Τα στοιχήματα της συναίνεσης

«Την αποστόμωσα παραθέτοντας τον ορισμό της Μάργκαρετ: “συναίνεση είναι η διαδικασία εγκατάλειψης κάθε πεποίθησης, κάθε αρχής, κάθε αξίας και πολιτικής” και “κάτι στο οποίο κανείς δεν πιστεύει και με το οποίο κανείς δεν διαφωνεί”». Ο ορισμός δεν έχει στην πραγματικότητα αρθρωθεί από τη Θάτσερ, τον επινόησε ο Τζόναθαν Κόου στο μυθιστόρημά του «Τι ωραίο πλιάτσικο». Θα μπορούσε, ωστόσο, να τον έχει πει η Σιδηρά Κυρία. Και σίγουρα δεν θα μπορούσε να τον εκστομίσει κανένας από τους έλληνες πολιτικούς μετά τη δεκαετή εμπειρία της κρίσης. Εξού και το βράδυ των εκλογών, ενώ έξω από την Πειραιώς πανηγύριζαν στελέχη και ψηφοφόροι της ΝΔ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης φρόντισε να προσθέσει στην επινίκια δήλωσή του τη φράση «οικοδομούμε ένα ευρύ μέτωπο συναίνεσης». Για να το χτίσει όμως υπάρχουν κάποια στοιχήματα σύγκλισης με τις υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις που πρέπει να κερδίσει.

Ποια; Συνταγματική αναθεώρηση, εκλογικός νόμος, προεδρική εκλογή. Σε επίπεδο ρητορικής η έμφαση που το στρατόπεδο της πλειοψηφίας αποδίδει στις συναινετικές διαδικασίες είναι πρόδηλη. Πιο πρόσφατο παράδειγμα η σχεδόν πανηγυρική επισήμανση του κυβερνητικού εκπροσώπου, στο μπρίφινγκ της Τρίτης, πως το νομοσχέδιο για τα προσωπικά δεδομένα υπερψηφίστηκε από 275 βουλευτές. Οι της αντιπολίτευσης, πάλι, δεν έχουν ξεχάσει ακόμη όσα συνέβησαν στην κοινοβουλευτική συζήτηση του Ιουλίου για την κατάργηση του ασύλου, ούτε την κατά τα λεγόμενά τους «άρνηση οποιασδήποτε προσπάθειας για συναίνεση εκ μέρους της ΝΔ». Πάντως, η συμπολίτευση κέρδισε στην προαναφερθείσα μάχη τη στήριξη της Ελληνικής Λύσης.

Η ΑΠΛΗ ΑΝΑΛΟΓΙΚΗ. Το προηγούμενο του ασύλου, που προκαλεί καχυποψία σε ορισμένες κομματικές έδρες – βλέπε Χαριλάου Τρικούπη -, καθιστά την αναθεώρηση του Συντάγματος και την ψήφιση ενός νέου εκλογικού συστήματος με άμεση ισχύ, ώστε να αποτραπεί  το ενδεχόμενο οι επόμενες εκλογές να διεξαχθούν με απλή αναλογική, πιο – για να το πούμε κομψά – σύνθετες κοινοβουλευτικές προκλήσεις. Η αυτοδυναμία με 158 έδρες λύνει τα χέρια της κυβέρνησης σε ένα απλό νομοσχέδιο, αλλά όχι όταν απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία.

Στην παρούσα αναθεωρητική Βουλή έχουν σταλεί από την προτείνουσα 28 άρθρα του Συντάγματος. Από αυτά μόλις έξι μπορούν να αναθεωρηθούν με 151 βουλευτές, μιας και κρίθηκαν αναθεωρητέα από 180 και πάνω. Το άρθρο 54, ωστόσο, – που προβλέπει ότι απαιτούνται 200 ψήφοι για να εφαρμοστεί άμεσα ένας εκλογικός νόμος – δεν περιλαμβάνεται στη λίστα των έξι. Αρα, το στοίχημα εδώ είναι η συμπολίτευση να εξασφαλίσει τη συμπόρευση των 22 της ΚΟ του ΚΙΝΑΛ, αφού ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα συμφωνήσει στην αλλαγή του συστήματος που εκείνος θεσμοθέτησε. Και τα υπόλοιπα κόμματα δεν έχουν επαρκή αριθμό βουλευτών.

