Η δύσκολη τέχνη της αντιπολίτευσης

Το γεγονός ότι είχαμε καλοκαιριάτικα μια σειρά από εκλογικές αναμετρήσεις, τις οποίες, μάλιστα, κέρδισε όλες η Νέα Δημοκρατία δημιούργησε μία παράξενη για τα δεδομένα της χώρας πραγματικότητα. Η χώρα έζησε το καλοκαίρι της έχοντας εκτονωθεί – σαν έπειτα από hungover. Στη διάρκεια του παρατεταμένου καλοκαιριού κανείς δεν ήθελε να ακούει πολλά για τα πολιτικά. Ο κόσμος μπουχτισμένος από το overdose της πολιτικολογίας που προηγήθηκε έδωσε στην περίφημη κανονικότητα τον δικό του ορισμό: κανονικότητα, πρώτα από όλα, είναι η επιστροφή στις συνθήκες ηρεμίας, αυτές που είχαν χαθεί στην ατελείωτη προεκλογική περίοδο που προηγήθηκε. Αυτό το μετεκλογικό σκηνικό βολεύει πολύ την κυβέρνηση, που ζει έναν μήνα του μέλιτος απολαμβάνοντας μια σπάνια απουσία κριτικής και εντάσεων. Αλλά δυσκολεύει εμφανώς την αντιπολίτευση που μοιάζει να μην μπορεί να λειτουργήσει – σαν να μη θέλει να επιστρέψει από τις διακοπές της.

Πολύς κόσμος περίμενε τις ομιλίες του Αλέξη Τσίπρα στη ΔΕΘ για να καταλάβει ποιο θα είναι το αντιπολιτευτικό τροπάρι του ΣΥΡΙΖΑ. Η αλήθεια είναι ότι όσοι παρακολουθήσαμε ομιλίες και δηλώσεις, λίγα καταλάβαμε. Ο Τσίπρας και τα πρωτοκλασάτα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα σε δύο αφηγήματα ολότελα διαφορετικά. Το πρώτο είναι πως τα έκαναν όλα σωστά και ότι απλά ο κόσμος αυτό δεν το κατάλαβε. Το δεύτερο, ότι αυτοί που τους κέρδισαν στις εκλογές κορόιδεψαν τον λαό για να υφαρπάξουν την ψήφο του κρύβοντας την αληθινή τους ατζέντα. Το να υποστηρίζεις ότι ο κόσμος έκανε λάθος που δεν σε ψήφισε, ως τακτική είναι χρήσιμη μόνο σε όσους θέλουν να αποσυρθούν και να γράψουν τα απομνημονεύματά τους. Οταν ισχυρίζεσαι κάτι τέτοιο, το πολύ πολύ να δημιουργήσεις σε έναν κόσμο την περιέργεια να διαβάσει οτιδήποτε γράψεις μπας και κατανοήσει γιατί τον κατηγορείς: στην πολιτική, όμως, το να ευλογείς τα γένια σου ύστερα από ήττες, και μάλιστα διαδοχικές, ούτε ψήφους φέρνει ούτε λογική τακτική είναι. Ακόμα περισσότερο παράλογο μοιάζει να αντιπολιτεύεσαι κάνοντας προφητείες για όσα η κυβέρνηση θα κάνει. Το να καταγγέλλεις ότι υπάρχουν κρυφές ατζέντες δίνει μάλιστα στην κυβέρνηση τη δυνατότητα να σε εκθέσει. Αν στο τέλος δεν έχει προκαλέσει την καταστροφή που ισχυρίζεσαι, θα βρεθεί στην επόμενη εκλογική αναμέτρηση με ένα πλεονέκτημα τεράστιο: το είδος του πλεονεκτήματος, που έχει όποιος κάνει τον πολιτικό του αντίπαλο να φαίνεται ανακόλουθος.

Εχω την υποψία ότι ο Τσίπρας έχει μια δυσκολία να κάνει αντιπολίτευση, γιατί αντιπολίτευση δεν έκανε ποτέ. Ο ΣΥΡΙΖΑ μεγάλωσε στα χρόνια της κρίσης χάρη στην ψήφο ενός κόσμου που ένιωσε τρομερή απογοήτευση κυρίως από το ΠΑΣΟΚ: η επιθετικότητα του ΣΥΡΙΖΑ και των στελεχών του δημιούργησε μια γοητεία για μια ριζοσπαστική αντιμετώπιση των επάρατων κανόνων των Μνημονίων – η αντίδραση και η καταγγελία στην Ελλάδα λατρεύονται, όταν τα πράγματα οικονομικά δυσκολεύουν. Το δεύτερο που μεγάλωσε τον ΣΥΡΙΖΑ στα χρόνια της κρίσης ήταν η καλλιέργεια μαγικών υποσχέσεων: όποιος άκουγε τον Τσίπρα να μιλάει για τα νταούλια που θα χτυπάει και θα χορεύουν οι αγορές, να υπόσχεται καταργήσεις των Μνημονίων με έναν νόμο και ένα άρθρο, να ισχυρίζεται ότι έχει κάθε λύση και πως αυτή μάλιστα είναι και εύκολη, θέλησε να του δώσει μια ευκαιρία, ελπίζοντας πως θα κάνει κάτι. Ομως η τακτική των υποσχέσεων και της καταγγελίας μπορεί να αποδώσει μόνο μια φορά και όταν δεν έχεις να επιδείξεις κυβερνητική θητεία. Οταν έχεις κυβερνήσει, χωρίς να κάνεις σχεδόν τίποτα από όσα έταζες κι όταν μάλιστα υπερασπίζεται το έργο σου ως «απόδειξη στροφής στον ρεαλισμό», πώς διάβολο να συγκινήσεις το παλιό σου ακροατήριο; Ο Τσίπρας πολλές υποσχέσεις δεν μπορεί πια να δώσει. Χρειάζεται ένα νέο αφήγημα – κυρίως πρέπει να πείσει ότι έχει ένα σχέδιο που μπορεί να κάνει τη ζωή των ανθρώπων καλύτερη. Δύσκολο και το να βρεις το σχέδιο και το να πείσεις όσους σε έχουν δει να κυβερνάς τη χώρα για χρόνια.

Ο Τσίπρας έχει ανάγκη από ένα νέο Μνημόνιο. Με αυτό έκανε την τύχη του…