Ελληνικό λόμπι ΗΠΑ: Μύθοι και αλήθειες

Τι περιμένουν οι γαλάζιοι, εντός κι εκτός κυβέρνησης, από το ταξίδι του Κυριάκου Μητσοτάκη στις ΗΠΑ; Σίγουρα ό,τι περιμένουν κάθε φορά που εκείνος περνά τα σύνορα: Επενδύσεις. Κάποιοι, μάλιστα, έχουν πάει κι ένα βήμα παραπέρα προτάσσοντας την ανάγκη όχι απλών επενδύσεων στο χρέος της χώρας, αλλά παραγωγικών επενδύσεων. Το ελληνικό χρέος έχει, θεωρούν, ζήτηση γιατί έχει αποδόσεις πια. Το πραγματικό ζητούμενο είναι οι επενδυτές που θα βοηθήσουν στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, κι άρα στην πραγματική οικονομία. Για να πετύχει ένα τέτοιο στόχο ο Πρωθυπουργός θα μπορούσε να καλέσει, για να το πούμε με όρους Φαρ Ουέστ, και το ιππικό. Το ιππικό της ελληνικής ομογένειας.

Για την ακρίβεια, το ελληνικό λόμπι. Βέβαια, εδώ προκύπτει ένα άλλο ζήτημα. Αν υφίσταται – με τη στενή του όρου έννοια – ή όχι ελληνικό λόμπι στην Αμερική. Οι απόψεις που εκφράζονται τόσο από ελληνοαμερικανούς όσο κι από έλληνες πολιτικούς μάλλον συγκλίνουν στη διατύπωση μιας αρνητικής απάντησης στο ερώτημα.

Οσοι συνομιλούν με μέλη της ελληνικής κοινότητας στις ΗΠΑ έχουν παρατηρήσει πως κι εκείνοι αποκαλούν το ελληνικό λόμπι «μύθο» εδώ και πολλά χρόνια. Εννοούν ότι οι ομογενείς δεν κάνουν λόμπινγκ οργανωμένα – με προκαθορισμένους στόχους και στρατηγική συναποφασισμένη με την εκτελεστική εξουσία της χώρας καταγωγής. Οπως άλλα εθνικά λόμπι, με διασημότερο όλων αυτό των αμερικανοεβραίων, το οποίο βρίσκεται σε ανοιχτή γραμμή επικοινωνίας με το Ισραήλ.

Υπάρχουν, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ελληνοαμερικανοί χρηματοδότες, μέλη και στελέχη των δύο μεγάλων κομμάτων, Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικάνων – άνθρωποι δηλαδή που επηρεάζουν με κάποιο τρόπο την αμερικανική πολιτική ζωή. Δεν υπάρχει, ωστόσο, σχεδιασμένη προσπάθεια και συνεργασία μεταξύ αυτών και της εκάστοτε ελληνικής κυβέρνησης. Οσα γίνονται, γίνονται σε προσωπικό επίπεδο, όχι σε συλλογικό. Ορισμένοι, στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, καταλογίζουν την πρωταρχική ευθύνη στην οργανωτική αδιαφορία της μητέρας-πατρίδας.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ. Μελετητές της ελληνικής ιστορίας στην Ουάσιγκτον σημειώνουν, μάλιστα, πως ελληνικό λόμπι λειτούργησε μόνο μεταξύ 1974 – 1978. Οταν οι Ελληνοαμερικανοί κατόρθωσαν να ασκήσουν την απαραίτητη πίεση στις ΗΠΑ, προκειμένου εκείνες να θέσουν όρια στον στρατιωτικό εξοπλισμό που παρείχαν στην Τουρκία μετά την εισβολή στην Κύπρο. Παρεμπιπτόντως, όσοι γνωρίζουν την ελληνοαμερικανική ψυχή μιλούν και για την πικρία που νιώθουν οι ομογενείς των ΗΠΑ επειδή καμία ελληνική κυβέρνηση μέχρι τώρα δεν έδωσε δικαίωμα ψήφου στους απόδημους, δικαίωμα που πολλά άλλα κράτη έχουν εξασφαλίσει στη δική τους ομογένεια.

