Ο ψηφιακός Ελ Γκρέκο και η αρχαία τέχνη

Η ανάδειξη των δεσμών που συνδέουν τον Ελ Γκρέκο με την αρχαιότητα βρίσκεται στον πυρήνα της έκθεσης «Απηχήσεις της αρχαιότητας στο έργο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου» στη Βασιλική του Αγίου Μάρκου στο Ηράκλειο Κρήτης. Ο Δήμος Ηρακλείου σε επιμέλεια Ιάνθης Ασημακοπούλου στήνει μια έκθεση που αναφέρεται σε μία από τις διαρκείς πηγές έμπνευσης της ζωγραφικής της Αναγέννησης αλλά και στις επιρροές του κορυφαίου καλλιτέχνη από έργα μεγάλων προσωπικοτήτων της εποχής εκείνης. Το ιδιαίτερο στοιχείο της διοργάνωσης είναι πως επιστρατεύοντας σύγχρονη εικαστική τεχνολογία δίνει την ευκαιρία στο κοινό να δει ψηφιακές αναπαραγωγές έργων του Θεοτοκόπουλου που παραχώρησαν σημαντικά μουσεία όπως του Τολέδου, της Μαδρίτης, της Ρώμης, της Φλωρεντίας, του Βατικανού, της Οξφόρδης, της Νέας Υόρκης κ.ά.

Στόχος της έκθεσης είναι να αναδείξει τα μοτίβα της ελληνικής και ρωμαϊκής αρχαιότητας που ο ζωγράφος προσέλαβε άμεσα, μέσα από την επαφή του με αρχαιότητες, ή έμμεσα, μέσα από πίνακες, χαρακτικά σχέδια και ιδέες άλλων καλλιτεχνών. Αναλύοντας την εικονογραφία του, ο επισκέπτης θ’ αντιληφθεί την εμφανή ενσωμάτωση της αρχαίας γλυπτικής στους πίνακες των ρωμαϊκών χρόνων του Θεοτοκόπουλου. Στη Βενετία άλλωστε και στη Ρώμη συνδέθηκε με κύκλους λογίων, παρακολούθησε συζητήσεις που διεύρυναν τους πνευματικούς του ορίζοντες ενώ είχε πρόσβαση σε φημισμένες ιδιωτικές συλλογές αλλά πιθανότητα και στους θησαυρούς του Βατικανού. Την περίοδο αυτή μάλιστα φαίνεται ότι συμπεριέλαβε στις καλλιτεχνικές του αποσκευές αρχαία σχέδια, στάσεις, κινήσεις, εκφράσεις, χειρονομίες που ύστερα από εξεργασία και επαναδιατύπωση στο δικό του ιδίωμα, εμπλούτισαν μορφολογικά αλλά και νοηματικά τη μετέπειτα εικαστική του παραγωγή στην Ισπανία.

Σήμερα, αξιοποιώντας μέσα σύγχρονης τεχνολογίας, στην έκθεση παρουσιάζονται έργα και δίπλα σε αυτά απεικονίσεις αρχαίων γλυπτών, ανάγλυφων, νομισμάτων και άλλων καλλιτεχνημάτων, που συνδέονται με αυτά. Με αυτόν τον τρόπο, η έκθεση αποκαλύπτει σε όσους περάσουν την πόρτα της πόσο ευέλικτες αλλά και ανθεκτικές αποδεικνύονται στον χρόνο οι αρχαίες φόρμες. Στην περίπτωση που ο ζωγράφος, προσέλαβε αρχαία μοτίβα ενσωματωμένα σε έργα ομοτέχνων του, εμφανίζονται απεικονίσεις τους δίπλα στα συνδεόμενα με αυτά έργα του Θεοτοκόπουλου.

Με αφορμή την έκθεση, κυκλοφορεί δίγλωσσος συλλογικός τόμος με άρθρα καθηγητών που έχουν ασχοληθεί με το έργο του ζωγράφου όπως οι Χοσέ Ριέγο, Αγγελική Λυμπεροπούλου, Φερνάντο Μαρίας και Τζεόνγκο Παρκ. Παράλληλα, θα πραγματοποιηθούν και δύο ομιλίες: η δρ Κορίνα Βουγιούκα, διδάσκουσα στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, θα μιλήσει με θέμα «Ο ζωγράφος των χεριών, η μουσική στη ζωγραφική του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου» και ο Χοσέ Ριέγο, επίκουρος καθηγητή στο  Universidad Autonoma de Madrid, θα αναφερθεί στη Βιβλιοθήκη του Θεοτοκόπουλου.