Ακόμη, όμως, κι αν δεχθεί κανείς πως οι κεντροαριστεροί θα συναινέσουν τελικά στην αλλαγή που θα προτείνει η κυβέρνηση στο περιεχόμενο του 54 – μια αλλαγή που θα μπορούσε να είναι μείωση των 200 απαιτούμενων ψήφων σε 180 -, χρειάζεται μετά να πουν το «ναι» και στο σχέδιο νόμου που θα φέρει στη Βουλή ο υπουργός Εσωτερικών. Σε διαφορετική περίπτωση οι επόμενες κάλπες θα στηθούν με απλή αναλογική και το επικρατέστερο σενάριο για την επόμενή τους ημέρα είναι εκείνο της παρατεταμένης ακυβερνησίας και αστάθειας.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Το τρίτο στοίχημα αφορά την προεδρική εκλογή τον Φεβρουάριο του 2020. Η πλειονότητα του πολιτικού κόσμου, του ΣΥΡΙΖΑ συμπεριλαμβανομένου, έχει ταχθεί υπέρ της αποσύνδεσης της διαδικασίας από τη διάλυση της Βουλής. Το σχετικό άρθρο του Συντάγματος, το 32, θα αναθεωρηθεί με απλή πλειοψηφία. Οπότε η κυβέρνηση μόνη έχει τη δυνατότητα να το διαμορφώσει κατά το δοκούν.

Από την άλλη, τα μεταπολιτευτικά ειωθότα θέλουν τον ανώτατο πολιτειακό άρχοντα να εκλέγεται συναινετικά. Κάπως έτσι καθιερώθηκε ο άγραφος κανόνας που επιτάσσει να προτείνεται από τον Πρωθυπουργό ένα πρόσωπο από τους κόλπους της αντίπαλης παράταξης. Υπάρχει πάντα και η πιθανότητα να θεσμοθετηθεί στην τρίτη ψηφοφορία στην ολομέλεια ο Πρόεδρος να εκλέγεται με 151. Στην εκδοχή, όμως, που η ΝΔ φθάσει εκεί, το παιχνίδι της συναίνεσης έχει συμβολικά χαθεί.

Η ονοματολογία έχει κιόλας ξεκινήσει. Το κυβερνητικό στρατόπεδο, βέβαια, την απορρίπτει ως πρόωρη. Η Φώφη Γεννηματά έχει ξεκαθαρίσει πως το ΚΙΝΑΛ δεν θα ψήφιζε έναν δεξιό πολιτικό. Οι γνώστες των παρασκηνίων δεν θα πόνταραν ανεπιφύλακτα στο συριζαϊκό ΟΚ σε μια δεύτερη θητεία του νυν ΠτΔ, μετά τα προεδρικά διατάγματα για την ηγεσία της Δικαιοσύνης που δεν υπεγράφησαν.

Παρεμπιπτόντως, οι παροικούντες την πολιτική αγορά δεν έχουν ξεχάσει ότι το 2015, ως απλός βουλευτής, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν είχε προσέλθει στην ψηφοφορία για την εκλογή του Προκόπη Παυλόπουλου, δίνοντας στη δημοσιότητα τρεις λόγους για τους οποίους πίστευε ότι εκείνος δεν θα ήταν καλός πρόεδρος. Ορισμένοι επιμένουν πως στο πίσω μέρος του πρωθυπουργικού μυαλού υπάρχει ένα πρόσωπο του προοδευτικού χώρου. Εφόσον έχουν δίκιο, προκύπτει μια επιπλέον προϋπόθεση: Η υποψηφιότητα να πείθει τόσο τους αριστερούς, όσο και τους κεντροαριστερούς – που μάχονται μεταξύ τους για τον ρόλο του εκφραστή της «μεγάλης δημοκρατικής παράταξης».

Για να το πούμε όπως θα το διατύπωνε η «Μάργκαρετ» στη μυθοπλασία, και στις τρεις περιπτώσεις η κυβέρνηση οφείλει να μην εγκαταλείψει κάθε πεποίθηση, αρχή, αξία και πολιτική της. Αλλά ταυτόχρονα πρέπει να επιτύχει τη μέγιστη δυνατή συναίνεση προκειμένου να υλοποιήσει τους στόχους της. Είναι, άραγε, εφικτό;