«Καμία συζήτηση υπό τις απειλές {LF}των τουρκικών κανονιών»

Αδύνατη χαρακτηρίζει τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό, υπό την απειλή κανονιοφόρων και παρουσία των τουρκικών γεωτρύπανων στην κυπριακή ΑΟΖ, ο Νίκος Αναστασιάδης. Ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας – με αποκλειστική συνέντευξη στα «ΝΕΑ» αμέσως μετά τη χθεσινή συνάντησή του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, στο Μέγαρο Μαξίμου – αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο προσφυγής στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για το θέμα της Αμμοχώστου, επισημαίνει ότι η πρωτοβουλία για τριμερή συνάντηση για το Κυπριακό ανήκει πλέον στον γγ του ΟΗΕ, ενώ θεωρεί ότι το κλειδί για να ξεπεραστεί το αδιέξοδο βρίσκεται στα χέρια της Αγκυρας. «Δυστυχώς, η Τουρκία ελέγχει απόλυτα την πολιτική ζωή των Κατεχομένων και την οικονομική ζωή των Τουρκοκυπρίων…», τονίζει με έμφαση.

Μετά τη συνάντηση με τον Μουσταφά Ακιντζί και την ειδική απεσταλμένη του γγ του ΟΗΕ, Τζέιν Χολ Λουτ, είστε αισιόδοξος για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό;

Λαμβάνοντας υπόψη τις πρόσφατες δηλώσεις Τσαβούσογλου, πέρα από τις παράνομες ενέργειες της Τουρκίας, σε βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας που πλήττουν Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους είμαι σοβαρά προβληματισμένος. Θέλω να ελπίζω ότι θα συμβάλλουν όλοι, και ιδιαίτερα η Τουρκία, στη δημιουργία εκείνου του κλίματος που πριν και πάνω από όλα θα επιτρέψει – ή θα ενθαρρύνει – τον γγ του ΟΗΕ να συγκαλέσει μια νέα σύνοδο για την Κύπρο και αυτό θα διαφανεί από τις βολιδοσκοπήσεις της κ. Λουτ και του γγ του ΟΗΕ – κατά τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ – που θα διαπιστώσουν πέραν των διαθέσεων της κυπριακής πλευράς, πέραν του κ. Ακιντζί και εμού, και τις διαθέσεις των εγγυητριών δυνάμεων, αναλόγως των απαντήσεων ή των προθέσεων και της πολιτικής βούλησης που θα επιδείξουν, ιδιαίτερα η Τουρκία, για να είμαστε ειλικρινείς, διότι η Ελλάδα είναι πάντοτε στο πλευρό μας, αποφασισμένη να συμβάλλει στο μέτρο του δυνατού στην ειρηνική επίλυση του κυπριακού προβλήματος. Συνεπώς στο ερώτημα αισιόδοξος ή απαισιόδοξος, απαντώ συγκρατημένα αισιόδοξος με ζωντανή την ελπίδα ότι η Τουρκία να συνειδητοποιήσει ότι έφτασε επιτέλους η ώρα να ενεργεί με βάση το διεθνές δίκαιο όπως είναι καταγεγραμμένο στη Χάρτα των ΗΕ και όχι όπως η ίδια θέλει να το ερμηνεύει δικαιολογώντας επεκτατικές προθέσεις και διαθέσεις.

Μπορούμε να μιλάμε για συνομιλίες με τα τουρκικά γεωτρύπανα στην κυπριακή ΑΟΖ;

Οχι και σε αυτό θα πρέπει να πω ότι είναι ομόφωνη η θέση όλης της πολιτικής ηγεσίας. Εάν δεν τερματιστούν οι έκνομες ενέργειες της  Τουρκίας, δεν υπάρχει περίπτωση κάτω από τις απειλές των κανονιοφόρων να προσέλθεις, να παρακαθήσεις σε διαπραγματεύσεις και να αναμένεις ότι είναι δυνατόν να έχεις ένα αποτέλεσμα που θα γίνει αποδεκτό και από τις δύο κοινότητες. Διότι είναι συμφωνημένο ότι η όποια λύση δεν θα υπογραφεί από τους ηγέτες αλλά ύστερα από δημοψήφισμα. Συνεπώς η λύση θα πρέπει να ανταποκρίνεται στις ανησυχίες και τις προσδοκίες και των δύο πλευρών.

Η Τουρκία διαμηνύει ότι αν δεν σταματήσει η Κυπριακή Δημοκρατία το ενεργειακό της πρόγραμμα, δεν αποσύρει τα δικά της γεωτρύπανα. Τι πρέπει να περιμένουμε και κατά πόσο υπήρξε δική σας αντιπρόταση για δημιουργία ενός ειδικού λογαριασμού;

Η πρόταση του κ. Ακιντζί, η οποία όπως αποκάλυψε ο κ. Τσαβούσογλου ήταν μία πρόταση που διαμορφώθηκε στην Τουρκία, σε συνεργασία με τον κ. Οζερσάι, έρχεται πρώτον σε αντίθεση με τις συγκλίσεις που είχε πετύχει ο αείμνηστος πρόεδρος Χριστόφιας με τον Ταλάτ και οι οποίες επαναβεβαιώθηκαν επί των ημερών μου με τον κ. Ακιντζί. Συγκλίσεις οι οποίες προβλέπουν ότι η Κύπρος ήταν και παραμένει μέλος της διεθνούς συνθήκης για το δίκαιο της θάλασσας του 1982. Το ότι υπήρξε σύγκλιση αποδεικνύεται και από το ότι το θέμα δεν ήταν ανάμεσα στα σημεία Γκουτέρες (εγγυήσεις, στρατεύματα, περιουσιακό, εδαφικό, αποτελεσματική συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων, εκ περιτροπής προεδρία και ισότιμη μεταχείριση ελλήνων και τούρκων υπηκόων). Δεν θεωρήθηκε ότι έπρεπε να συζητηθεί. Ο καθορισμός της ΑΟΖ και ο φυσικός πλούτος που ενδέχεται να υπάρχει, ανήκουν κατ΄ αποκλειστικότητα στην κεντρική κυβέρνηση του ομόσπονδου κράτους που θα προκύψει μετά τη λύση. Η αποδοχή της επιτροπής σημαίνει αποδοχή κατάργησης της Κυπριακής Δημοκρατίας και των κυριαρχικών της δικαιωμάτων. Ουδεμία επιτροπή είναι δυνατόν να έχει κυριαρχικά δικαιώματα. Τα κράτη έχουν κυριαρχικά δικαιώματα. Συνεπώς η οποιαδήποτε επιτροπή εκτός συντεταγμένων παραμέτρων του αναγνωρισμένου κράτους δεν θα παρήγαγε τα οποιαδήποτε αποτελέσματα.

Το πιο σημαντικό είναι ότι με την άρνηση της Τουρκίας να αποδεχθεί τη συνθήκη για το δίκαιο της θάλασσας και την αμφισβήτηση όπως παρουσιάζεται σήμερα μειώνει την ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας κατά 44%. Αυτό είναι εις βάρος και των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων και το έχω επισημάνει στον κ. Ακιντζί.

