Τρόπος αντιπολίτευσης, τρόπος επιβίωσης

Οποιο κεντροαριστερό στέλεχος κι αν ρωτήσει κανείς, παίρνει την ίδια απάντηση: ο σημερινός δικομματισμός είναι διαφορετικός από τον προηγούμενο. Κι αυτό γιατί στον τρίτο πόλο δεν βρίσκεται ένα κόμμα που εκ θέσης αρνείται τα πάντα, αλλά η Κεντροαριστερά – που όχι μόνο έχει κυβερνητική πείρα, αλλά και διάθεση να κάτσει στο τραπέζι του διαλόγου. Για το Κίνημα Αλλαγής, ο κωδικός είναι «προγραμματική, αλλά μαχητική αντιπολίτευση».

Οι ευκαιρίες τεκμηριωμένης αντιπολίτευσης αλλά και ευρύτερης συναίνεσης έχουν ήδη πέσει στο τραπέζι. Κατ’ αρχάς, με την κριτική που ασκήθηκε από τη Χαριλάου Τρικούπη για τον ορισμό των γενικών γραμματέων, ο οποίος βασίζεται στην καταπάτηση ενός ισχύοντος νόμου που αποτελεί μνημονιακή υποχρέωση, έχει στόχο την αποκομματικοποίηση και δεν εφαρμόστηκε ούτε από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Τα άμεσα αντανακλαστικά ήταν ένα μήνυμα τόσο προς την κυβέρνηση όσο και προς την αξιωματική αντιπολίτευση – που τρεις μέρες μετά υιοθέτησε την ίδια γραμμή, παραλείποντας τα πεπραγμένα της δικής της θητείας.

Την επόμενη εβδομάδα, ένα νομοθέτημα της κυβέρνησης αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς – και αυτό δεν είναι άλλο από την κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου. Με δεδομένη την αντίδραση του ΣΥΡΙΖΑ, το Κίνημα Αλλαγής βρίσκεται μπροστά σε μία ακόμη ευκαιρία: να αποδείξει πως οι διαφορές του από τον ΣΥΡΙΖΑ είναι δομικές. Κατά την ενημέρωση των συντακτών, φάνηκε πως το Κίνημα Αλλαγής προσανατολίζεται σε μια λύση κοντά στον νόμο του 2011 που έμεινε γνωστός ως νόμος Διαμαντοπούλου – ο οποίος, σχολιάζουν, είχε στηριχθεί και από τον τότε πρωθυπουργό Γιώργο Παπανδρέου. Εκεί οριζόταν σαφώς πως από τη μια κατοχυρώνονται η ακαδημαϊκή ελευθερία στην έρευνα, η ελεύθερη έκφραση και η διακίνηση ιδεών, και από την άλλη πως σε αξιόποινες πράξεις που τελούνται εντός των χώρων των ΑΕΙ «εφαρμόζεται η κοινή νομοθεσία». Η στάση που θα ακολουθήσουν, ωστόσο, δεν έχει ακόμα αποφασιστεί και πολλά θα εξαρτηθούν από τη διατύπωση του νόμου που θα κατεβάσει προς ψήφιση το υπουργείο Παιδείας.

Τρίτη ευκαιρία, και ίσως πιο σημαντική για το μέλλον του Κινήματος Αλλαγής ως ρυθμιστή του πολιτικού σκηνικού, είναι η αλλαγή που ετοιμάζεται στον εκλογικό νόμο. Με δεδομένο ότι το Κίνημα Αλλαγής δεν αποδέχεται την απλή αναλογική, ήδη προεκλογικά δήλωνε έτοιμο να συζητήσει για τις αλλαγές προς ένα σύστημα που δεν θα είναι ούτε απλή αναλογική ούτε θα προβλέπει το μπόνους των 50 εδρών του ισχύοντος νόμου – στην πρόταση που είχε καταθέσει ο κεντροαριστερός φορέας προβλεπόταν κλιμακωτό μπόνους έως 35 έδρες στο πρώτο κόμμα. Και μπορεί μαζί με τη ΝΔ να μην έχουν τις 200 ψήφους για να περάσουν την άμεση αλλαγή του εκλογικού νόμου, συμπληρώνουν όμως τις 180 που απαιτούνται για να αλλάξει το άρθρο του Συντάγματος που θέτει τον περιορισμό και το οποίο είναι προς αναθεώρηση. Υπό αυτή την έννοια, και για μην κατηγορηθούν για συναλλαγή με την κυβέρνηση, φαίνεται πως θα ζητήσουν πρώτα ανοιχτό διάλογο για τον εκλογικό νόμο, στον οποίο θα προσέλθουν ώστε να βρεθεί μια λύση ευρύτερης αποδοχής και μετά τη συνταγματική αναθεώρηση.

Ενα σημείο σκληρής αντιπολίτευσης απέναντι στη ΝΔ, ένα σημείο διαφοροποίησης από τον ΣΥΡΙΖΑ και ένα σημείο διαλόγου – και τα τρία απαιτούνται για να πετύχει η συνταγή που θέλουν να ακολουθήσουν στην Κεντροαριστερά. Και πάλι, η στάση που θα κρατάει ο φορέας σε κάθε περίπτωση θα χρειάζεται συζήτηση και στο εσωτερικό, όπου διαφορετικές τάσεις ενδέχεται να έχουν διαφορετικές απόψεις. Αν όντως πετύχει, το Κίνημα Αλλαγής θα βρει έναν ξεχωριστό ρόλο στην επόμενη Βουλή. Αν αποτύχει, τότε θα τεθεί εκ νέου το θέμα επιβίωσης της Κεντροαριστεράς ανάμεσα στον ΣΥΡΙΖΑ και στη ΝΔ.