Μάχη στους μπαξέδες

Οι πράσινοι μπαξέδες είναι το καθιερωμένο, φθινοπωρινό σημείο συνάντησης. Το ραντεβού είναι διαχρονικό, είναι συγκεκριμένο και έχει μια τρομακτική ικανότητα – έστω για μια μέρα, έστω για τις ώρες που διαρκεί η εκδήλωση, καταφέρνει να ενώσει όλες τις φυλές του ΠΑΣΟΚ. Η επέτειος της 3ης Σεπτέμβρη, της ημερομηνίας ίδρυσης του κεντροαριστερού προγόνου και βασικού πυρήνα του Κινήματος Αλλαγής, κάθε χρόνο νοηματοδοτεί μια νέα εποχή για την παράταξη, προβλέποντας, υπό μία έννοια, πώς θα κυλήσει η χρονιά. Πιο πρόσφατα, το 2017, έδωσε τον τόνο για την δημιουργία του νέου φορέα, με το βλέμμα στις εκλογές για την ανάδειξη του αρχηγού. Και το 2018, όμως, έδινε το σήμα για τις εκλογές που έρχονταν, ακόμα κι αν τα αποτελέσματα δεν τους ευχαρίστησαν όλους.

Φέτος, υπάρχει μια μικρή διαφορά. Η σημασία της 3ης Σεπτέμβρη είναι γνωστή σε κάθε πασόκο που σέβεται τον εαυτό του – και αυτό συνεπάγεται τους πασόκους εκείνους που δεν βρίσκονται πια στην Κεντροαριστερά. Τα στελέχη που μεταπήδησαν, πιο πρόσφατα ή πιο παλιά, στον ΣΥΡΙΖΑ ξέρουν ότι η συγκεκριμένη ημερομηνία προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία η προσέγγιση της κεντροαριστερής βάσης να γίνει μέσα από κάτι που καταλαβαίνει, συμβολίζοντας μια πολιτική συνέχεια που επί της ουσίας δεν υπάρχει. Δεν είναι λίγοι οι πασοκογενείς εντός της αξιωματικής αντιπολίτευσης που εισηγούνται στον Αλέξη Τσίπρα να χρησιμοποιήσει την 3η Σεπτέμβρη ως ορόσημο για τον μετασχηματισμό του ΣΥΡΙΖΑ σε μια πιο κεντροαριστερή βερσιόν του εαυτού του. Είτε επιλέγοντας εκείνη την μέρα για να απευθύνει επίσημο προσκλητήριο προς το Κίνημα Αλλαγής είτε εκκινώντας τις διαδικασίες για την εκλογή αρχηγού από τη βάση. Είτε και τα δύο μαζί. Κι αυτό γιατί, παρότι για τους old school συριζαίους η 3η Σεπτέμβρη μοιάζει περισσότερο σαν μια γραφική «πράσινη» παρέλαση, για το νέο πρόσωπο του ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να είναι το ιδανικό σημείο αρχής. Ακόμα κι αν η ημερομηνία είναι άλλη, ο τρόπος, αλλά και το ύφος του καλέσματος θα στηθεί έτσι ώστε να θυμίζει την αλλαγή σελίδας στα πολιτικά πράγματα που έφερε το 1974 η δημιουργία του ΠΑΣΟΚ. Και ο ίδιος ο Τσίπρας, άλλωστε, είναι πολλές φορές που έχει αντιγράψει τον Ανδρέα Παπανδρέου. Από τις φράσεις που χρησιμοποιούσε τη δεκαετία του ’80 έως το ηχόχρωμα της φωνής.

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ. Σ’ αυτή την προσπάθεια υπάρχει ένα βασικό πρόβλημα, ένα διαφοροποιητικό στοιχείο. Η ίδρυση του ΠΑΣΟΚ επανεκκινούσε τη σοσιαλδημοκρατία μετά τη δικτατορία με έναν τρόπο που δεν υπήρχε πριν. Και πέρα από τον ίδιο τον Παπανδρέου, που ήταν σχεδόν κυριολεκτικά γέννημα – θρέμμα του πολιτικού Κέντρου, όσοι συμμετείχαν στην ιδρυτική πράξη της 3ης Σεπτέμβρη δεν είχαν τριβή σε κυβερνητικές θέσεις με την Ενωση Κέντρου. Ο ΣΥΡΙΖΑ, όμως, είναι ένα κόμμα που βρίσκεται μόλις λίγο καιρό εκτός κυβέρνησης – και έχει βουλευτές που δεν έχουν ακόμα καταλάβει τον νέο τους ρόλο στην αντιπολίτευση. Και η θητεία τους δεν ήταν ανέφελη: πολλοί πήραν αμφιλεγόμενες αποφάσεις, ενώ ο ίδιος ο τέως πρωθυπουργός, που πριν ορκιστεί επισκέφτηκε το Σκοπευτήριο της Καισαριανής για μια ξεκάθαρη δήλωση πολιτικής ταυτότητας, φιλοδοξεί τώρα να ηγηθεί ενός νέου ΣΥΡΙΖΑ που δεν θα είναι πια ριζοσπαστικά αριστερός, αλλά θα εμπεριέχει τους κεντροαριστερούς ψηφοφόρους που ακόμα τον στηρίζουν. Κι όλα αυτά την ώρα που στο τελευταίο νομοσχέδιο που συζητήθηκε στη Βουλή συμπεριφέρθηκε σαν τον παλιό εαυτό του. Χρησιμοποιώντας, δηλαδή, την καθυστερημένη κατάθεση δύο σοβαρών τροπολογιών ως αφορμή για να αποχωρήσει από τη συζήτηση. Πράγμα που έκανε και η υπόλοιπη αντιπολίτευση, η οποία όμως επέστρεψε για να ψηφίσει στο νομοσχέδιο, σε αντίθεση με τον ΣΥΡΙΖΑ και το ΜέΡΑ25. Δείχνοντας, κι εκεί, μια συγκεκριμένη τάση.

Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΙΝΑΛ. Την ίδια ώρα, το Κίνημα Αλλαγής κανονίζει, για πρώτη φορά, η βασική εκδήλωση για την 3η Σεπτέμβρη να μη γίνει στην Αθήνα, αλλά στη Λάρισα, με μια θεματική που απευθύνεται κυρίως στους νέους αγρότες και στην αγροτική πολιτική. Και παρότι, όπως έγινε σαφές, οι δυνάμεις του είναι περισσότερες στην περιφέρεια απ’ ό,τι στα μεγάλα αστικά κέντρα, η επιλογή εγείρει ερωτήματα. Αν, τελικά, ο ΣΥΡΙΖΑ απευθύνει κάλεσμα την ίδια μέρα, θέλοντας να νοηματοδοτήσει εκ νέου την ημερομηνία, πώς το αντιμετωπίζει το Κίνημα Αλλαγής; Στον κεντροαριστερό φορέα το τελευταίο διάστημα όλο και αυξάνονται οι φωνές που λένε πως δεν έχει κανένα νόημα να τσακώνονται με τον ΣΥΡΙΖΑ για την ηγεμονία στην Κεντροαριστερά και να προσδοκούν την επανακατάληψη του χώρου, ζητώντας από τους ψηφοφόρους να «επιστρέψουν σπίτι». «Με τις λασπομαχίες ετεροπροσδιοριζόμαστε», εξηγούν, σε μια προσπάθεια να εναρμονιστούν με τον νέο τους ρόλο «στο κέντρο του πολιτικού συστήματος». Κάτι που προσπαθούν, όχι πάντα με επιτυχία, τον μήνα που πέρασε από τις εκλογές, με μια κοινοβουλευτική παρουσία που ψάχνει ακόμα τους βηματισμούς της και τις εσωτερικές της ισορροπίες, όμως, τουλάχιστον για την ώρα, είναι διακριτή τόσο από τον ΣΥΡΙΖΑ όσο και από τη ΝΔ.

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. Ο χώρος και ο χρόνος της αντίδρασης μπορεί να μην είναι πασοκικά δυναμικός, έχει όμως συγκεκριμένο στίγμα – «τέρμα με την επιστροφή στο παρελθόν». Αυτό δεν σημαίνει, σπεύδουν να τονίσουν, ότι παραδίδουν την πολιτική παρακαταθήκη τους στον ΣΥΡΙΖΑ, η οποία είναι «οδηγός για το Κίνημα Αλλαγής στο μέλλον», όμως φαίνεται μια διάθεση να σταματήσουν οι συνεχείς αναφορές στις ένδοξες εποχές της παράταξης. Κι αυτό, στην πράξη, σημαίνει πως και το ΠΑΣΟΚ θα κάνει βήματα πίσω, ώστε η πορεία της Κεντροαριστεράς να βασιστεί στο Κίνημα Αλλαγής και όχι στον πράσινο ήλιο. Αυτή είναι η βάση και για το προγραμματισμένο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, το οποίο έχει προαναγγελθεί από το 2017 και ξανά, λίγο καιρό πριν τις εκλογές. Κατά πάσα πιθανότητα, το συνέδριο θα γίνει κανονικά. Δεν θα μοιάζει, όμως, με ένα ακόμα παραδοσιακό πράσινο συνέδριο, αλλά θα έχει μια διαφορετική μορφή που θα προκρίνει κυρίως τις καταστατικές αλλαγές, ακόμα και στο πεδίο του αρχηγού, παραδίδοντας τη σκυτάλη στο Κίνημα Αλλαγής. Με αυτόν τον τρόπο, το ΠΑΣΟΚ θα κατεβάσει ακόμα περισσότερο τις μηχανές του, δίνοντας χώρο στην απόφαση του συνεδρίου της περασμένης άνοιξης, που δίνει περισσότερο χώρο στο Κίνημα Αλλαγής. Δεν είναι σίγουρο ότι η απόφαση αυτή θα είναι αναίμακτη στο εσωτερικό, καθώς υπάρχουν στελέχη που προκρίνουν την επιστροφή στις δομές του ΠΑΣΟΚ, όμως η επιλογή της «επιστροφής στο μέλλον» θεωρείται από τη Χαριλάου Τρικούπη ένας τρόπος αποσυμπίεσης ανάμεσα στη ΝΔ και τον ΣΥΡΙΖΑ – ανεξαρτήτως των ενδεχόμενων κινήσεων του ΣΥΡΙΖΑ την 3η Σεπτέμβρη, τόσο η κυβέρνηση όσο και η αξιωματική αντιπολίτευση καταβάλλουν προσπάθεια να προσελκύσουν κεντροαριστερά στελέχη. Οι πρώτοι χρησιμοποιώντας κυβερνητικές θέσεις και οι δεύτεροι μέσω των συνδικαλιστικών ενώσεων και των θεσμών στη βάση.