Η ποινικοποίηση {LF}της πολιτικής ζωής είναι συνταγματικό καθήκον

Το Σύνταγμά μας, στο άρθρο 85, ορίζει ότι οι υπουργοί υπάγονται στον ποινικό νόμο. Ετσι ορίζουν και όλα τα πραγματικά συντάγματα, αφού έτσι απαιτεί το κράτος δικαίου. Δεν είναι δυνατόν ένας πολιτικός να δωροδοκείται ή να εκβιάζει, ή να πλαστογραφεί χωρίς να φοβάται τις συνέπειες του νόμου. Αρα η «ποινικοποίηση» της πολιτικής ζωής είναι συνταγματικά επιβεβλημένη. Οποιος παραβιάζει τον ποινικό νόμο, φέρει την ευθύνη, όσο υψηλή θέση και αν έχει.

Ορισμένα συντάγματα όμως ορίζουν ειδικούς διαδικαστικούς κανόνες για την άσκηση ποινικής δίωξης κατά υπουργών, ώστε να τους προστατεύουν από έναν αναίτιο διασυρμό. Ετσι το ελληνικό Σύνταγμα στο άρθρο 86 απαιτεί την άσκηση δίωξης αποκλειστικά από τη Βουλή και όχι τους κοινούς δικαστές.

Αυτή η διαδικασία δεν αλλάζει όμως την ουσία της ποινικής δίκης. «Ποινικοποίηση» στην περίπτωση αυτή σημαίνει ανεξαρτησία από πολιτικά ή άλλα χρησιμοθηρικά κριτήρια. Το ερώτημα είναι το ίδιο με κάθε άλλη άσκηση ποινικής δίωξης. Υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις ότι ο κατηγορούμενος διέπραξε αξιόποινες πράξεις, ώστε να είναι σκόπιμη η παραπομπή του σε δίκη;

Το πρόβλημα της διαδικασίας που προβλέπει το άρθρο 86 είναι ότι αντί να έχουμε «ποινικοποίηση» της πολιτικής έχουμε «πολιτικοποίηση» της ποινικής δίκης. Είναι πολύ παράξενο που την απόφαση για δίωξη τη λαμβάνουν βουλευτές. Σε αντίθεση με τους δικαστές που έχουν προσωπική και λειτουργική ανεξαρτησία, οι πολιτικοί έχουν έναν εντελώς άλλον ρόλο ο οποίος είναι το αντίθετο του ανεξάρτητου. Ενας βουλευτής είναι πάντα εξαρτημένος, ως μέλος μιας κομματικής κοινοβουλευτικής ομάδας. Εχει πάντα ευθύνη απέναντι τους ψηφοφόρους του για το κοινό καλό.

Ενας πολιτικός που καλείται λοιπόν να αποφασίσει για την ποινική δίωξη άλλων πολιτικών, έχει προφανή σύγκρουση συμφερόντων. Πιστεύω ότι ο συνταγματικός νομοθέτης του 1975 διέπραξε μια μεγάλη αστοχία προβλέποντας τη διαδικασία αυτή. Κακώς οι διάφορες αναθεωρήσεις δεν την κατήργησαν.

Η ατυχής διαδικασία που προβλέπει το Σύνταγμα του 1975 καταλήγει συνεπώς να δυσφημεί τους θεσμούς μας, αντί να τους προστατεύει. Δημιουργεί κάθε φορά την εντύπωση – ή τον εύλογο ισχυρισμό – χειραγώγησης της διαδικασίας. Αυτό θα γίνεται κάθε φορά που υπάρχει παραπομπή πολιτικού αντιπάλου, ανεξάρτητα από την αλήθεια ή όχι των επιβαρυντικών στοιχείων. Τέτοιες εικασίες όμως βλάπτουν το Σύνταγμα. Μια ποινική δίωξη δεν πρέπει να έχει κανέναν άλλον στόχο εκτός από την τιμωρία των ενόχων και τίποτε άλλο.

Η σωστή «ποινικοποίηση» της πολιτικής ζωής κατά το άρθρο 86 απαιτεί λοιπόν αυτοπειθαρχία ασυνήθιστη από τους βουλευτές μας. Οφείλουν τώρα να πράξουν με τη σωφροσύνη ενός δικαστή. Θα πρέπει να μελετήσουν προσεκτικά όλη τη δικογραφία προτού σχηματίσουν γνώμη, να μην κάνουν καμία δημόσια δηλώση για το θέμα, να καταδικάσουν έντονα τις όποιες (παράνομες) διαρροές της δικογραφίας και να μη λάβουν εντολές από κανέναν (ούτε από το κόμμα τους) για το πώς θα ασκήσουν την ψήφο τους.

Ελπίζω μια μελλοντική αναθεώρηση να καταργήσει το άρθρο 86, ώστε οι υπουργοί να υπάγονται πλήρως στα κοινά δικαστήρια. Μέχρι να γίνει όμως αυτό οι βουλευτές και τα κόμματά μας έχουν την ευθύνη της προστασίας των θεσμών μας. Σήμερα το Σύνταγμα απαιτεί από τους βουλευτές μας αυτοσυγκράτηση. Αυτό που πρέπει να καταδικάσουμε δεν είναι η «ποινικοποίηση» της πολιτικής ζωής, αλλά η «πολιτικοποίηση» της δικαιοσύνης.

Ο Παύλος Ελευθεριάδης είναι καθηγητής Δημοσίου Δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης