CERN: η επιστήμη για την ειρήνη

Το εργαστήριο του Εμμανουήλ Τσεσμελή στην πραγματικότητα «απλώνεται» μεταξύ Οξφόρδης, Γενεύης και Σιγκαπούρης, ωστόσο ο ίδιος μιλώντας στα «ΝΕΑ» επιλέγει να μιλήσει για το CERN, την επικοινωνία της επιστήμης και την προβολή της σε παγκόσμιο επίπεδο, ώστε να δημιουργήσει ένα δίχτυ πολιτικών και αποφάσεων προς όφελος των πολιτών. Ο ίδιος άλλωστε, εκτός από καθηγητής Φυσικής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, είναι και αναπληρωτής επικεφαλής Διεθνών Σχέσεων του CERN.

«Στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η ευρωπαϊκή επιστήμη δεν ήταν πλέον σε ηγετική θέση» λέει. «Ακολουθώντας το παράδειγμα άλλων διεθνών οργανισμών, ορισμένοι επιστήμονες με μακροπρόθεσμο όραμα πρότειναν τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού εργαστηρίου πυρηνικής φυσικής. Ενα τέτοιο εργαστήριο όχι μόνο θα συνένωνε τους ευρωπαίους επιστήμονες, αλλά θα τους επέτρεπε επίσης να μοιραστούν το αυξανόμενο κόστος των εγκαταστάσεων πυρηνικής φυσικής» διηγείται. «Στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Συνέδριο που ξεκίνησε στη Λωζάννη στις 9 Δεκεμβρίου 1949, ο γάλλος φυσικός Louis de Broglie εισήγαγε την πρώτη επίσημη πρόταση για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού εργαστηρίου».

Η έρευνα που γίνεται αυτή τη στιγμή στα εργαστήριά του είναι μεγάλης επιστημονικής και κοινωνικής αξίας. Η σύμβαση του CERN έχει τεθεί στη δοκιμασία του χρόνου για 65 έτη. «Παρέχει τα μέσα που επιτρέπουν στον Οργανισμό να προσαρμοστεί σε ένα μεταβαλλόμενο παγκόσμιο πολιτικό περιβάλλον και σε νέες επιστημονικές και τεχνολογικές προκλήσεις», τονίζει.

Από τα πρώτα χρόνια το CERN βοήθησε στην οικοδόμηση αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ χωρών, λέει ο Τσεσμελής. Για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, το CERN το 1968 ήταν ο πρώτος οργανισμός που συνήψε συμφωνία με τη Σοβιετική Ενωση, καθιερώνοντας συνεργασία με το εθνικό εργαστήριο στο Institute for High Energy Physics (IHEP). Επίσης, το CERN χρησίμευσε ως πρότυπο για άλλες επιτυχημένες ευρωπαϊκές επιστημονικές οργανώσεις και πιο πρόσφατα για τον επιταχυντή σωματιδίων (σύγχροτρο) SESAME που φέρνει κοντά μέλη από τη Μέση Ανατολή.

Προσωπικό. Οπως λέει ο Εμμανουήλ Τσεσμελής εξηγώντας την επιστημονική του ενασχόληση και την έρευνά του, το CERN βασίζεται στη μακρά παράδοση μιας παγκόσμιας δέσμευσης στο επιστημονικό του έργο και έχει γίνει το μεγαλύτερο εργαστήριο φυσικής σωματιδίων στον κόσμο. Το προσωπικό του αποτελείται σήμερα από περίπου 2.600 άτομα και 1.800 άλλους έμμισθους, τυπικά μεταδιδάκτορες. Επίσης, περίπου 13.600 επιστήμονες επισκέπτονται και χρησιμοποιούν την ερευνητική υποδομή του CERN, προσεγγίζουν ιδρύματα που εδρεύουν σε σχεδόν 80 χώρες και αντιπροσωπεύουν περίπου 110 εθνικότητες. Συνεχίζει αναφέροντας ότι υπάρχει έντονη ελληνική συμμετοχή στο CERN, συμπεριλαμβανομένων του προσωπικού, των μεταδιδακτόρων και των φοιτητών, καθώς και των επισκεπτών επιστημόνων από ελληνικά ινστιτούτα.

