Οι ανισότητες στο εσωτερικό των χωρών και μεταξύ των χωρών

Είναι άραγε καλύτερο να είναι κανείς φτωχός σε μια πλούσια χώρα ή πλούσιος σε μια φτωχή; Κατ’ αρχάς «πλούσιος» και «φτωχός» χαρακτηρίζεσαι αν ανήκεις αντίστοιχα στο 5% της κορυφής και το 5% της βάσης των εισοδημάτων. Σε μια τυπική πλούσια χώρα το φτωχότερο 5% του πληθυσμού εισπράττει περίπου το 1% του εθνικού εισοδήματος. Το πλουσιότερο 5% καρπώνεται περίπου το 25% του εθνικού εισοδήματος.

Ας υποθέσουμε κατ’ αναλογία ότι πλούσιες και φτωχές χώρες είναι όσες ανήκουν στο υψηλότερο 5% και στο χαμηλότερο 5% του μέσου κατά κεφαλήν εισοδήματος. Σε μια τυπική φτωχή χώρα (ας πούμε στη Λιβερία ή στον Νίγηρα) το μέσο ετήσιο εισόδημα είναι περίπου 1.000 δολάρια, ενώ σε μια τυπική πλούσια χώρα (στην Ελβετία ή στη Νορβηγία) ξεπερνά τα 65.000 δολάρια. Για την υπόθεσή μας υπολογίζουμε ότι ένα πλούσιο άτομο σε μια φτωχή χώρα έχει εισόδημα 5.000 δολαρίων, ενώ ένα φτωχό άτομο σε μια πλούσια χώρα κερδίζει 13.000 δολάρια.

Αν σταθμίσουμε τα εισοδήματα αυτά με το κόστος ζωής σε κάθε χώρα διαπιστώνουμε ότι το επίπεδο ζωής ενός φτωχού σε μια πλούσια χώρα είναι δύο και πλέον φορές υψηλότερο από εκείνο ενός πλούσιου σε μια φτωχή χώρα. Το συμπέρασμα αυτό εκπλήσσει τους φοιτητές μου. Αλλά οι πλούσιοι πολίτες στις φτωχές χώρες δεν είναι τίποτε μεγιστάνες που ζουν σε επαύλεις. Είναι γραφειοκράτες της κυβέρνησης. Δημόσιοι υπάλληλοι.

Η ψαλίδα στο επίπεδο ζωής μεταξύ των πλούσιων και των φτωχών χωρών είναι απίστευτα μεγάλη. Οι ανισότητες μεταξύ των κρατών είναι πιο εντυπωσιακές από τις ανισότητες στο εσωτερικό τους. Αλλά από το 1980 και εντεύθεν, με πρωτοπόρο την Κίνα, οι ρυθμοί ανάπτυξης στις φτωχές χώρες ξεπερνούν εκείνους των πλουσίων. Ο λαϊκιστικός εθνικισμός στη Δύση τροφοδοτείται εν μέρει από το ότι το άνοιγμα του διεθνούς εμπορίου διεύρυνε τις ανισότητες στις δυτικές χώρες. Οι πολιτικές που στηρίζουν τα χαμηλά εισοδήματα και περιορίζουν την οικονομική ανασφάλεια συμβάλλουν στην εξάλειψη των ανισοτήτων στο εσωτερικό των πλούσιων χωρών, ενώ ταυτόχρονα δίνουν στις φτωχές οικονομίες αναπτυξιακή ώθηση.

Ο Ντάνι Ρόντρικ είναι καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Harvard