Πρωθυπουργός χωρίς πλειοψηφία

Δραματικές σκηνές το Brexit έχει προσφέρει πολλές, αλλά αυτή περιλαμβάνεται στις θεαματικότερες: ενόσω μιλούσε χθες ο Μπόρις Τζόνσον στη Βουλή των Κοινοτήτων, κατά την πρώτη, θυελλώδη ημέρα λειτουργίας της μετά τη θερινή ανάπαυλα, ένας βουλευτής του κόμματός του, ο Φίλιπ Λι, σηκώθηκε, διέσχισε την αίθουσα και κάθισε στα έδρανα των φιλευρωπαίων Φιλελεύθερων Δημοκρατών, στερώντας από τον βρετανό πρωθυπουργό την οριακή κοινοβουλευτική πλειοψηφία του. Λίγες ώρες αργότερα, και σε πείσμα των πρωθυπουργικών απειλών προς τους αντάρτες των Τόρις για κομματικές διαγραφές και πρόωρες εκλογές, μια πλειοψηφία των βρετανών βουλευτών (328 έναντι 301 ψήφων), ανάμεσά τους και ο εγγονός του Ουίνστον Τσόρτσιλ, ο 71χρονος Συντηρητικός βουλευτής Νίκολας Σόαμς, ενέκρινε διακομματική πρόταση που τους εξασφαλίζει σήμερα τον έλεγχο της κοινοβουλευτικής ατζέντας: το πρώτο μέρος της προσπάθειάς τους να περάσουν εντός της ημέρας νομοσχέδιο που θα υποχρεώνει τον Τζόνσον να ζητήσει από την ΕΕ νέα μετάθεση του Brexit, πολύ πέραν της ισχύουσας 31ης  Οκτωβρίου, για τις 31 Ιανουαρίου του 2020.

Πώς θα αντιδράσει ο βρετανός πρωθυπουργός αν υπερψηφιστεί το επονομαζόμενο νομοσχέδιο Χίλαρι Μπεν, με τη βοήθεια και ανταρτών του κόμματός του; Εχει ήδη καταστήσει σαφές πως αντιμετωπίζει τη χθεσινή και τη σημερινή ψηφοφορία σαν ψηφοφορίες επί πρότασης μομφής. «Ο πρωθυπουργός υπήρξε πολύ σαφής… Αν οι βουλευτές ψηφίσουν […] να αχρηστεύσουν τη διαπραγματευτική θέση του Ηνωμένου Βασιλείου, να παραδώσουν την εξουσία στην αντιπολίτευση, τότε το επόμενο λογικό βήμα για αυτόν είναι κάτι που δεν θέλει… να πάει σε εκλογές» ξεκαθάρισε χθες εκπρόσωπός του, με την ημερομηνία της 14ης Οκτωβρίου να κυκλοφορεί ήδη έντονα.

Αυτό εννοούσε προφανώς και ο ίδιος ο βρετανός πρωθυπουργός όταν διαβεβαίωσε χθες δύο διαφορετικές βουλευτές των Εργατικών, που ζητούσαν να μάθουν αν θα σεβαστεί τον οποιονδήποτε νόμο περάσει η Βουλή ώστε να εμποδίσει ένα άτακτο Brexit, πως «φυσικά» θα σεβαστεί «και το Σύνταγμα και τους νόμους». Γιατί ο Τζόνσον το έχει πει ήδη σε όλους τους τόνους: «Επ’ ουδενί πρόκειται να δεχθεί» να κάνει αυτό που αξιώνει το, κατά τον ίδιο, «νομοσχέδιο παράδοσης του Τζέρεμι Κόρμπιν», να πάει στις Βρυξέλλες και να «ικετεύσει» για μια αναβολή, κάτι που θα τον «υποχρέωνε να αποδεχθεί όλους τους όρους» της ΕΕ. Το Σαββατοκύριακο, μάλιστα, ο υπουργός Μάικλ Γκόουβ είχε αρνηθεί να πει αν η κυβέρνηση θα εφάρμοζε το νομοσχέδιο Μπεν.

Το ερώτημα όμως είναι: θα βρει ο Τζόνσον την πλειοψηφία των δύο τρίτων που χρειάζεται στη Βουλή ώστε να προχωρήσει σε πρόωρες εκλογές; Και κάτι ακόμα: μπορεί ο ίδιος να ευελπιστεί να τις κερδίσει και να εφαρμόσει ανενόχλητος τα σχέδιά του αφού πρώτα διαγράψει όλους τους εσωκομματικούς του αντιπάλους – όμως πώς θα διαγράψει, μεταξύ άλλων, τον εγγονό του Τσόρτσιλ από τους Τόρις; Παρότι θέλουν τις εκλογές, οι Εργατικοί εμφανίστηκαν απρόθυμοι να συναινέσουν φοβούμενοι πως ο βρετανός πρωθυπουργός θα τις μετέθετε για μετά την 31η  Οκτωβρίου, την ημέρα που εννοεί να αποχωρήσει από τη Βρετανία «σε κάθε περίπτωση». Τα κόμματα της αντιπολίτευσης συμφώνησαν χθες να μη στηρίξουν τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών μέχρις ότου περάσει από το Κοινοβούλιο το νομοσχέδιο Μπεν και παρά τις αμφίσημες δηλώσεις που έκανε κατόπιν ο Τζέρεμι Κόρμπιν, οι Εργατικοί ανακοίνωσαν τελικά πως δεν θα συναινέσουν σε πρόωρες εκλογές, καθώς θέλουν να «βράσει ο Τζόνσον στο ζουμί του» και να «αναλάβει την ευθύνη» για το χάος που έχει προκαλέσει.

Η σημερινή μέρα όμως είναι κρίσιμη για έναν ακόμα λόγο: το ανώτατο δικαστήριο της Σκωτίας αναμένεται να κρίνει προσφυγή 70 και πλέον βουλευτών που καταγγέλλουν ως παράνομη και αντισυνταγματική την απόφαση που έλαβε τέλη Αυγούστου ο Τζόνσον να αναστείλει την ερχόμενη εβδομάδα και για πέντε εβδομάδες τις εργασίες της Βουλής. Ο βρετανός πρωθυπουργός εννοούσε έτσι να δέσει, παραμονές του Brexit, τα χέρια των βουλευτών. Κινδυνεύει ωστόσο να βρεθεί ο ίδιος, άμεσα, σε αυτή τη θέση.

«Καμία συγκεκριμένη πρόταση»

Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχει κάνει ακόμα καμία «συγκεκριμένη πρόταση» προκειμένου να σώσει τη συμφωνία για το Brexit και η προοπτική ενός no deal παραμένει «μία πολύ ξεκάθαρη πιθανότητα», ανακοίνωσε χθες η Κομισιόν, την ώρα που ο Μπόρις Τζόνσον επέμενε πως πέτυχε κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού μία «πραγματική δυναμική» στις συνομιλίες με την ΕΕ και πως μια οριστική συμφωνία θα επιτευχθεί στην ευρωπαϊκή Σύνοδο της 17ης-18ης Οκτωβρίου.