Ξέφρενη κούρσα {LF}υψηλών θερμοκρασιών

Σε μια ξέφρενη κούρσα υψηλών θερμοκρασιών, τρομακτική ακόμη και για τους πλέον συγκρατημένους, επιδίδεται τα τελευταία χρόνια ο πλανήτης:  το καλοκαίρι του 2019 ήταν, όπως φαίνεται, ορόσημο σε αυτήν την καταστροφική τροχιά. Ηταν το δεύτερο συνεχόμενο έτος που η Ευρώπη βρέθηκε αντιμέτωπη με ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες. Ο ιστορικός καύσωνας που ενέσκηψε σε δύο κύματα στην Κεντρική, Βόρεια και Δυτική Ευρώπη κατέρριψε ιστορικά μετεωρολογικά ρεκόρ το ένα μετά το άλλο στη Γαλλία, την Αγγλία, τη Γερμανία, την Ολλανδία, το Λουξεμβούργο, το Βέλγιο και αλλού, ενώ ο Ιούνιος χαρακτηρίστηκε ο ζεστότερος μήνας των τελευταίων 140 ετών στον κόσμο. Δεμένη στο άρμα της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής η Ελλάδα, μια χώρα γνωστή για το εύκρατο μεσογειακό της κλίμα, μοιάζει να χάνει τα χαρακτηριστικά της και να στροβιλίζεται με τον υπόλοιπο πλανήτη σε αυτή τη δίνη με τη ζοφερή κατάληξη: σύμφωνα με στοιχεία που είδαν πρόσφατα το φως της δημοσιότητας, τα πέντε θερμότερα έτη του τελευταίου ενάμιση αιώνα στην Αθήνα καταγράφηκαν από το 2010 ως το 2018. Οπως εξηγούν οι επιστήμονες, την περίοδο 2007 – 2018 στη χώρα μας καταρρίφθηκαν οκτώ μετεωρολογικά ρεκόρ, ανάμεσα στα οποία αυτά της υψηλότερης θερμοκρασίας που καταγράφηκε ποτέ στην Ελλάδα – και η οποία έφτασε τους 44,8° C – και του μεγαλύτερου αριθμού ημερών με θερμοκρασίες άνω των 40° C. Στο μεταξύ, η ανοδική τάση που καταγράφει η μέση θερμοκρασία στη χώρα μας από τα μέσα της δεκαετίας του ΄90 μέχρι σήμερα είναι τουλάχιστον εντυπωσιακή, αφού προσεγγίζει τους 2,5° C σε διάστημα μόλις 25 ετών.

Οπως επισημαίνει η Δήμητρα Φουντά, ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, «το κλιματικό αρχείο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών περιλαμβάνει μεταξύ άλλων αδιάκοπες, καθημερινές καταγραφές θερμοκρασίας για την πόλη της Αθήνας από τα μέσα του 19ου αιώνα μέχρι σήμερα, αποτελώντας τη μοναδική πηγή ιστορικής πληροφορίας για το κλίμα στη χώρα μας αλλά και σε μια ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης για περίοδο μεγαλύτερη του ενάμιση αιώνα. Εξετάζοντας τη μεταβολή της ετήσιας θερμοκρασίας στην Αθήνα από το 1858 μέχρι σήμερα είναι εμφανές ότι η πόλη έχει βιώσει σημαντικές μεταβολές στη θερμοκρασία και εναλλαγές ανάμεσα σε θερμές και ψυχρές περιόδους, όμως η ανοδική τάση της ετήσιας θερμοκρασίας από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 μέχρι σήμερα είναι εντυπωσιακή».

Η δρ Φουντά επισημαίνει ότι στην Ελλάδα είναι πολλά τα ιστορικά θερμοκρασιακά ρεκόρ που έχουν καταρριφθεί τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΑΑ: το 2007 σημειώθηκε η υψηλότερη θερμοκρασία που καταγράφηκε ποτέ από το Αστεροσκοπείο (44,8° C) με δεύτερη τιμή τους 43° C του έτους 1916 ενώ την ίδια χρονιά η Ελλάδα βίωσε 8 ημέρες – τον μεγαλύτερο αριθμό στην ιστορία της – κατά τις οποίες η μέγιστη θερμοκρασία ήταν μεγαλύτερη των 40° C. «Το 2010 ήταν το θερμότερο έτος που καταγράφηκε ποτέ στην Ελλάδα ως προς τη μέση ετήσια τιμή, ενώ το καλοκαίρι του ίδιου έτους εκδηλώθηκε ο πιο πρώιμος καύσωνας που έχει συμβεί ποτέ στη χώρα μας και συγκεκριμένα από τις 15 έως τις 17 Ιουνίου του 2010. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι στη συγκεκριμένη λίστα τη δεύτερη και την τρίτη θέση κατέχουν και πάλι χρονιές της τελευταίας δεκαετίας: το 2016 και το 2017», σημειώνει η ίδια. Το 2012 είχαμε στην Ελλάδα το θερμότερο καλοκαίρι, λαμβάνοντας υπόψη ότι η μέση, μέγιστη και ελάχιστη τιμή της θερμοκρασίας ήταν μεγαλύτερες κατά 4° C από την κανονική τους τιμή, ενώ το 2018 ήταν το θερμότερο έτος ως προς τη μέση ελάχιστη θερμοκρασία. Τέλος, το 2012 ήταν η χρονιά με τον μεγαλύτερο αριθμό θερμών ημερών, καθώς οι 32 από τις 365 ημέρες του χρόνου είχαν μέγιστη θερμοκρασία μεγαλύτερη από 37° C.
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Και πολλοί είναι εκείνοι που υποστηρίζουν πως θα γίνουν ακόμη πιο δυσοίωνα, αν δεν αναθεωρηθεί άμεσα το αναπτυξιακό μοντέλο που ακολουθεί ο πλανήτης. Τα ακραία καιρικά γεγονότα που λαμβάνουν χώρα τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη συμβαίνουν, όπως υπογραμμίζει η Δήμητρα Φουντά, «μέσα στο γενικότερο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής και της παγκόσμιας θέρμανσης που προβλέπουν όχι μόνο αύξηση στην ένταση και τη συχνότητα των καυσώνων αλλά και στην εποχή εμφάνισής τους, με αποτέλεσμα την εμφάνιση όλο και πιο πρώιμων καυσώνων. Σύμφωνα δε με νέες επιστημονικές ανακοινώσεις, η κλιματική αλλαγή είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση έως και πέντε φορές της πιθανότητας εκδήλωσης των ακραίων αυτών φαινομένων στην Ευρώπη».