Ελαφρύνσεις {LF}6 δισ. ευρώ με πέντε κινήσεις

Εάν ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας αυξηθεί κατά μία ποσοστιαία μονάδα, από τα δύο δισ. ευρώ έξτρα ΑΕΠ, τα μισά, ή ένα δισ. ευρώ επιστρέφει στα ταμεία του κράτους υπό μορφή φόρων και εισφορών. Η εκτίμηση ανήκει στον ΟΟΣΑ και αποτελεί ένα από τα βασικά όπλα της νέας κυβέρνησης στην επικείμενη μάχη των πρωτογενών πλεονασμάτων με τους δανειστές. Ανάλογες εκτιμήσεις έχει κάνει και η Τράπεζα της Ελλάδος, με τον διοικητή Γιάννη Στουρνάρα να μεταφέρει στη χθεσινή σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου με τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Χρήστο Σταϊκούρα αισιόδοξα μηνύματα διαχείρισης των δημοσιονομικών προβληματισμών, σε συνάρτηση με τη μείωση των φόρων, υπό την προϋπόθεση ότι ο ρυθμός ανάπτυξης και οι μεταρρυθμίσεις θα ανεβάσουν δραστικά ταχύτητα.

Η Κομισιόν προβλέπει ρυθμό ανάπτυξης 2,1% φέτος και 2,2% το 2022. Ο πήχης είναι χαμηλά. Οι κυβερνητικοί στόχοι μπαίνουν ακόμα και στο διπλάσιο.

Το γκάζι στην ανάπτυξη συνοδεύεται στο κυβερνητικό σχέδιο από φρένο στις δαπάνες. Σε τροχιά εφαρμογής έχει τεθεί πλάνο εξοικονομήσεων δημοσίων δαπανών της τάξεως των 2 δισ. ευρώ σε ορίζοντα τετραετίας, χωρίς νέα μέτρα αλλά με νοικοκύρεμα.

Η τύχη του σχεδίου θα δοκιμαστεί στην πράξη, αρχής γενομένης από τις επαφές που θα έχει το οικονομικό επιτελείο με τους εκπροσώπους των θεσμών αλλά και τον επικεφαλής του ESM Κλάους Ρέγκλινγκ την ερχόμενη εβδομάδα στην Αθήνα. Στον βαθμό όπου η κυβέρνηση δεν καταφέρει να πείσει τους θεσμούς, το φθινόπωρο προβλέπεται καυτό, δεδομένου ότι σύμφωνα με τον Πρωθυπουργό το αργότερο τις πρώτες μέρες του Αυγούστου θα κατατεθεί στη Βουλή το νομοσχέδιο δραστικών φορολογικών ελαφρύνσεων.

Το δημοσιονομικό κόστος των ελαφρύνσεων υπολογίζεται σε 6 δισ. ευρώ σε ορίζοντα τετραετίας και το μεγάλο ερώτημα για τους δανειστές στην παρούσα φάση είναι εάν τα 6 δισ. ευρώ χωράνε στους στόχους για πρωτογενή πλεονάσματα 3,5% του ΑΕΠ έως το 2022.

Η συζήτηση αναφορικά με την ανάγκη μείωσης των στόχων πρωτογενών πλεονασμάτων, αναγνωρίζουν όλες οι πλευρές πως δεν μπορεί να ανοίξει άμεσα. Εάν όλα πάνε σύμφωνα με τους σχεδιασμούς, ο προϋπολογισμός του 2021 θα είναι ο πρώτος ο οποίος θα καταρτιστεί με χαμηλότερο πλεόνασμα.

Προς το παρόν η νέα κυβέρνηση διαμηνύει πως θα τηρήσει τα συμφωνηθέντα και τα συναρμόδια υπουργεία έχουν λάβει εντολές να αρχίσουν να τρέχουν το σχέδιο το οποίο έχει εκπονήσει εδώ και αρκετούς μήνες το επιτελείο της Πειραιώς. Με πέντε κινήσεις, υπολογίζεται πως θα προκύψουν εξοικονομήσεις της τάξεως των 2 δισ. ευρώ σε ορίζοντα τετραετίας μέσω των οποίων θα χρηματοδοτηθεί το ένα τρίτο του πακέτου ελαφρύνσεων. Τα υπόλοιπα  εισφέρει η ίδια η συμφωνία με τους θεσμούς για τα πλεονάσματα του 2023 και η υψηλότερη ανάπτυξη.

Στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, ο Θόδωρος Σκυλακάκης έχει αναλάβει να εκπονήσει ένα νέο κύκλο επισκόπησης δαπανών συνεχίζοντας το έργο του προκατόχου του Γιώργου Χουλιαράκη. Το πρώτο πείραμα Χουλιαράκη στο λεγόμενο spending review είχε οδηγήσει σε εξοικονομήσεις 70 εκατ. ευρώ και οι πληροφορίες αναφέρουν νέο στόχο εξοικονομήσεων 400 εκατ. ευρώ σε ορίζοντα διετίας ή 700 εκατ. ευρώ σε ορίζοντα τετραετίας.

Το δεύτερο βήμα αφορά τον προϋπολογισμό του 2020. Οι επιχορηγήσεις στις ΔΕΚΟ θα επιδιωχθεί να είναι μειωμένες κατά 400 εκατ. ευρώ σε συνδυασμό με κινήσεις αύξησης των εσόδων τους, ώστε πρακτικά να μη στερηθούν πόρους.

