Οικονομική ανάπτυξη και αμερικανικές εκλογές

Η οικονομική ανάπτυξη στις ΗΠΑ ήταν μόλις 2,5% το 2018 και σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις ίσως συρρικνωθεί στο 2,1% το δεύτερο τρίμηνο του 2019. Η οικονομία τρέχει περίπου με τον ρυθμό που έτρεχε την περίοδο της δεύτερης θητείας του Μπαράκ Ομπάμα στην προεδρία (2,5% το 2014 και 2,9% το 2015 προτού υποχωρήσει στο 1,6% το 2016, ίσως λόγω της αβεβαιότητας που προκαλούσαν οι εκλογές). Οι συγκεκριμένοι ρυθμοί συνιστούν πρόβλημα για τον Ντόναλντ Τραμπ, που επανειλημμένως έχει υποσχεθεί ότι επί δικής του προεδρίας η ανάπτυξη θα ενισχυθεί και θα παραμείνει πάνω από το 3% ετησίως.

Το πρόβλημα όμως δεν περιορίζεται στα ποσοστά. Επεκτείνεται στις βαθύτερες ανισορροπίες που ταλανίζουν την αμερικανική οικονομία. Στη φυγή των παραγωγικών ηλικιών από μικρές πόλεις και αγροτικές περιοχές. Στη μετακίνηση πτυχιούχων σε περιοχές με επαγγελματικές ευκαιρίες και στην παραμονή των αποφοίτων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε περιοχές με μικρές οικονομικές προοπτικές. Στην προσέλκυση των τεχνολογικών ταλέντων και του πρόθυμου για ανάληψη ρίσκου κεφαλαίου στις μεγαλουπόλεις των ακτών (Σιάτλ, ευρύτερη περιοχή του Σαν Φρανσίσκο, Λος Αντζελες, Βοστώνη, Νέα Υόρκη και Ουάσιγκτον), με αποτέλεσμα να δημιουργούνται χαώδεις διαφορές στις τιμές των ακινήτων και αδυναμία της ηπειρωτικής χώρας να λάβει το μερίδιο ανάπτυξης που της αναλογεί.

Διατυπώνονται δύο ιδέες για να βελτιωθεί η κατάσταση. Η πρώτη είναι ότι η χώρα μπορεί να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα του κατασκευαστικού τομέα μέσω δημοσίων επενδύσεων στη «μεταφραστική καινοτομία», δηλαδή στη δυνατότητα να μετατρέψει επιστημονικές καινοτομίες σε πρακτικές μηχανικές εφαρμογές που θα δώσουν ώθηση στην εσωτερική παραγωγή. Η ιδέα αυτή συγκεντρώνει δικομματική υποστήριξη.

Η δεύτερη ιδέα είναι να χρηματοδοτήσει η κυβέρνηση υπηρεσίες στην υγεία, την εκπαίδευση, την κοινωνική ασφάλιση, την παιδική φροντίδα, που θα είναι τόσο ποιοτικές ώστε να ωθήσουν και τον ιδιωτικό τομέα να αναβαθμιστεί. Και η αναβάθμιση αυτή θα οδηγήσει στην προσφορά καλύτερων θέσεων εργασίας, αποδοτικότερων για τον εργοδότη και ανταποδοτικότερων για τον εργαζόμενο, που θα ανεβάσουν την ποιότητα ζωής. Ας ελπίσουμε οι Δημοκρατικοί υποψήφιοι να προωθήσουν τη δεύτερη ιδέα.

Ο Σάιμον Τζόνσον, πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, είναι καθηγητής στο MIT Sloan