Η διαχείριση κρίσεων ως πολιτική πράξη

Λέγεται πως οι αστροναύτες μόλις πρωτοδούν τη Γη από το Διάστημα βιώνουν μια αυτόματη κοσμοθεωρητική μετάλλαξη, ένας είδος οικουμενικής οικολογικής ενσυναίσθησης. Αντικρίζουν το πεπερασμένο του «οχήματος» όπου επιβαίνει η ανθρωπότητα, μέσα στην τρομακτική σιγή του απείρου. Προσγειώνοντας όμως τη συζήτηση στα καθ’ ημάς, είναι φανερό πως το αίτημα της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής τα τελευταία χρόνια έχει συσπειρώσει τις πολιτικές ηγεσίες πολλών χωρών και έχει προκαλέσει μια πρωτοφανή ατομική ευαισθητοποίηση σε ολόκληρο τον κόσμο. Η υπερθέρμανση του πλανήτη και οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν δημιουργούν ίσως για πρώτη φορά ένα παγκόσμιο κίνημα που υπερβαίνει τις μέχρι σήμερα οικολογικές προσεγγίσεις, που κινούνταν συνήθως μεταξύ μιας σοβαρής εναλλακτικής πολιτικής πρότασης σε εθνικό – τοπικό επίπεδο (π.χ. Γερμανία) και του ανώριμου οικολογικού λαϊκισμού όπως ευδοκίμησε και στη χώρα μας. Εδώ η οικολογία του μηδενισμού ή της αποανάπτυξης ήταν η κυρίαρχη έκφραση μιας πολιτικής εκτόνωσης της ριζοσπαστικής Αριστεράς. Στην Ελλάδα η παραδοσιακή Δεξιά είχε προσχηματικές σχέσεις με το περιβαλλοντικό πρόταγμα και η όποια Κεντροαριστερά μια πιο στέρεα αλλά πάντως επιδερμική. Και έτσι η χώρα φιγουράρει στις τελευταίες θέσεις της ΕΕ σε φλέγοντα περιβαλλοντικά ζητήματα, επί του πρακτέου. Από τα σκουπίδια μέχρι τη χρήση λιγνίτη και δεκάδες άλλα.

Τα ίδια πάνω – κάτω ίσχυαν με τη διαχείριση των φυσικών καταστροφών. Γιατί πριν τη θεωρητικολογία περί κλιματικής αλλαγής, προηγείται η ικανότητα της επιχειρησιακής διαχείρισης της κάθε κρίσης.

Η Αριστερά του ΣΥΡΙΖΑ επερχόμενη στην εξουσία αντιμετώπισε τα γενικότερα θέματα ασφάλειας, μέσα από τη γνωστή ιδεοληψία της ακραίας αιτιοκρατικής ανάλυσης, όπου κάθε πραγματικό πρόβλημα ανάγεται σε κάποιο άλλο θεωρητικό και υπερκείμενο στην ευρύτερη κοινωνιολογική σφαίρα. Ετσι οι έννοιες της ετοιμότητας, της πρόληψης, της οργάνωσης, της επιχειρησιακότητας, του συντονισμού υπήρξαν βαθιά υποτιμημένες και απαξιωμένες στο υποσυνείδητο μιας κυβέρνησης, που κινούνταν με βάση τη βουλησιαρχία του ηθικού πλεονεκτήματος.

Μέχρι που συνέβη η ανείπωτη τραγωδία στο Μάτι. Ενας ανέτοιμος και αιφνιδιασμένος κρατικός μηχανισμός, κινούμενος ήδη για μία τετραετία υπό την κυβερνητική της επιχειρησιακής αδράνειας, δεν θα μπορούσε να ανταποκριθεί όχι σε αυτήν αλλά σε οποιαδήποτε κρίση. Ο αλαζονικός ερασιτεχνισμός της δήθεν επικοινωνιακής διόρθωσης από τον πρωθυπουργό έκανε χειρότερα τα πράγματα και ξεγύμνωσε στα μάτια της κοινωνίας την αυτοαναφορικότητα του ηθικισμού.

Στον αντίποδα αυτού του παθήματος οι φετινές επίμονες πυρκαγιές της Εύβοιας βρήκαν τον ίδιο μηχανισμό πανέτοιμο, έστω και αν είχε μεσολαβήσει μόλις ένας μήνας νέας διακυβέρνησης. Υπό την ηγεσία του έμπειρου statesman της ασφάλειας Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και την πολιτική βούληση που εμφυσήθηκε από την πρώτη στιγμή στις υπηρεσίες, είχαμε την επιτυχή διαχείριση μιας δύσκολης πυρκαγιάς. Χαμηλοί τόνοι, προετοιμασία, συντονισμός από τη μια, επιχειρησιακή ετοιμότητα και μετρημένη αλλά ισχυρή επικοινωνία από την άλλη. Αν το ήμισυ του παντός είναι να είσαι παρών στο «θέατρο των μαχών», το άλλο είναι να δείχνεις ότι πραγματικά είσαι. Είναι πράγματα που γνώριζαν οι πρωταγωνιστές φέτος, αλλά όχι οι περσινοί.

Ο Σταύρος Κωνσταντινίδης είναι συγκοινωνιολόγος