«Μαχαιριές» και κοινωνικά σχόλια

Jo Nesbo

Μαχαίρι

Μτφ: Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη

Εκδ. Μεταίχμιο, σελ. 660

Τιμή: 20 ευρώ

Με το «Μαχαίρι» ο Γιου Νέσμπο επιβεβαιώνει τη στροφή του στη Χώρα της Ωριμότητας, που σηματοδότησε ο εξαιρετικός «Μάκβεθ». Ο συμπαθής Νορβηγός καταρρίπτει τις οποιεσδήποτε συγκαλυμμένες ενστάσεις περί «εμπορικότητας» έργων του, αναγκάζοντας τους κριτικούς να αναγνωρίσουν την ποιοτική πλευρά της γραφής του. Στο «Μαχαίρι» ο ανεξέλεγκτος ρυθμός, χαρακτηριστικό γνώρισμα του συγγραφέα, επιβραδύνεται και αφήνει αρκετό περιθώριο για την εντυπωσιακά λεπτομερή σκιαγράφηση του ψυχολογικού προφίλ των χαρακτήρων και ιδιαίτερα του Χάρι Χόλε. Ο Χόλε βρίσκεται αντιμέτωπος με μια συγκλονιστική προσωπική τραγωδία, που τον βυθίζει στα σκοτεινά ερέβη του απόλυτου τρόμου. Η πορεία του μέχρι την αμφιλεγόμενη λύτρωση θα έχει τρομακτικό κόστος και αναθεώρηση των ηθικών αξιών του. Πιο ανθρώπινος, πιο θνητός από ποτέ, ο ήρωας του Νέσμπο αποδεικνύεται σημαντικότερος από την πλοκή καθαυτή. Η αξιοπρόσεκτη αναβάθμιση του κοινωνικού σχολίου με αναγκάζει να χαρακτηρίσω το «Μαχαίρι» ως ένα «αστυνομικοκοινωνικό» μυθιστόρημα υψηλής έντασης.

Niklas Natt och Dag

1793: Τότε που βασίλευε η βία

Μτφ: Γρηγόρης Κονδύλης

Εκδ. Μεταίχμιο, σελ. 660

Τιμή: 12 ευρώ

Το «1793» είναι αστυνομικό, είναι ψυχολογικό, είναι θρίλερ, είναι και κοινωνικό. Ενα «πολυδιάστατο», «πολυμορφικό» μυθιστόρημα, που λειτουργεί σε πολλά παράλληλα επίπεδα και συνδυάζει αρμονικά πολλές πλευρές διαφορετικών ειδών μυθιστορημάτων. Μέσα σε ένα ζοφερό σκηνικό, όπου κυριαρχεί η ματαίωση κάθε προσδοκίας, η εξαθλίωση, η παραίτηση και τελικά η οριστική και αμετάκλητη διάλυση του ανθρώπινου χαρακτήρα, ο συγγραφέας κατορθώνει να συνθέσει ένα εξαιρετικό έργο, με εκπληκτική σκιαγράφηση χαρακτήρων και σπαρακτική αναπαράσταση του κοινωνικού περιβάλλοντος της εποχής. Διαφορετικές ιστορίες, διαφορετικοί άνθρωποι, προσωπικά δράματα που συγκλονίζουν μέχρι τελικά να συγκλίνουν στον τελικό προορισμό, με φόντο τη διερεύνηση ενός φαινομενικά απλού εγκλήματος.

Federico Axat

Αμνησία

Μτφ: Αγγελική Βασιλάκου

Εκδ. Μεταίχμιο, σελ. 432

Τιμή: 16,60 ευρώ

O Φεντερίκο Αξάτ αποδεικνύεται μέγας μάστορας στο κλασικό παιχνίδι της παραπλάνησης. Οπως και στην «Τελευταία έξοδο», έτσι και στην «Αμνησία» το πρώτο μέρος ξεκινάει σαν καλοδουλεμένο θρίλερ, όπου κυρίαρχο ρόλο έχει η «αστυνομική» πλευρά του μύθου και τα ερωτήματα που δημιουργούνται αφορούν βασικά τη λογική ή αληθοφανή ερμηνεία των πράξεων των ηρώων. Στη συνέχεια όμως ο αναγνώστης προβληματίζεται κατά πόσο η «πραγματικότητα» του πρωταγωνιστή δεν αποτελεί παρά μια «παράλληλη πραγματικότητα», η οποία στην εξέλιξη της πλοκής ανατρέπεται κατά συρροή, αλλάζοντας πρόσωπο σε συχνά διαστήματα. Η σταδιακή αποκάλυψη των μυστικών θυμίζει σκόρπια κομμάτια ενός τεράστιου παζλ, που έχει δημιουργήσει τεχνηέντως ο συγγραφέας μέχρι να έρθουν σιγά-σιγά να πάρουν τη θέση τους. Ο προβολέας θα φωτίσει τη σκηνή, οι καλοί θα δικαιωθούν και οι κακοί θα υποστούν την τιμωρία που τους αξίζει. Είναι όμως έτσι τελικά ή μήπως όχι; Και ποιοι είναι τελικά οι καλοί και οι κακοί. Αν η «Τελευταία έξοδος» είναι ένα αριστοτεχνικά δομημένο ψυχολογικό θρίλερ, που παραπέμπει στο «Νησί των καταραμένων» του Ντένις Λεχέιν, τότε η «Αμνησία» θυμίζει τους εφιάλτες του ήρωα στο «Μεμέντο» του Κρίστοφερ Νόλαν.

Sara Paretsky

Ολική αναπηρία

Μτφ: Πέτρος Μάρκαρης

Εκδ. Γαβριηλίδης, σελ. 368

Τιμή: 16 ευρώ

Το πρώτο μυθιστόρημα της Παρέτσκι αποτελεί συνέχεια του έργου των μεγάλων συγγραφέων της αμερικανικής σχολής αστυνομικού μυθιστορήματος και εξασφαλίζει επάξια περίοπτη θέση στο θέατρο των επιγόνων των Χάμετ και Τσάντλερ. Δυνατή πλοκή, στέρεοι και ενδιαφέροντες χαρακτήρες, έξυπνοι διάλογοι και υποδόριο τσαντλερικό χιούμορ. Και πάνω από όλα, ο εξαιρετικός κεντρικός χαρακτήρας. Η ηρωίδα που δημιουργήθηκε για να αποτελέσει το αντίπαλο (γυναικείο) δέος απέναντι στον σκληρό, μοναχικό καβαλάρη ονόματι Φίλιπ Μάρλοου (όσο φιλόδοξο και ιερόσυλο ακούγεται κάτι τέτοιο) κατόρθωσε να θεωρείται πλέον στερεότυπο για την επόμενη γενιά των συγγραφέων. Σκληρή κριτική ματιά πάνω στα μεγάλα κοινωνικά προβλήματα της εποχής και ιδιαίτερα στην διαφθορά και στη διαπλοκή. Κοινωνικό σχόλιο που τσακίζει κόκαλα. Και μοναδικό ύφος. Γρήγορος ρυθμός, εναλλαγές σκηνών, σύντομοι, ζωντανοί διάλογοι. Μικρές, κοφτές φράσεις, λιτές, ζωηρές περιγραφές. Τίποτε το περιττό. Κάθε πράγμα στη θέση του. Καθαρό, τακτοποιημένο κείμενο, που όταν το διαβάζεις με προσοχή, αναγκάζεσαι να αποθεώσεις την απλότητά του.

Belinda Bauer

Snap

Μτφ: Νίκος Ιβραηνίας

Εκδ. Bell, σελ. 412

Τιμή: 17 ευρώ

Η εξαφάνιση μιας μητέρας αποτελεί την αφετηρία μιας πολύπλευρης οικογενειακής τραγωδίας μέχρι το τέλος της «εποχής της αθωότητας». Η Μπάουερ γράφει ένα απλό, καθαρό μυθιστόρημα μυστηρίου, ένα «τακτοποιημένο» μυθιστόρημα με πλοκή που μπορεί να παρακολουθήσει ο μέσος αναγνώστης, προσθέτοντας στην γκάμα των υλικών της την ευφυΐα και την πρωτοτυπία.

Zygmunt Miloszewski

Ένας κόκκος αλήθειας

Μτφ: Αναστασία Χατζηγιαννίδη

Εκδ. Στερέωμα, σελ. 472

Τιμή: 17 ευρώ

Ενας εισαγγελέας μετατίθεται από τη Βαρσοβία στο εξωτικό Σιντοβιέ, όπου έρχεται αντιμέτωπος με μια σειρά δολοφονιών και παράλληλα με τον ακήρυκτο πόλεμο των κατοίκων, αντισημιτών και αντιπάλων. Ο συγγραφέας κατορθώνει να συνδέσει αρμονικά το παρόν με το παρελθόν, περιγράφοντας συμπεριφορές και συναισθήματα των ηρώων που κινούνται σε ένα εντυπωσιακό σκηνικό των δρόμων και των μνημείων της παλιάς πόλης. Δίνει την αίσθηση ότι ανά πάσα στιγμή οι ήρωές του θα ταξιδέψουν στο παρελθόν ή ακόμη ότι το παρελθόν θα ορμήσει αποφασιστικά να τους στοιχειώσει και αναγκάζει τον αναγνώστη να κρατήσει την ανάσα του και να βουτήξει στα θολά νερά, όπου κρύβονται παλιά ένοχα μυστικά.

Jorn Lier Horst

Ο άνθρωπος της νύχτας

Μτφ: Δέσποινα Παπαγρηγοράκη

Εκδ. Διόπτρα, σελ. 424

Τιμή: 17 ευρώ

Ο λάτρης του police procedural, χωρίς να εγκαταλείπει την ισχυρή κληρονομιά των ακριβέστατων περιγραφών των αστυνομικών διαδικασιών, εμπλουτίζει τη θεματική των μυθιστορημάτων του υιοθετώντας στοιχεία του αστυνομικοκοινωνικού μυθιστορήματος, εκεί όπου οι αναφορές στα σύγχρονα κοινωνικά προβλήματα κερδίζουν όλο και περισσότερο χώρο, κινούμενες στο φόντο της καθαρά αστυνομικής πλοκής. Η αστυνομική πλοκή διατηρεί σαφώς την κυρίαρχη θέση, αλλά παράλληλα παρατηρείται και μια καινούργια τάση, ένα κομβικό σημείο μεταστροφής μέσα από τις αναφορές στα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζει η σημερινή Νορβηγία και σε κάποιο παρόμοιο βαθμό όλες οι σκανδιναβικές χώρες. Προσωπικά, θεωρώ ότι εγκαινιάζει τη διαφοροποίηση του συγγραφέα και την είσοδό του στην «εποχή της ωριμότητας», με σαφή πλέον στοιχεία από τη σχολή των ποιοτικών σκανδιναβών συγγραφέων. Τουτέστιν των Νταλ, Λάρσον, Πέρσον και Μάνκελ.