Οι πίνακες έχουν τη δική τους ιστορία

Μια εικόνα ισοδυναμεί με χίλιες λέξεις, υποστηρίζει η δημοφιλής – και διόλου ασιατικής καταγωγής – ρήση. Και οι πρωθυπουργοί – ή υπεύθυνοι για την επικοινωνία τους – φαίνεται πως την αντιμετωπίζουν ως αξίωμα. Διότι πώς αλλιώς μπορεί να εξηγηθεί ότι σχεδόν ταυτόχρονα με την ορκωμοσία του νέου Πρωθυπουργού από τους πρώτους που σηκώνουν τα μανίκια και πιάνουν δουλειά στο Μέγαρο Μαξίμου είναι οι επιμελητές (και κάποιες φορές και η διευθύντρια) της Εθνικής Πινακοθήκης; Οι κατευθυντήριες γραμμές φτάνουν στο μουσείο την επομένη της ανακοίνωσης του εκλογικού αποτελέσματος ώστε να παραδοθούν στην Ηρώδου Αττικού οι προτάσεις για έργα τέχνης που θα κοσμήσουν το γραφείο του Πρωθυπουργού. Πίνακες που θα βρίσκονται αδιαμφισβήτητα σε όλα τα φωτογραφικά καρέ, δίνοντας το στίγμα που θέλει να περάσει ο εκάστοτε πολιτικός ηγέτης.

Με μια κίνηση ματ ωστόσο ξεκίνησε το παιχνίδι της οπτικής επικοινωνίας ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Για την πιο προβεβλημένη θέση στο γραφείο του δεν επέλεξε έναν πίνακα από τη δεξαμενή της Εθνικής Πινακοθήκης ως είθισται. Κράτησε το έργο του Γιάννη Αδαμάκου από τη σειρά «Μπλε» που είχε και στο γραφείο του στη Νέα Δημοκρατία από την προσωπική του συλλογή, ως ένα από τα αγαπημένα του. Μήπως για να δείξει ότι το πρωθυπουργικό αξίωμα δεν θα τον αλλοιώσει και ότι με την επιλογή του αυτή αφήνει να εννοηθεί ότι διατηρεί το νήμα με το κόμμα και κατά συνέπεια με τους ψηφοφόρους του, καθώς δεν λησμονεί το σημείο εκκίνησής του; Οσοι γνωρίζουν, υποστηρίζουν πάντως ότι ο Πρωθυπουργός ήθελε ένα έργο που να παραπέμπει στο μπλε της ελληνικής σημαίας και ο πίνακας του εξπρεσιονιστή ζωγράφου, έργα του οποίου κοσμούν και το γραφείο του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Βουλή, καλύπτει σαφώς την επιθυμία του αυτή. Ο πίνακας ωστόσο γρήγορα κρίθηκε μικρός για τον συγκεκριμένο χώρο και αντικαταστάθηκε μόλις προ ημερών με μεγαλύτερο της ίδιας σειράς, ο οποίος μάλιστα φέρει και ημερομηνία 7/7/2019 για να υπενθυμίζει την ημέρα των εκλογών.

Αφαίρεση. Από τις επιλογές του επιτελείου του Κυριάκου Μητσοτάκη είναι σαφής η προτίμηση προς την αφαίρεση. Οι συνεργάτες του – καθοριστικό ρόλο φέρεται να έπαιξε και το γούστο της συζύγου του, Μαρέβας – από τα έργα που τους προτάθηκαν από την Εθνική Πινακοθήκη επέλεξαν τον πίνακα «Levant -Aνατολή ν.7» του Θόδωρου Στάμου: έναν καμβά λευκό με δυο κηλίδες, μία μπλε και μια κόκκινη. Κι αν ορισμένοι πίσω από την επιλογή αυτή «διαβάζουν» πιο επιφανειακά ένα πολιτικό ενωτικό μήνυμα μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς, ορισμένοι άλλοι δεν παραβλέπουν ένα άλλου τύπου άνοιγμα προς τον πολιτικό χώρο του Κέντρου καθώς έργο του ίδιου καλλιτέχνη είχε επιλέξει και ο Γιώργος Παπανδρέου όταν ήταν πρωθυπουργός. Ηταν το περίφημο «Ατέρμονο Πεδίο, Δελφοί» που προσέλκυσε το ενδιαφέρον ακόμη και της Χίλαρι Κλίντον.

Η «Ελλάδα ευγνωμονούσα». Ο Θόδωρος Στάμος, που επελέγη μάλιστα για το πρωθυπουργικό γραφείο δεν είναι απλώς ένας εκπρόσωπος του αφηρημένου εξπρεσιονισμού, του κινήματος που πρέσβευε την απόλυτη ελευθερία του καλλιτέχνη. Ηταν και ο πρώτος που κατάφερε να «αποκαθηλώσει» από το Μέγαρο Μαξίμου την «Ελλάδα ευγνωμονούσα» του Θόδωρου Βρυζάκη. Το έργο του εκ των πρωτεργατών της Σχολής του Μονάχου απεικονίζει την Ελλάδα ως μια γυναίκα ντυμένη αρχαιοπρεπώς, η οποία έχει σπάσει τις αλυσίδες και περιβάλλεται από ήρωες της Επανάστασης και ήταν αμετακίνητο από το 1982 οπότε και το Μέγαρο Μαξίμου μετατράπηκε σε πρωθυπουργική έδρα έως το 2009 όταν τον επέστρεψε στην Πινακοθήκη ο Γιώργος Παπανδρέου. Ο εθνοκεντρικός πίνακας που για πολλούς είναι συνυφασμένος με τον ακαδημαϊσμό επέστρεψε στο γραφείο πρωθυπουργού επί Αντώνη Σαμαρά και αποκαθηλώθηκε για δεύτερη φορά επί των ημερών του Αλέξη Τσίπρα, οπότε και τη θέση του πήρε η «Αντίθεση» του Δημοσθένη Κοκκινίδη. Πρόκειται για έναν πίνακα με πρωταγωνίστριες δύο μορφές που έχουν ενωθεί σε μία με την υπογραφή ενός σημαντικού ζωγράφου, ο οποίος είναι συνδεδεμένος σταθερά με την Αριστερά.

Σχολιάζεται δε, με ενδιαφέρον ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν επέλεξε εκ νέου την «Ελλάδα ευγνωμονούσα» θέλοντας προφανώς να κρατήσει αποστάσεις από έναν συγκεκριμένο πολιτικό πόλο της παράταξής του και τους συμβολισμούς που την ακολουθούν.

Η άποψη αυτή ενισχύεται αν προσέξει κάποιος και την τρίτη εικαστική επιλογή για το πρωθυπουργικό γραφείο. Είναι «Η Παναγία με τον Χριστό» του Κωνσταντίνου Παρθένη, μία από τις ωραιότερες Παναγίες του που διατηρούν ένα άρωμα από τη βυζαντινή παράδοση. Η τοποθέτηση του πίνακα αυτού στη μικρή κόγχη της αίθουσας τόσο μέσω του θέματος όσο και μέσω του καλλιτέχνη στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα σύνδεσης με την ορθοδοξία, την παράδοση αλλά και τη διάθεσή του να μην παραγνωρίσει την Ιστορία της Ζωγραφικής στην Ελλάδα εστιάζοντας στις πιο μοντέρνες και σύγχρονες τάσεις.