Σήμερα, αναφέρει ο ίδιος, το CERN και τα μεγάλης κλίμακας επιστημονικά έργα του, όπως το εμβληματικό Large Hadron Collider (LHC) και οι μεγάλοι ανιχνευτές του Alice, Atlas, CMS και LHCb, απαιτούν μεγάλες και διατηρούμενες υποδομές καθώς και παγκόσμια συνεργασία σε μακροπρόθεσμη κλίμακα. Τονίζει ότι οι μελλοντικές εγκαταστάσεις για τη φυσική υψηλής ενέργειας γίνονται μεγαλύτερες και πιο πολύπλοκες. Η χρηματοδότηση για τον τομέα ωστόσο δεν αυξάνεται σε πολλές χώρες και το χρονοδιάγραμμα για τα έργα γίνεται όλο και μεγαλύτερο. «Η φυσική των σωματιδίων θα πρέπει να προσαρμοστεί σε αυτή την εξελισσόμενη κατάσταση που οδηγεί στην ανάγκη για περισσότερο συντονισμό και περισσότερη συνεργασία σε παγκόσμια κλίμακα» τονίζει ο Τσεσμελής.

Συμπερασματικά αναφέρει ότι «η έρευνα για την ενοποίηση των θεμελιωδών δυνάμεων της φύσης απαιτεί την ένωση των προσπαθειών για την επιστήμη σε παγκόσμια κλίμακα προς όφελος της γνώσης μακροπρόθεσμα».

Λουκάς Γούσκος

Η εμπειρία μου ως ενεργού μέλους στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Πυρηνικής Ερευνας – CERN ξεκινά όταν, τριτοετής φοιτητής ακόμα, ήρθα σε επαφή για πρώτη φορά με τις προετοιμασίες για την κατασκευή του πειράματος CMS. Τα τελευταία χρόνια έχω αφοσιωθεί στη μελέτη των ιδιοτήτων του σωματιδίου Higgs, καθώς και σε προγράμματα σχετικά με την αναβάθμιση των υπαρχόντων ανιχνευτών, αλλά και μελλοντικών πειραμάτων σε ακόμα υψηλότερες ενέργειες. Πρόκειται για μια μοναδική εμπειρία σε ένα πραγματικά διεθνές κέντρο που υπερβαίνει κάθε είδους διακρίσεις.
Ο Λουκάς Γούσκος είναι ερευνητής

Ουρανία Σιδηροπούλου

Μετά τις σπουδές μου εργάζομαι στο CERN για την αναβάθμιση ενός από τα ανιχνευτικά συστήματα του πειράματος ATLAS προκειμένου να ανταποκριθεί στην αναζήτηση νέας φυσικής. Οι καινούργιοι ανιχνευτές, οι οποίοι βρίσκονται υπό κατασκευή επί του παρόντος, πρόκειται να καλύψουν μια έκταση μεγαλύτερη από 1.200 m2 και είναι η πρώτη φορά που κατασκευάζονται σε τόσο μεγάλο μέγεθος. Ξεκίνησα να δουλεύω στην έρευνα και ανάπτυξη αυτών των ανιχνευτών πριν από έξι χρόνια προκειμένου να βελτιώσουμε την απόδοσή τους. Τα τελευταία δύο χρόνια είμαι υπεύθυνη και συντονίστρια για τον έλεγχο και τη διασφάλιση ποιότητας της «καρδιάς» αυτών των ανιχνευτών που παράγονται στη βιομηχανία.
Η Ουρανία Σιδηροπούλου είναι ερευνήτρια

Γλωσσάρι

Στοιχειώδες σωματίδιο
Το μικρότερο δομικό σωματίδιο της ύλης που έχει ανακαλυφθεί και που δεν διαιρείται περισσότερο. Δεν έχει εσωτερική δομή και έτσι δεν αποτελείται από άλλα σωματίδια.
Επιταχυντής σωματιδίων
Μια μηχανική διάταξη που μπορεί και επιταχύνει τα σωματίδια της ύλης σε μεγάλες ταχύτητες, έτσι ώστε να φτάσουν ένα σημαντικό ποσοστό της ταχύτητας του φωτός. Με αυτό τον τρόπο δημιουργούνται ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία.