Μια φωτεινή στιγμή στη ναζιστική Γερμανία

H φετινή επέτειος ήταν στρογγυλή. Εβδομήντα πέντε χρόνια συμπληρώθηκαν από την απόπειρα του Κλάους Σενκ φον Στάουφενμπεργκ και της ομάδας του να δολοφονήσουν τον Αδόλφο Χίτλερ, στις 20 Ιουλίου του 1944. Ηθελαν να σταματήσουν έναν πόλεμο που ήταν πλέον σαφές ότι έχει χαθεί και να προφυλάξουν στο μέτρο του δυνατού τη Γερμανία από την ολοκληρωτική καταστροφή.

Δεν ήταν η μόνη απόπειρα. Για ένα λεπτό είχε γλιτώσει ο Χίτλερ από τη βόμβα που είχε τοποθετήσει ο Γκέοργκ Ελσερ στο Μπίρκγκερ-μπρόι-κέλερ στο Μόναχο. Με την έναρξη του πολέμου οι πολιτικοί αντίπαλοι του ναζιστικού καθεστώτος είτε ήταν στις φυλακές είτε στην εξορία είτε είχαν δολοφονηθεί. Μια αλλαγή καθεστώτος στη διάρκεια του πολέμου μπορούσε να γίνει μόνο από εκείνους που αποτελούσαν τμήμα του συστήματος και είχαν τη δυνατότητα να οργανωθούν αλλά και να έχουν πρόσβαση στον Χίτλερ. Τέτοιες προϋποθέσεις είχαν μόνο όσοι ήταν μέρος της Βέρμαχτ, της στρατιωτικής μηχανής του Γ’ Ράιχ.

Μια μειονότητα αξιωματικών γύρω από τον συνταγματάρχη Κλάους Σενκ φον Στάουφενμπεργκ δεν συμβιβάστηκαν με τον ρόλο της Βέρμαχτ ως εργαλείου της ναζιστικής θηριωδίας, δεν ήθελαν να συνεχίσουν έναν πόλεμο που είχε πλέον χαθεί. Στο δίκτυο των συνωμοτών συμμετείχαν από πρώην εθνικοσοσιαλιστές, επώνυμοι νομικοί, όπως ο Χέλμουτ γκραφ φον Μόλτκε, μέχρι αριστεροί συνδικαλιστές. Ο Στάουφενμπεργκ και οι άνδρες του κατάφεραν να παγιδεύσουν με βόμβα το αρχηγείο του φύρερ Βόλφσαντσε, αλλά ο Χίτλερ γλίτωσε την έκρηξη από καθαρή σύμπτωση. Ο ίδιος είπε ότι τον γλίτωσε η Θεία Πρόνοια. Την αποτυχία της απόπειρας δολοφονίας του Χίτλερ ακολούθησε ένα κύμα διώξεων και εκκαθαρίσεων. Ο Στάουφενμπεργκ και τρεις άλλοι αξιωματικοί της ομάδας του εκτελέστηκαν στο προαύλιο του Μπέντερμπλοκ, του οικοδομικού συγκροτήματος στο οποίο στεγάζεται σήμερα το γερμανικό υπουργείο Αμυνας.

Ηταν η φωτεινότερη στιγμή της γερμανικής αντίστασης στον Χίτλερ και στο ναζιστικό καθεστώς του Γ’ Ράιχ με ιδιαίτερη σημασία για τη δημοκρατική μεταπολεμική Γερμανία και τη σχέση της με τη σκοτεινή περίοδο του ναζισμού. Η φετινή τελετή της επετείου το περασμένο Σάββατο είχε μία ακόμη ιδιαιτερότητα. Ηταν η πρώτη επίσημη εμφάνιση της νέας υπουργού Αμυνας Ανεγκρέτ Κραμπ – Καρενμπάουερ που διαδέχτηκε τη μελλοντική πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Στον χώρο όπου είχε εκτελεστεί ο Στάουφενμπεργκ, στο Μπέντερμπλοκ, η νέα υπουργός Αμυνας και η καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ παρακολούθησαν την ορκωμοσία 400 νεοσυλλέκτων. «Ο Στάουφενμπεργκ και οι συνεργοί του έδρασαν όταν οι άλλοι σιωπούσαν, ανέλαβαν ευθύνη όταν άλλοι έκλειναν τα μάτια» είπε η Μέρκελ στον χαιρετισμό της. Η καγκελάριος εξήρε τη στάση όλων των αντιστασιακών ομάδων που είχαν ένα κοινό: τη συνείδησή τους. «Δεν μπορούσαν να δικαιολογήσουν την αδράνεια ούτε στον εαυτό τους ούτε έναντι άλλων και ριψοκινδύνευσαν για αυτό τη ζωή τους».

Η Ανεγκρέτ Κραμπ – Καρενμπάουερ στην πρώτη ομιλία της ως υπουργού Αμυνας επισήμανε ότι «και σήμερα υπάρχουν δυνάμεις που αντιμάχονται τη δημοκρατία, επιτίθενται στις αξίες μας και στη συνταγματική τάξη». Και σήμερα δέχονται επιθέσεις και λοιδορούνται δημοκρατικά εκλεγμένοι εκπρόσωποι του λαού. Ο Στάουφενμπεργκ και οι συνεργοί του είναι πρότυπα που πρέπει να ακολουθούν και οι σημερινοί «ένστολοι πολίτες».