Η μάχη για το κλίμα και το εμπόριο

Η νέα πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, παρουσίασε μια πολύ φιλόδοξη κλιματική ατζέντα. Στις πρώτες 100 μέρες της θητείας της, θέλει να προτείνει μια νέα Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία καθώς και μια νομοθεσία που θα κάνει την Ευρώπη ουδέτερη ως προς τον άνθρακα μέχρι το 2050. Η άμεση προτεραιότητά της είναι να εντατικοποιηθούν οι προσπάθειες για τη μείωση των εκπομπών του άνθρακα, με στόχο να πέσουν στο μισό μέχρι το 2030. Το ερώτημα είναι πώς μια τόσο μεγάλη μετάβαση μπορεί να γίνει πολιτικά και οικονομικά βιώσιμη.

Η αλήθεια είναι πως η Ευρώπη πλέον συμβάλει ελάχιστα στην κλιματική αλλαγή. Επιπλέον, η ΕΕ θα αναλάβει το δύσκολο έργο να μειώσει τις εκπομπές του άνθρακα κατά 1,5 δισεκατομμύρια τόνους, ενώ μέχρι το 2030 ο υπόλοιπος κόσμος θα έχει αυξήσει τις δικές του κατά 8,5 τόνους. Ο,τι και αν κάνει η Ευρώπη δεν θα σώσει τον πλανήτη. Τι στρατηγική λοιπόν πρέπει να ακολουθήσει η Ευρώπη;

Θα μπορούσε να ηγηθεί δίνοντας το καλό παράδειγμα. Εναλλακτικά, θα μπορούσε να αναπτύξει ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην παραγωγή πράσινων τεχνολογιών, προϊόντων και υπηρεσιών. Δυστυχώς, όμως, η Ευρώπη δεν κατάφερε να μετατρέψει την κλιματική δράση σε βιομηχανική ηγεσία. Η Ευρώπη δεν διαθέτει τα εργαλεία που χρειάζονται για να κάνει τη μετάβασή της προς την ανθρακική ουδετερότητα οικονομικά και πολιτικά βιώσιμη.

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υποσχέθηκε να καθιερώσει ένα διασυνοριακό φόρο, ο οποίος θα έχει ως στόχο να αποτρέψει τη διαρροή άνθρακα ή τη μετεγκατάσταση της εντατικής παραγωγής άνθρακα σε χώρες εκτός της ΕΕ. Οι περιβαλλοντολόγοι σίγουρα θα επικροτήσουν αυτόν τον φόρο, καθώς πιστεύουν ότι το εμπόριο συμβάλει στην κλιματική αλλαγή. Αλλά ένας τέτοιος φόρος δεν θα γίνει εύκολα αποδεκτός.

Είναι ειρωνικό το γεγονός ότι οι νέοι ηγέτες της ΕΕ, η οποία υπερασπιζόταν με νύχια και με δόντια τις ανοιχτές αγορές, θα πυροδοτήσουν μια μάχη ανάμεσα σε αυτούς που θέλουν να βοηθήσουν τον πλανήτη και την ελεύθερη αγορά. Αλλά αυτή η μάχη είναι αναπόφευκτη.

O Ζαν Πιζανί – Φερί είναι γάλλος οικονομολόγος, καθηγητής στο πανεπιστήμιο Hertie School of Governance του Βερολίνου και διευθυντής της δεξαμενής σκέψης Bruegel