Αν ο Πικάσο ζούσε στην Κίνα…

Οι ουρές έξω από το Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης UCCA στο Πεκίνο είναι τεράστιες. Στην αναμονή για ένα εισιτήριο μπορεί να συναντήσει κάποιος από μαθητές δημοτικού με τους γονείς τους, κομψές κυρίες με ψηλοτάκουνα, αλλά και νεαρά κορίτσια με ανταύγειες σε φλούο πράσινο ή κόκκινο της φωτιάς. Κανείς δεν θέλει να χάσει την πιο πολυσυζητημένη έκθεση της σεζόν στο Πεκίνο, εκείνη στην οποία παρουσιάζονται έργα που φιλοτέχνησε ο Πάμπλο Πικάσο πριν κλείσει τα 30 του χρόνια.

«Και πού είναι το περίεργο;» θα αναρωτιόταν κάποιος για μια πόλη που αγκαλιάζει με θέρμη την εικαστική σκηνή, οι γκαλερί ζουν χρυσές μέρες και η τέχνη διδάσκεται ευρέως στα δημοτικά σχολεία. Είναι περίεργο αν αναλογιστεί κάποιος ότι όλος αυτός ο δημιουργικός πυρετός εξαρτάται απολύτως από την κυβέρνηση. Η λογοκρισία καλά κρατεί από τη λογοτεχνία ως τον κινηματογράφο. Και παρά το γεγονός ότι λίγες είναι οι εικαστικές εκθέσεις έχουν οδηγηθεί σε υποχρεωτικό λουκέτο, πολλές διοργανώσεις αυτολογοκρίνονται και πολλοί καλλιτέχνες επιλέγουν να ζήσουν στο εξωτερικό για να αποφύγουν την εγχώρια λογοκρισία.

Για τους νέους κάτω των 35 ετών που συρρέουν στην έκθεση έργων του Πικάσο – ορισμένοι εκ των οποίων καλλιτέχνες – η άγρια φαντασία του διασημότερου ζωγράφου του 20ου αι. κατά τις τρεις πρώτες δεκαετίες της καριέρας του, αγγίζει ευαίσθητες χορδές τους. Αιχμαλωτίζονται από την προσπάθειά του να πειραματιστεί πριν γίνει καν 30 χρονών. Διότι ο Πικάσο δεν άλλαξε  απλώς τον κόσμο της τέχνης, συνέβαλε στο να αλλάξει ο τρόπος που ο τότε νέος αιώνας έβλεπε τον εαυτό του. Ωστόσο το υπόγειο μήνυμα της συγκεκριμένης έκθεσης που τίθεται σε άρθρο των «Νιου Γιορκ Τάιμς» είναι: θα μπορούσε μια προσωπικότητα όπως ο Πικάσο να ανθήσει στη σύγχρονη Κίνα;

ΑΥΘΑΙΡΕΤΟΙ ΛΟΓΟΚΡΙΤΕΣ. Η απάντηση δεν είναι εύκολη. Ορισμένοι κινέζοι καλλιτέχνες διεκδικούν τη θέση τους στη διεθνή ελεύθερη εικαστική σκηνή, την ώρα που η κυβέρνηση χαιρετίζει την παγκόσμια αναγνώριση που φέρνουν στην πατρίδα τα αστέρια τέχνης της. Αυτό δεν σημαίνει ωστόσο ότι οι Αρχές δεν μπορούν να παρεμβαίνουν ως αυθαίρετοι λογοκριτές ανά πάσα στιγμή και απαγορεύεται αυστηρά κάθε έργο που υπονομεύει το κόμμα ή το κράτος. Τα έργα του Πικάσο φαίνεται πως λειτουργούν ως πόλος έλξης όχι μόνο ως προς τους καλλιτέχνες αλλά και προς όλους εκείνους που πιστεύουν στην ελεύθερη βούληση ώστε να διαπιστώσουν τι μπορεί να δημιουργήσει κάποιος όταν είναι απολύτως ελεύθερος. «Ο κόσμος έρχεται επειδή είναι πολύ διάσημος και πολύ ακριβός καλλιτέχνης», λέει ο ιδιοκτήτης του χώρου Φίλιπ Τινάρι για τα 103 έργα ζωγραφικής, γλυπτικής και σχέδια που εκτιμώνται περί το 1 δισ. δολάρια. Ποσό που προκάλεσε τριγμούς στις σχέσεις Κίνας – Γαλλίας διότι ενώ οι πρόεδροι των δύο χωρών δημοσίως υποστήριξαν τον δανεισμό έργων από το Εθνικό Μουσείο Πικάσο του Παρισιού, παραμονές των εγκαινίων τα κινεζικά τελωνεία δεν επέτρεπαν των εκτελωνισμό των έργων αν δεν λάμβαναν ως εγγύηση 25% της αξίας των έργων – 225 εκατ. δολάρια! – σαν να επρόκειτο για εμπορικά προϊόντα, ασχέτως που τα έργα δεν διατίθενται προς πώληση. Το θέμα λύθηκε τελικά με παρέμβαση του γάλλου υπουργού Εξωτερικών προς τον κινέζο ομόλογό του, αλλά είναι ενδεικτικό για ποιους λόγους δεν μπορεί να δοθεί απάντηση στο αρχικό ερώτημα.