική συνομιλία με έναν ξένο ηγέτη δεν κατέληγε σε έρευνα με το ερώτημα του impeachment». Σημειώνει όμως και κάτι ακόμη ο Σόουζα. Οτι παρά τα σόου που στήνει συχνά ο Τραμπ στον Λευκό Οίκο για τους φωτογράφους, λίγα οπτικά τεκμήρια του ίδιου επί τω έργω υπάρχουν στην πραγματικότητα. Το Κογκρέσο, επισημαίνει, πρέπει να ζητήσει να δει φωτογραφίες της τηλεφωνικής του συνομιλίας με τον ουκρανό πρόεδρο, Βολοντίμιρ Ζελένσκι – θα μπορούσαν να δώσουν πολύτιμες πληροφορίες, να δείξουν το πλαίσιο, τη διάθεση. Ο Τραμπ το έχει περιγράψει ως «το τέλειο τηλεφώνημα». Το βέβαιο είναι πως θα έχει το δικό του, ξεχωριστό κεφάλαιο στην ιστορία των αμερικανικών προεδρικών τηλεφωνημάτων. Με προτιμώμενο τίτλο: «Την πάτησες, Σύντροφε».