Το τρίτο βήμα συνδέεται με την προεκλογική εξαγγελία του Κυριάκου Μητσοτάκη για διατήρηση της υφιστάμενης σχέσης προσλήψεων – αποχωρήσεων στο Δημόσιο.

Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ σχεδίαζε προϋπολογισμό με μία πρόσληψη δημοσίου υπαλλήλου για κάθε μία αποχώρηση, η κυβέρνηση ΝΔ έχει προαναγγείλει διατήρηση του κανόνα ένα προς πέντε με ενδεχόμενη μικρή χαλάρωσή του, εξοικονομώντας έτσι 75 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο ή 300 εκατ. ευρώ στην τετραετία.

Το τέταρτο βήμα συνδέεται με τον «ψηφιακό ανένδοτο» τον οποίο κήρυξε ήδη ο αρμόδιος υπουργός Κυριάκος Πιερρακάκης. Υπολογίζεται ότι εξαιτίας της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, το κόστος σε όρους δημοσίων δαπανών θα περιοριστεί κατά τουλάχιστον 150 εκατ. ευρώ τη διετία 2020-21, ενώ στον βαθμό που χρειαστεί, μέσω μιας περιορισμένης μείωσης του ποσοστού τελικής διάθεσης των πιστώσεων του προϋπολογισμού εκτιμάται πως μπορούν να προκύψουν εξοικονομήσεις επιπλέον 200 εκατ. ευρώ. Ειδικά στο τελευταίο σκέλος, οι θεσμοί έχουν υποδείξει συστηματική υποεκτέλεση των δημοσίων δαπανών τα τελευταία χρόνια προκειμένου να προκύπτουν υπερπλεονάσματα τα οποία η νέα κυβέρνηση αποκηρύσσει.

Υπάρχει και μια πέμπτη παράμετρος, την οποία η κυβέρνηση αναμένεται να αναδείξει προκειμένου να πείσει τους θεσμούς ότι τα 6 δισ. ευρώ των ελαφρύνσεων χωρούν στα πλεονάσματα όπως ακριβώς είναι τώρα. Οι μειώσεις των συντελεστών ΦΠΑ από το 24% στο 22% και από το 13% στο 11% – με διατήρηση του υπερμειωμένου συντελεστή στο 6% – θα εφαρμοστούν σύμφωνα με τις σχετικές εξαγγελίες του Κυριάκου Μητσοτάκη στο τέλος της τετραετίας. Θα μπορούσε να υποθέσει κανείς, στο χειρότερο σενάριο, το 2023. Μόνο που με βάση τα συμφωνηθέντα με τους θεσμούς το 2023, ο στόχος για το πρωτογενές πλεόνασμα δεν είναι 3,5% αλλά 2,5% του ΑΕΠ, δημιουργώντας απευθείας δημοσιονομικό χώρο παραπάνω από 2 δισ. ευρώ, ακόμα και εάν νωρίτερα δεν έχουν ευοδωθεί οι σχεδιασμοί επαναδιαπραγμάτευσης των πλεονασμάτων.

Παράλληλα με τις εξηγήσεις για το μέλλον, ο υπουργός Χρήστος Σταϊκούρας – θα συναντηθεί σήμερα με τον Πρωθυπουργό στο Μέγαρο Μαξίμου – θα πρέπει να πείσει τους δανειστές ότι για το 2019, οι όποιες αποκλίσεις προκύπτουν μετά την εφαρμογή του πακέτου Τσίπρα, θα διορθωθούν. Προεκλογικά η ΝΔ απέφυγε να αναδείξει θέμα ενδεχόμενων αποκλίσεων έναντι των στόχων και αρμόδιες πηγές υποστηρίζουν πως δεν πρόκειται να υπάρξει ούτε φέτος δημοσιονομικό κενό. Τα μέτρα άμεσης εφαρμογής τα οποία εστιάζουν στην αγορά ακινήτων (τριετές πάγωμα ΦΠΑ στις μεταβιβάσεις ακινήτων, έκπτωση φόρου 40%-50% ύστερα από δαπάνες επισκευής κατοικιών με τιμολόγια) εκτιμάται ότι θα τονώσουν την κτηματαγορά αλλά και τα έσοδα του Δημοσίου, ενώ προς την ίδια κατεύθυνση εκτιμάται πως θα συμβάλουν και οι διορθωτικές κινήσεις στη ρύθμιση των 120 δόσεων.

Πέντε αντικλείδια για την ανάπτυξη

1. Εξοικονόμηση δημόσιων δαπανών 700 εκατ. σε 4 χρόνια

2. Μείωση επιχορηγήσεων ΔΕΚΟ 400 εκατ. το 2020 παράλληλα με αύξηση των εσόδων τους

3. Διατήρηση του κανόνα 1 προς 5 για τις προσλήψεις στο Δημόσιο, με στόχο να εξοικονομηθούν 300 εκατ. σε 4 χρόνια

4. Περιορισμός 150 εκατ. ευρώ δημόσιων δαπανών λόγω ηλεκτρονικής διακυβέρνησης

4. Μείωση των συντελεστών ΦΠΑ το 2023, όταν το πρωτογενές πλεόνασμα μειωθεί στο 2,5% του ΑΕΠ