Ομως επειδή η άρνηση είναι το ευκολότερο, έστω και αν δικαιολογείται, υπέβαλα μία αντιπρόταση προκειμένου να δημιουργηθεί ένα θετικό κλίμα, προκειμένου να τερματιστούν οι έκνομες ενέργειες της Τουρκίας και είπα ότι θα ήμουν διατεθειμένος, πέρα από τον νόμο που έχει θεσπίσει η Κυπριακή Δημοκρατία, και αφορά το επενδυτικό ταμείο στο οποίο θα κατατίθεται το σύνολο τυχόν εσόδων από την αξιοποίηση του φυσικού πλούτου – σημειώνεται ότι προστατεύονται και οι Τουρκοκύπριοι γιατί απαγορεύεται η ανάληψη ποσών ή χρήση του ταμείου για εξόφληση δημόσιου χρέους και νέο δανεισμό του Δημοσίου – έχω πει ότι θα ήμουν έτοιμος να αποδεχτώ το άνοιγμα ενός escrow account προς όφελος της τουρκοκυπριακής κοινότητας, σύμφωνα με την αναλογία του πληθυσμού. Ο κ. Ακιντζί αντιδρούσε για ενδεχόμενο δικαίωμα αξιοποίησης των εσόδων από την ελληνοκυπριακη πλευρά, ενώ οι Τουρκοκύπριοι θα έπρεπε να αναμένουν τη λύση. Είπα λοιπόν – το έδωσα και σε άτυπο έγγραφο – εάν και εφόσον η Τουρκία αναγνωρίσει την ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως αυτή καθορίζεται από τη συνθήκη για το Δίκαιο της Θάλασσας και οι διαπραγαμτεύσεις για την επίλυση του Κυπριακού είναι σε εξέλιξη, ότι είμαι έτοιμος να αποδεχθώ εκροές από αυτό τον λογαριασμό προς όφελος της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Πρόσθετα ο τουρκοκύπριος ηγέτης θα ενημερώνεται ανελλιπώς για τους ενεργειακούς σχεδιασμούς της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ο κ. Τσαβούσογλου απέρριψε και αυτή την πρόταση. Επομένως δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτές οι αξιώσεις της Τουρκίας μέσα από συμπεριφορές όπως αυτές που καταγράφονται στην ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η Τουρκία ανοίγει και θέμα Αμμοχώστου…

Είναι ακόμα μία πρόκληση, ενώ προσπαθούμε να δημιουργηθεί ένα θετικό κλίμα είτε εσωτερικών πολιτικών αναγκών, και ενόψει των εκλογών στην τουρκοκυπριακή κοινότητα, δεν θεωρώ καθαρά τουρκοκυπριακή πρόκληση τα όσα συμβαίνουν, εάν δεν υπήρχε η ενθάρρυνση, η συγκατάθεση, ή ακόμα η υπαγόρευση από την πλευρά της Τουρκίας. Απόδειξη τούτου είναι η παρουσία του υπουργού Αμυνας της Τουρκίας, του υπουργού Δικαιοσύνης, ή ακόμα και του κ. Τσαβούσογλου στην περίκλειστη περιοχή της Αμμοχώστου, κατά παράβαση των σχετικών ψηφισμάτων των ΗΕ που αξιούν επιστροφή της. Ακόμα μία πρόκληση από πλευράς Τουρκίας είναι η εγκαθίδρυση τάχα προξενείου στην Αμμόχωστο.

Θα βάλετε θέμα στο Συμβούλιο Ασφαλείας;

Μελετούμε διάφορα μέτρα. Πέρα από την καταγγελία δια επιστολών μελετάται και το ενδεχόμενο νομικών μέτρων με βάση το διεθνές δίκαιο.

Ο κατοχικός «ΥΠΕΞ», Οζερσάι, χρησιμοποιείται από την Τουρκία για να δυναμιτίζει τις προσπάθειες διαπραγματεύσεων;

Δεν θα αποδώσω επίθετα για οποιονδήποτε. Θέλω όμως να θέσω το ερώτημα, πόση ευχέρεια έχουν οι Τουρκοκύπριοι, ανεξαρτήτως πολιτικής κατεύθυνσης. Χωρίς να αμφισβητώ ότι υπάρχουν Τουρκοκύπριοι που αγαπούν την Κύπρο και είναι προτεραιότητά τους, χωρίς να αρνούνται την εθνική τους καταγωγή. Δυστυχώς η Τουρκία ελέγχει απόλυτα την πολιτική ζωή των Κατεχομένων, την οικονομική  ζωή των Τουρκοκυπρίων είτε διά της παρουσίας του τουρκικού στρατού, είτε διά της οικονομικής βοήθειας που παρέχει, είτε και με την παρουσία των εποίκων που δυστυχώς όσο ο χρόνος περνά, αυξάνονται με μια υπολογιζόμενη παρουσία – ακόμα και από τους Τουρκοκύπριους – που σήμερα μπορεί να αποτελεί και πλειοψηφία του πληθυσμού των Κατεχομένων.

Θεωρείτε ότι θα υπάρξει κλιμάκωση της επιθετικότητας της Τουρκίας; Θα μπορούσε η Κυπριακή Δημοκρατία να ζητήσει περαιτέρω κυρώσεις από την ΕΕ;

Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει ποιες θα είναι οι επόμενες κινήσεις της Αγκυρας. Δυστυχώς η αποθράσυνση έχει περάσει πλέον τα όρια μίας πρόσκαιρης παραβατικότητας. Ηδη η ΕΕ έχει περάσει από τις φραστικές καταδίκες σε αποφάσεις λήψης στοχευμένων μέτρων. Δεν παραγνωρίζω τις όποιες δυσκολίες υπάρχουν είτε από ευρωπαϊκής πλευράς είτε από άλλες δυνάμεις, οι οποίες παρά το ότι αναγνωρίζουν την παρανομία της Τουρκίας, λόγω και συμφερόντων δεν φαίνεται να είναι αποφασισμένες να προχωρήσουν σε τέτοια μέτρα που πραγματικά να προκαλούν κόστος στην Τουρκία για να κάνει δεύτερες σκέψεις. Βεβαίως εμείς θα συνεχίσουμε να δίνουμε τη μάχη και ελπίζω ότι κάποια στιγμή θα διαφοροποιηθεί το κλίμα.

Η εμπλοκή αμερικανικών εταιρειών στις έρευνες της κυπριακής ΑΟΖ μπορεί να αποτελέσει ανάχωμα στην τουρκική προκλητικότητα;

Θέλω να είμαι πραγματιστής. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι Αμερικάνοι δεν θα δεχθούν ποτέ την αμφισβήτηση των δικών τους συμφερόντων. Νομίζω ούτε η Τουρκία διανοείται μια ανάλογη προσβολή συμφερόντων. Επομένως όσον αφορά τις αδειοδοτημένες περιοχές και δεν εννοώ μόνο τις ΗΠΑ, αλλά και εταιρείες από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, πιστεύω ότι το ενεργειακό μας πρόγραμμα δεν μπορεί να ανατραπεί. Θεωρώ ότι είναι αδύνατο να ανατραπεί από τις όποιες έκνομες ενέργειες της Τουρκίας.

Τι συμφωνήσατε με τον Κυριάκο Μητσοτάκη ενόψει και της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ;

Εγινε μία πλήρης ενημέρωση η οποία διεξήχθη σε ένα εξαίρετο κλίμα, όπως εξαίρετες ήταν και οι σχέσεις με τον προκάτοχο του κ. Μητσοτάκη. Με τον κ. Μητσοτάκη όμως υπάρχει και ένας πρόσθετος λόγος, είμαστε ενταγμένοι και οι δύο στην ίδια πολιτική ομάδα. Πρέπει να πω ότι είμαι ευγνώμων γιατί όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις ακολούθησαν πάντοτε μία στάση ταυτισμένη με τα συμφέροντα του κυπριακού Ελληνισμού. Ηταν μία δημιουργική συνάντηση που έθεσε τις βάσεις για περαιτέρω συνεργασία, ανεπτύχθησαν προβληματισμοί για τα παραπέρα βήματα για το πώς αντιμετωπίζεται η τουρκική βουλιμία, με πάντοτε σταθερή την επιδίωξη της ειρήνης μέσα από τον διάλογο.