Ρωσικά «μάτια» στο Αιγαίο

Η Ρωσία μπορεί να μη διαθέτει στο Αιγαίο μία ναυτική βάση αντίστοιχου βεληνεκούς και στρατηγικής σημασίας όπως η νατοϊκή της Σούδας, όμως έχει φροντίσει από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου να «σημαδέψει» την περιοχή με τουλάχιστον 6 δικά της αγκυροβόλια στα διεθνή ύδατα, πολύ κοντά σε ελληνικά νησιά.

Επρόκειτο για μία κίνηση του τότε σοβιετικού «κόκκινου στόλου» που είχε στόχο να ελέγχει και να επιτηρεί από κοντά τις κινήσεις των αμερικανικών πολεμικών πλοίων και του 6ου Στόλου. Και μολονότι στη σημερινή εποχή η κατόπτευση των Αμερικανών που πάντα έχουν στο μυαλό τους οι Ρώσοι επιτυγχάνεται με πολύ πιο σύγχρονα τεχνολογικά μέσα (με ραντάρ, ηλεκτρονικά συστήματα και δορυφόρους), τα ρωσικά αγκυροβόλια στο Αιγαίο εξακολουθούν να είναι χρήσιμα για τον ρωσικό στόλο. Ειδικά δε τα τελευταία χρόνια που η Ρωσία επιχειρεί να αυξήσει την επιρροή της στη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή και να μονιμοποιήσει ταυτόχρονα τη ναυτική της παρουσία – τόσο με την ενεργό στρατιωτική της εμπλοκή στη Συρία αλλά και με συνεχιζόμενο φλερτ της με την Τουρκία – αυτά τα θαλάσσια «καταφύγια» μπορούν να προσφέρουν στον ρωσικό στόλο διευκολύνσεις και πολύτιμες «ανάσες» για σύντομες στάσεις. Η Ρωσία δεν είναι η ναυτική δύναμη που κυριαρχούσε στο Αιγαίο, όπως τον 18ο αιώνα όταν κατατρόπωνε τους οθωμανούς, όμως ο Πούτιν έχει πάντα στις προτεραιότητές του την αναγέννηση του ρωσικού πολεμικού ναυτικού.

ΑΠΟ ΠΑΛΙΑ. Δύο από πιο γνωστά ρωσικά αγκυροβόλια στο Αιγαίο από την εποχή της δεκαετίας του ’60, όταν δηλαδή ο ανταγωνισμός ΗΠΑ – ΕΣΣΔ ήταν στο αποκορύφωμά του, είναι αυτά στην περιοχή των Κυθήρων και της Λήμνου. Το πρώτο βρίσκεται νότια των Κυθήρων (στην «ξέρα του Μελά» ανάμεσα στα Κύθηρα και τα Αντικύθηρα) και ο προφανής στόχος που επελέγη το συγκεκριμένο σημείο ήταν για να ελέγχεται η περιοχή της Σούδας και οι κινήσεις των Αμερικανών στο Κρητικό Πέλαγος. Το δεύτερο ρωσικό αγκυροβόλιο βρίσκεται ανάμεσα στη Λήμνο και την Τουρκία και η επιδίωξη των ρώσων επιτελών ήταν με αυτό να ελέγχουν τις κινήσεις των πλοίων από τα στενά.

Στα νότια της Κρήτης, οι Ρώσοι χρησιμοποιούν όμως εδώ και χρόνια άλλα δύο αγκυροβόλια προκειμένου να ελέγχουν τον θαλάσσιο χώρο του Λιβυκού Πελάγους και τις κινήσεις του αμερικανικού 6ου Στόλου. Για τον ίδιο λόγο, έχουν δημιουργήσει ακόμη ένα αγκυροβόλια στα ανατολικά της Κρήτης, κοντά στο Κάβο Σίδερο. Αλλά και πιο κεντρικά στο Αιγαίο, σύμφωνα με πληροφορίες, διαθέτουν αγκυροβόλιο κοντά στην Αστυπάλαια για να ελέγχουν τα περάσματα προς τα ανατολικά και τη Μέση Ανατολή. Αλλωστε στο παρελθόν στο «peak» του Ψυχρού Πολέμου ρώσοι ναύαρχοι είχαν δηλώσει ανοιχτά πως είχαν επιλέξει αυτά τα σημεία για να αγκυροβολούν τα πλοία του ρωσικού στόλου, όπως κοντά στην Κρήτη για να εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους απέναντι στους «φίλους τους» της Μέσης Ανατολής. Και πρόσθεταν ότι αυτό δεν θα το κατάφερναν αν δεν ήλεγχαν τις θαλάσσιες διαβάσεις και στις δύο πλευρές της Κρήτης.

Τι είναι, όμως, ακριβώς αυτά τα αγκυροβόλια που διαθέτει η Ρωσία στο Αιγαίο και πολύ κοντά σε ελληνικά νησιά; Ουσιαστικά δεν πρόκειται για εγκαταστάσεις αλλά για σημεία της θάλασσας, όπου τα βάθη είναι τέτοια, τα οποία επιτρέπουν σε πλοία να αγκυροβολήσουν με ασφάλεια και να παραμείνουν για σύντομο χρονικό διάστημα. Πέρα δε από τον στρατηγικό σκοπό που εξυπηρετούν για τα ρωσικά συμφέροντα, τα αγκυροβόλια χρησιμοποιούνται ως μία μικρή «βάση» ανεφοδιασμού και εξυπηρέτησης για τα ρωσικά πλοία. Ολα πάντως σημειώνεται ότι βρίσκονται στα διεθνή ύδατα, εκτός δηλαδή των ελληνικών χωρικών υδάτων.

ΣΤΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ. Το Αιγαίο πάντως δεν είναι η μοναδική περιοχή στην οποία η Ρωσία διαθέτει τέτοιου είδους διευκολύνσεις για τα πλοία της. Δεκάδες ρωσικά αγκυροβόλια υπάρχουν σε όλη τη Μεσόγειο, όπου δηλαδή οι επιτελείς θεωρούν ότι είναι απαραίτητο να υπάρχει ισχυρή ναυτική παρουσία. Τέτοιες περιοχές, όπως προεξοφλείται, είναι ανατολικά αλλά και δυτικά της Κύπρου ή κοντά στο Γιβραλτάρ.