Ο συμβολισμός της βραχύχρονηςεπιστροφής τους είναι μεγάλος

Η πρόταση του κ. Πρωθυπουργού προς το Βρετανικό Μουσείο για τον βραχυπρόθεσμο δανεισμό γλυπτών του Παρθενώνα κρίνεται κατ’ αρχάς ως θετική. Η με οποιονδήποτε τρόπο συντήρηση στην επικαιρότητα της διεκδίκησης επιστροφής των μαρμάρων λειτουργεί θετικά, διαμορφώνοντας την κοινή γνώμη στο εσωτερικό, στην ίδια τη Βρετανία, αλλά και διεθνώς. Πολλώ μάλλον που τώρα γίνεται με αφορμή μια σημαντική εθνική επέτειο.

Βέβαια, ακόμη και αν ανταποκριθεί στο αίτημα το Βρετανικό Μουσείο, τα πράγματα δεν θα είναι εύκολα, γιατί η πρακτική διαδικασία της επιστροφής ενέχει πολλές δυσκολίες, μεγάλο κόστος και πιθανούς κινδύνους: πρώτα πρώτα, ας μη φανταζόμαστε ότι οι Βρετανοί θα αδειάσουν την αίθουσα Duveen. Θα δώσουν πολύ λίγα κομμάτια, φαντάζομαι ενδεικτικά από κάθε μέρος του μνημείου (από τα αετώματα, τις μετόπες και τη ζωφόρο). Αλλά έστω και έτσι, ο συμβολισμός της βραχύχρονης επιστροφής τους στο πληγωμένο μνημείο θα είναι πολύ ισχυρός.

Κατόπιν, πολύ σημαντικά θα είναι τα πρακτικά προβλήματα της μεταφοράς (αφαίρεση για πρώτη φορά από τη θέση τους, εγκιβωτισμός, αεροπορικά ταξίδια, χερσαίες μεταφορές). Εικάζω ότι τη διαδικασία θα αναλάβει ειδική, έμπειρη ομάδα επιστημόνων και τεχνιτών, όπως π.χ. αυτή υπό τον δρα Κων/νο Ζάμπα, που έφερε εις πέρας με εξαιρετική ταχύτητα και αποτελεσματικότητα τη μεταφορά των γλυπτών από το παλαιό στο νέο Μουσείο Ακρόπολης.

Ενα άλλο θέμα αποτελεί η ανάγκη καταβολής τεράστιου ποσού ασφαλίστρων για μια τέτοιου μεγέθους και πρωτοφανή στα χρονικά επιχείρηση. Αλλά εδώ ευελπιστώ στην ευαισθησία των ασφαλιστικών εταιρειών και των μεγάλων πολιτιστικών ιδρυμάτων της χώρας. Ας λειτουργήσει κι εδώ η εταιρική κοινωνική ευθύνη. Ευκαιρία για άλλη μια εκδήλωση φιλοπατρίας, που θα έχει ασφαλώς ανταποδοτικά οφέλη στο κύρος και στην αξιοπιστία τους.

Σoβαρό ζήτημα, όμως, δημιουργείται από την εκ των προτέρων δέσμευση του κ. Πρωθυπουργού για την αποστολή ως αντί-δωρο στο Βρετανικό Μουσείο «πολύ σημαντικών αρχαίων που δεν έχουν βγει ποτέ από τη χώρα μας». Εδώ προκαταλαμβάνονται οι υπηρεσίες και οι ειδικοί επιστήμονες, που, με βάση κριτήρια ασφαλείας μοναδικών έργων τέχνης, έχουν ορίσει ότι ορισμένα αρχαία δεν είναι δυνατόν να μετακινηθούν από τη θέση όπου εκτίθενται σήμερα.

Γνωρίζω πως οι πρακτικές δυσκολίες που εξετέθησαν είναι πολλές και μεγάλες, αλλά πιστεύω ότι εν τέλει ο συμβολισμός της κίνησης είναι πολύ μεγαλύτερος. Φανταστείτε τη στιγμή που μέσα στο Μουσείο Ακρόπολης θα αφαιρεθεί ένα αντίγραφο μετόπης της νότιας πλευράς με την Κενταυρομαχία, ή ένα κομμάτι γύψου από ένα γλυπτό των αετωμάτων ή από τμήμα της ζωφόρου και στη θέση τους θα τοποθετηθούν τα πρωτότυπα. Νομίζω πως θα είναι μια από τις πιο σημαντικές στιγμές στην πολιτιστική ιστορία της νεώτερης Ελλάδας.