Η μεγάλη ήττα

Αν αφήσουμε στην άκρη τους πανηγυρισμούς των φανατικών και την αμηχανία του υπουργείου Παιδείας, υπήρξαν δύο αξιομνημόνευτες αντιδράσεις για την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας σχετικά με το μάθημα των Θρησκευτικών. Οι αντίπαλοι της απόφασης επισήμαναν ότι επιστρέφουμε στη δεκαετία του ’50. Για το ΣτΕ, το μάθημα αυτό πρέπει να έχει κατηχητικό χαρακτήρα, δήλωσε ο πρώην υπουργός Παιδείας Νίκος Φίλης, ενώ ο διάδοχός του Κώστας Γαβρόγλου υποστήριξε ότι «η απόφαση καταργεί ολόκληρη την επιστημονική, παιδαγωγική και θεολογική εξέλιξη του μαθήματος μετά το 1974».

Κάποια στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ έδωσαν πράγματι μάχη για να αλλάξει το μάθημα των Θρησκευτικών και να υπάρξει μια σαφέστερη διάκριση μεταξύ Εκκλησίας και Κράτους. Η μάχη αυτή όμως ήταν αδέξια, μοναχική και ανοργάνωτη. Από τα Νέα Προγράμματα Σπουδών που είχαν θεσπιστεί επί υπουργίας Διαμαντοπούλου, το κόμμα επέλεξε να επικεντρωθεί στα Θρησκευτικά, ξεσηκώνοντας την Εκκλησία. Και όταν ήρθε η ώρα των μεγάλων αποφάσεων, ο Αλέξης Τσίπρας άδειασε τον υπουργό του. Ακολούθησαν κάποιες σπασμωδικές και εν πολλοίς υποκριτικές κινήσεις, που είχαν ως αποτέλεσμα τη μεγάλη ήττα της περασμένης Παρασκευής.

Το Συμβούλιο της Επικρατείας γίνεται έτσι ο δεύτερος άσχετος παράγων (μετά την Εκκλησία) που παρεμβαίνει στο τι πρέπει να διδάσκονται τα παιδιά μας στο σχολείο. Και το κάνει στο όνομα της ερμηνείας του Συντάγματος – το οποίο αναφέρει όμως απλώς (στο άρθρο 16, που ο ΣΥΡΙΖΑ αρνήθηκε να αναθεωρήσει) ότι «η παιδεία πρέπει να προάγει τη θρησκευτική συνείδηση».

Ισως πάλι να ξεκαθαρίζουν έτσι τα πράγματα. Γιατί μεταξύ αυτών που επιδοκίμασαν την απόφαση υπάρχουν και εκείνοι που χαίρονται γιατί διαλύεται τώρα η ψευδαίσθηση ότι στο μάθημα των Θρησκευτικών διδάσκεται η ιστορία των ιδεών ή των θρησκειών. Αντίθετα με τα άλλα μαθήματα, έγραψε ο Αρίστος Δοξιάδης στο fb, τα Θρησκευτικά «διδάσκονται από θεολόγους και εγκρίνονται από την Εκκλησία, και φυσικά δεν επιτρέπεται στους μαθητές να δώσουν απαντήσεις επικριτικές για το δόγμα». Οι γονείς το γνωρίζουν, οι μαθητές το γνωρίζουν, και είναι ελεύθεροι να ζητήσουν απαλλαγή.

Σε μια χώρα με τόσο μεγάλο επίσημο ποσοστό πιστών, βέβαια, και με τόσο ισχυρή επιρροή της Εκκλησίας, η «ελευθερία» αυτή είναι κάτι σχετικό. Ανεξαρτήτως αυτού, όμως, είναι λυπηρό να αναγνωρίζεται από την ανώτατη δικαστική αρχή ότι στο σχολείο του 21ου αιώνα μπορεί – ή και πρέπει – να υπάρχει ένα μάθημα που απευθύνεται σε ένα άκριτο ακροατήριο, υποχρεωμένο να αντιγράφει και όχι να αντικρούει, να αναπαράγει και όχι να αμφισβητεί.

Οπως μου είπε πάντως ένας νεαρός που δεν πάνε πολλά χρόνια από τότε που τελείωσε το σχολείο, το ίδιο συμβαίνει με τα περισσότερα μαθήματα. «Ας μειώσουν λοιπόν τις ώρες διδασκαλίας», πρότεινε, «κι ας αφήσουν τους μαθητές να ψάχνουν το Ιντερνετ.» Υστερα θα ανακοινωθούν οι νέες μετρήσεις για τον λειτουργικό αναλφαβητισμό και θα μείνουμε πάλι όλοι έκπληκτοι.