Μια νέα Τιεν Αν Μεν στο Χονγκ Κονγκ;

Η κρίση στο Χονγκ Κονγκ φαίνεται να οδεύει προς μια ολέθρια κορύφωση. Η κινεζική κυβέρνηση πλέον χρησιμοποιεί ρητορική που μοιάζει με τη ρητορική που προηγήθηκε της σφαγής της πλατείας Τιεν Αν Μεν το 1989. Οι διαδηλωτές του Χονγκ Κονγκ – και πράγματι η ίδια η δημοκρατία του Χονγκ Κονγκ – μπορεί να βρίσκονται σε μεγάλο κίνδυνο.

Εδώ και πάνω από δύο μήνες το Χονγκ Κονγκ ταλανίζεται από διαδηλώσεις. Καθώς η αναταραχή συνεχίζεται, η υπομονή της Κίνας φτάνει στα όριά της και οι προειδοποιήσεις της γίνονται όλο και πιο απειλητικές. Αυτές οι αυστηρές προειδοποιήσεις σημαίνουν πως η Κίνα ετοιμάζεται να υιοθετήσει πιο σκληρές θέσεις και πως υπάρχουν πολλοί στην κινεζική κυβέρνηση που θέλουν να θέσουν υπό έλεγχο την περιοχή. Αυτό φαίνεται και από τη στάση της αστυνομίας, η οποία χρησιμοποιεί όλο και πιο συχνά λαστιχένιες σφαίρες και δακρυγόνα.

Εκατοντάδες άτομα έχουν συλληφθεί και 44 άτομα κατηγορούνται για διατάραξη της δημόσιας τάξης. Ωστόσο αντί να αποθαρρυνθούν οι διαδηλωτές συνεχίζουν να προκαλούν την κινεζική κυβέρνηση με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα. Βλέποντας πως οι προειδοποιήσεις τους δεν έχουν αποτέλεσμα, οι ηγέτες της Κίνας ίσως αισθάνονται πως ο καλύτερος – ή ακόμα και ο μόνος – τρόπος για να αποκαταστήσουν την εξουσία τους στο Χονγκ Κονγκ είναι η βία. Ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ μάλλον θέλει να περιμένει μέχρι να περάσει η εβδομηκοστή επέτειος της ίδρυσης της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, την 1η Οκτωβρίου, για να δράσει.

Ομως είτε τώρα είτε σε δυο μήνες η βίαιη καταστολή δεν είναι η λύση. Καταρχάς η αστυνομία του Χονγκ Κονγκ δεν είναι έτοιμη για κάτι τέτοιο. Δεν έχει αρκετό ανθρώπινο δυναμικό και το πιο πιθανόν είναι πως οι αστυνομικοί θα αρνηθούν να στραφούν εναντίον της ζωής των διαδηλωτών. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η Κίνα θα υποχρεωθεί να στείλει τον δικό της στρατό. Οι κάτοικοι του Χονγκ Κονγκ σίγουρα θα αντιμετωπίσουν τις δυνάμεις της κινεζικής κυβέρνησης ως εισβολείς και θα προβάλουν σθεναρή αντίσταση. Οι επερχόμενες συγκρούσεις – που σίγουρα θα προκαλέσουν απώλειες – θα σημάνουν το τέλος της συμφωνίας «μια χώρα, δυο συστήματα» και η κινεζική κυβέρνηση θα αναγκαστεί να πάρει τον πλήρη έλεγχο της διακυβέρνησης του Χονγκ Κονγκ.

Αν καταστραφεί η νομιμότητα της κυβέρνησης του Χονγκ Κονγκ, τότε η πόλη θα γίνει ακυβέρνητη. Οι δημόσιοι υπάλληλοι θα παραιτηθούν μαζικά και ο λαός θα συνεχίσει να αγωνίζεται. Επειτα από τη βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων στην πλατεία Τιεν Αν Μεν, το Κομμουνιστικό Κόμμα κατάφερε να ανακτήσει τον έλεγχο λόγω της παρουσίας δεκάδων χιλιάδων στρατιωτών και λόγω της κινητοποίησης των μελών του κόμματος. Στο Χονγκ Κονγκ, όπου η παρουσία του κόμματος είναι περιορισμένη, κάτι τέτοιο θα ήταν αδύνατο.

Επιπλέον οι κάτοικοι του Χονγκ Κονγκ εργάζονται σε ιδιωτικές επιχειρήσεις και δεν βασίζονται στη κυβέρνηση για τα προς το ζην, άρα δεν μπορούν να χειραγωγηθούν. Οι οικονομικές συνέπειες μιας τέτοιας προσέγγισης θα ήταν καταστροφικές. Η οικονομία του Χονγκ Κονγκ – μια σημαντική γέφυρα ανάμεσα στην Κίνα και τον υπόλοιπο κόσμο – σίγουρα θα κατέρρεε. Οταν δεν υπάρχουν καλές επιλογές, οι ηγέτες πρέπει να διαλέξουν τη λιγότερο κακή επιλογή. Στη κινεζική κυβέρνηση μπορεί να μην αρέσει η ιδέα των παραχωρήσεων, αλλά αν θέλει να αποφύγει την καταστροφή αυτό πρέπει να κάνει.

O Μινσίν Πέι είναι καθηγητής πανεπιστημίου και συγγραφέας