Ελληνες πολιτικοί με εμπειρία σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής όταν ρωτούνται αν υπάρχει τελικά ή όχι ελληνικό λόμπι στην Αμερική απαντούν διπλωματικά. «Υπάρχουν περιθώρια ισχυρής βελτίωσης. Υπάρχουν περιθώρια για μεγαλύτερο συντονισμό». Παρότι αναγνωρίζουν πως και το ελληνικό κράτος δεν έχει δώσει τη δέουσα βαρύτητα στην αξιολόγηση της προσφοράς του κάθε ελληνοαμερικανού παίκτη – καθώς και στο συντονισμό τους -, σημειώνουν ότι και στον Νέο Κόσμο έχει μεταφερθεί η εθνική μας ασθένεια. «Δεν μπορούν να μιλήσουν μεταξύ τους, όπως δεν μπορούμε κι εμείς εδώ να συζητήσουμε μεταξύ μας», λέει χαρακτηριστικά μια πηγή. Στην ανάγνωσή της αυτό που οφείλει να κάνει μια ελληνική κυβέρνηση, εφόσον προσδοκά στη δημιουργία ενός λόμπι στις ΗΠΑ και τα συνεπακόλουθα οφέλη, είναι να χαράξει μια στρατηγική διεκδικήσεων, η οποία θα ενώσει τους εκεί παίκτες.

Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ. Οι κονεσέρ των διπλωματικών πραγμάτων αναφέρουν πως πλέον δεν υπάρχουν αποκλίνουσες αναγνώσεις στη σχέση Ελλάδας και ΗΠΑ. Αυτό από μόνο του δημιουργεί ένα θετικότερο περιβάλλον για τη δράση ενός λόμπι. Βέβαια, το γεγονός πως – όπως το θέτει χαριτολογώντας πολιτικός με θητεία στο ΥΠΕΞ – «οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις γίνονται πια της μόδας» ενέχει έναν κίνδυνο: Να θέλουν πολλοί να «ανακατευτούν» κι έτσι να επιδεινώνεται η προαναφερθείσα εθνική μας ασθένεια.

Παρ’ όλα αυτά, οι ελλαδίτες πολιτικοί στην πλειονότητά τους πιστεύουν ότι η καλή εικόνα που έχουν τη δυνατότητα οι ομογενείς, χάρη στις προσωπικές τους γνωριμίες, να φιλοτεχνήσουν για την Ελλάδα στη χώρα που κατοικούν, ενδέχεται να προκαλέσει ακόμη και το ενδιαφέρον επενδυτών. Οι πιο αισιόδοξοι επιμένουν ότι η οργάνωση συστηματικών διαύλων επικοινωνίας και η συμφωνία κοινών στόχων ανάμεσα σε ελληνική κυβέρνηση και ομογένεια δεν είναι ανέφικτες. Το αντίθετο, είναι «ζήτημα δυο μηνών».

Τα αποτελέσματα, προσθέτουν, θα μπορούσαν να φανούν εξίσου γρήγορα. «Αρκεί οι λομπίστες εκεί να ξεβολευτούν από τη χιλιοειπωμένη συνταγή», την επίκληση του αρχαίου μεγαλείου και της γέννησης της Δημοκρατίας στο αθηναϊκό έδαφος. Αρκεί, επομένως, να βρουν κι εκείνοι ένα αφήγημα για τη νέα εποχή – στο οποίο μια χώρα με παρελθόν που ξεκινά από το 1492 μ.Χ. έχει περισσότερες πιθανότητες να τείνει ευήκοα ώτα.

Οι Αγγλοι υποστηρίζουν ότι ο πιο ευρύχωρος χώρος είναι ο χώρος για βελτίωση. Είναι μια κομψή διατύπωση των προβλημάτων που διαπιστώνονται στις σχέσεις της ελληνοαμερικανικής με την ελληνική πλευρά. Από την άλλη, όμως, μπορεί να διαβαστεί και σαν το μότο για την απαρχή μιας νέας περιόδου μεταξύ των δυο.