Οι ίδιες παλιές φαύλες πρακτικές

Στη μεταπολιτευτική περίοδο, η επιλογή των γενικών και ειδικών γραμματέων των υπουργείων ανήκε κυριαρχικά στις εκάστοτε κυβερνήσεις, οι οποίες κατά κανόνα έκαναν επιλογές στενά κομματικές. Το παράδειγμα άλλων ευρωπαϊκών χωρών που οι θέσεις αυτές ήταν αποσυνδεδεμένες από τις αλλαγές των κυβερνήσεων δεν αφορούσε στην Ελλάδα. Διότι ο πελατειασμός του πολιτικού μας συστήματος επέβαλε αναγκαστικά πελατειακές επιλογές.

Μια πρώτη σημαντική τομή για την αλλαγή αυτού του φαύλου καθεστώτος έγινε από την κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου με τη θεσμοθέτηση του Opengov, όπου δεκάδες χιλιάδες αιτήσεις και βιογραφικά κατατέθηκαν προς αξιολόγηση. Και επιλέχθηκαν έτσι γραμματείς υπουργείων με ένα πρότυπο αξιολογικό τρόπο, αν και τότε επίσης υπήρξαν φωνές που μίλησαν για κομματικές επιλογές.

Στη συνέχεια, μια άλλη κυβέρνηση, με τον Ν. 4369/2016, θεσμοθέτησε ένα ικανό πλαίσιο επιλογής διοικητικών γραμματέων, αναπληρωτών διοικητικών γραμματέων, τομεακών γραμματέων και ειδικών τομεακών γραμματέων, όπως δηλαδή μετονομάστηκαν και αναδιατάχθηκαν οι θέσεις των γραμματειών της κυβέρνησης.

Ο νόμος αυτός ανέθετε στο ΑΣΕΠ την αξιολόγηση όλων των πιθανών αιτήσεων για την κατάληψη τέτοιων θέσεων. Και ανέθετε επίσης στο ίδιο ειδικό συμβούλιο του ΑΣΕΠ την επιλογή των τριών επικρατέστερων υποψηφίων. Από αυτά και μόνο τα πρόσωπα είχε δικαίωμα ο αρμόδιος υπουργός να κάνει την τελική επιλογή ενός γραμματέα της αρεσκείας του.

Αν και ο νόμος λόγω της ατολμίας της κυβέρνησης που τον θεσμοθέτησε δεν εφαρμόστηκε ευρέως και ουσιαστικά, εν τούτοις άνοιξε ένα δρόμο για μια διοικητική ιεραρχία σε κάθε υπουργείο που τουλάχιστον θα είχε όλες τις αξιοκρατικές προδιαγραφές.

Η κυβέρνηση της ΝΔ δεν είχε παρά να εφαρμόσει τον θεσμό αυτό και να κόψει τις παλιές ρίζες του πελατειασμού.

Δυστυχώς, η νέα κυβέρνηση, αποδεικνύοντας ότι σκέπτεται με τον παλαιό πελατειακό και αποτυχημένο τρόπο, προχώρησε σε ανακοίνωση τοποθέτησης γενικών και ειδικών γραμματέων, χωρίς μέχρις στιγμής να καταργήσει τον υφιστάμενο νόμο, δηλαδή ανακοίνωσε τις πολιτικές της επιλογές κόντρα στον νόμο.

Δεν ξέρω πια τι ελπίδα υπάρχει πίσω από τα μεγάλα λόγια για μια νέα Ελλάδα, όταν κρύβονται οι ίδιες παλιές φαύλες πρακτικές τις οποίες τις πληρώνουμε ακόμα.

Συμπερασματικά, είναι δυστυχώς σαφές ότι η καθήλωση της χώρας μας είναι παρούσα και διαρκής. Και η Νέα Δημοκρατία μάλλον βαθιά αμετανόητη. Ας ελπίσουμε να μη συνεχίσει έτσι.

Ο Μαρίνος Σκανδάμης είναι δικηγόρος – διδάκτωρ Νομικής